Zawał serca to obecnie jedna z najczęstszych przyczyn zgonów, ponieważ w większości przypadków pacjenci zbyt późno otrzymują niezbędną pomoc. Szybkie rozpoznanie pierwszych objawów zawału i podjęcie właściwych czynności może uratować życie osoby, u której wystąpił charakterystyczny ból w klatce piersiowej. To jedna z najczęstszych dolegliwości zwiastujących atak serca.
Do zawału serca dochodzi zwykle wskutek nieleczonych chorób układu krążenia, związanych z miażdżycą, nadciśnieniem tętniczym i wieloma innymi schorzeniami cywilizacyjnymi. Sprawdź, jakie są najczęstsze przyczyny zawału serca i jak rozpoznać jego pierwsze objawy. Podpowiadamy w jaki sposób pomóc osobie w stanie zagrożenia życia przy ataku serca.
Z artykułu dowiesz się:
- Jakie czynniki zwiększają ryzyko zawału serca?
- Jakie są najczęstsze objawy zawału serca?
- Jak udzielić pierwszej pomocy w przypadku stanu niedokrwienia mięśnia sercowego?
- Jak wygląda diagnostyka zawału serca?
Zawał serca – najczęstsze przyczyny ataku serca
Zawał serca to stan zagrożenia życia – bez odpowiedniej pomocy przedmedycznej i lekarskiej pacjent nie ma zwykle szans na przeżycie. Jeśli podejrzewasz, że u danej osoby mógł wystąpić atak serca, w pierwszej kolejności wezwij karetkę pogotowia ratunkowego, dzwoniąc na numer 112.
Czym jest zawał mięśnia sercowego?
Zawał serca to stan niedokrwienia, którego skutkiem jest martwica mięśnia sercowego. Dochodzi do niego, gdy do serca nie dopływa odpowiednia ilość krwi z tętnic wieńcowych. Zwykle główną przyczyną zawału jest pęknięcie blaszki miażdżycowej, znajdującej się w tętnicy wieńcowej. Od razu po pęknięciu blaszki, wokół niej zaczyna się tworzyć skrzep z trombocytów oraz włóknika – to właśnie on powoduje zablokowanie światła tętnicy i uniemożliwia swobodny przepływ krwi do mięśnia sercowego.
Wówczas komórki mięśnia sercowego (tzw. kardiomiocyty) nie otrzymują właściwej ilości tlenu oraz niezbędnych substancji odżywczych. Przez niedokrwienie dochodzi do zaburzeń w ich kurczeniu się, a następnie do ich rozpadu. Ostre niedokrwienie mięśnia sercowego jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia, ponieważ znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia zawału serca.
Do stanu niedokrwienia może dojść również w wyniku dysproporcji pomiędzy zapotrzebowaniem mięśnia na tlen, a jego podażą. Zdarza się to np. w przypadku arytmii serca i wielu innych schorzeń układu krążenia.
Przyczyny zawału serca – dlaczego dochodzi do stanu niedokrwienia?
Czy wiesz, jakie czynniki zwiększają ryzyko zawału serca? To nie tylko choroby układu sercowo-krążeniowego, ale również niezdrowy tryb życia. Wśród najczęstszych przyczyn występowania stanu niedokrwienia mięśnia sercowego lekarze wymieniają:
- miażdżycę,
- chorobę niedokrwienną serca (choroba wieńcowa),
- otyłość,
- nadciśnienie tętnicze,
- wysokie stężenie cholesterolu oraz trójglicerydów we krwi,
- niedobór witamin z grupy B,
- przerost lewej komory serca,
- przemęczenie i przewlekły stres,
- siedzący tryb życia i niski poziom aktywności fizycznej,
- palenie papierosów.
Coraz częściej lekarze wskazują, że zawał serca może być skutkiem długotrwałego stresu, depresji i życia w ciągłym napięciu. Badania pokazują, że osoby cierpiące na przewlekłe stany lękowe oraz depresję znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka incydentu wieńcowego. Nie należy więc bagatelizować zdrowia psychicznego, również w kontekście powikłań fizycznych.
Na zawał narażeni są także ci, u których w rodzinach występowały przypadki ataku serca oraz pacjenci po przebytym zawale. Warto wiedzieć, że jeśli już raz doszło do niedokrwienia mięśnia sercowego, istnieje ryzyko ponownego incydentu. Żeby tego uniknąć, należy zmienić swój styl życia. Lekarze zalecają ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych i zwiększenie ilość świeżych warzyw, owoców oraz ryb w diecie. Ważna jest także regularna aktywność fizyczna – na miarę swoich możliwości. Pacjenci powinni przestrzegać zaleceń lekarza i przyjmować przepisane leki.
Zawał serca – objawy ataku serca
Charakterystyczny ból w klatce piersiowej, promieniujący w stronę lewego ramienia, lewego barku lub żuchwy, jest najczęstszym objawem kojarzącym się z zawałem serca. Nie zawsze jednak udaje się go w pierwszej chwili powiązać z atakiem. Z tego powodu niedokrwienie serca może być źle rozpoznane, co przedłuża oczekiwanie na odpowiednią pomoc. Właśnie dlatego warto znać również pozostałe symptomy, które mogą wskazywać na niedokrwienie mięśnia sercowego. Są to głównie:
- kołatanie serca
- ucisk w klatce piersiowej,
- uczucie pieczenia w okolicy mostka,
- duszności,
- nadmierne pocenie,
- bladość skóry,
- uczucie lęku i/lub atak paniki,
- nudności i wymioty,
- wyższa temperatura ciała,
- ogólne osłabienie organizmu.
Co ciekawe, u kobiet i diabetyków mogą wystąpić nietypowe objawy zawału serca. Są to nieco inne dolegliwości niż ból w klatce piersiowej czy zaburzenia rytmu serca. W niektórych przypadkach zawałowi towarzyszą:
- ból brzucha,
- zawroty głowy,
- nagły ból i osłabienie mięśni,
- kaszel,
- uczucie zmęczenia,
- dyskomfort odczuwany w okolicach serca.
Cichy zawał serca – co warto o nim wiedzieć?
Zdarza się, że zawał serca daje tak nietypowe objawy, iż pacjent może nie być świadomy, że właśnie go przechodzi. Najczęściej odczuwa wówczas osłabienie, zaburzenia równowagi, nudności oraz dolegliwości żołądkowe, co przypisuje zatruciu pokarmowemu lub chwilowemu pogorszeniu samopoczucia. Tzw. przechodzony zawał serca często bywa groźniejszy niż w przypadku wystąpienia charakterystycznych objawów. W takich sytuacjach chory lub jego bliscy bardzo rzadko wzywają karetkę pogotowia, co może doprowadzić do zatrzymania krążenia i zgonu pacjenta.
Cichy zawał serca pozostawia również trwałe ślady w organizmie. Po uszkodzeniu mięśnia sercowego powstaje blizna, którą może rozpoznać lekarz, analizując zapis EKG. Również rezonans magnetyczny (MR) pozwala ocenić stan serca po przebytym zawale.
W przypadku podejrzenia zawału serca (tzw. cichego zawału) w przeszłości jak najszybciej skonsultuj się z lekarzem. Specjalista przeprowadzi badania, oceni pracę serca i udzieli wskazówek odnośnie ewentualnego leczenia. Pamiętaj – osoby, które nie wiedzą, że przeszły zawał, są w znacznie większym stopniu narażone na kolejne ataki serca.
