Czym objawia się niedobór kwasu foliowego?
Taki stan może przejawiać się osłabieniem odporności, stałym zmęczeniem oraz nadmierną sennością. Zbyt niski poziom kwasu foliowego nierzadko powoduje również duszność, a także prowadzi do powstawania zmian o charakterze owrzodzeń w jamie ustnej. Częstymi oznakami niedoboru mogą być także problemy ze strony układu pokarmowego, uczucie nierównej lub przyspieszonej pracy serca, a także bóle głowy. Na niedobór kwasu foliowego szczególnie narażone są osoby:
- w ciąży lub planujące potomstwo;
- zmagające się z chorobami przewodu pokarmowego;
- nadużywające alkoholu;
- mające ubogą dietę;
- cierpiące na przewlekłą niedokrwistość.
Dlaczego kobietom ciężarnym i w wieku rozrodczym zaleca się suplementację kwasu foliowego?
Zwiększone zapotrzebowanie na kwas foliowy występuje u kobiet w okresie ciąży, dlatego zaleca się im nie tylko dietę bogatą w kwas foliowy, ale i suplementację. Eksperci podkreślają, że należy przyjmować kwas foliowy nie tylko w czasie ciąży, ale i jej planowania (a także w czasie połogu i karmienia piersią). Najważniejszym powodem, dla którego kobietom w wieku rozrodczym zaleca się suplementację kwasu foliowego, jest profilaktyka wad cewy nerwowej u płodu.
Cewa nerwowa, z której rozwija się układ nerwowy, zamyka się bardzo wcześnie – do 28. dnia po zapłodnieniu, czyli często, zanim kobieta dowie się, że jest w ciąży. Niedobór kwasu foliowego w tym okresie może prowadzić do poważnych wad rozwojowych, dlatego tak ważne jest, aby suplementy diety z kwasem foliowym były przyjmowane już na etapie planowania ciąży.
Jaką rolę pełni kwas foliowy w przypadku mężczyzn?
Kwas foliowy u mężczyzn pełni te same podstawowe funkcje co u kobiet, a więc wspiera pracę układu:
- nerwowego;
- krwiotwórczego;
- sercowo-naczyniowego.
Oprócz tego pozwala chronić komórki przed stresem oksydacyjnym. Dodatkowo u mężczyzn odgrywa rolę w procesach związanych z płodnością – kwas foliowy wpływa na jakość i prawidłowe funkcjonowanie plemników. Często jest on składnikiem preparatów wieloskładnikowych, które zawierają dodatkowo np. selen, astaksantynę, witaminę B12 oraz witaminę C. Takie preparaty mają na celu kompleksowe wsparcie męskich funkcji rozrodczych. Warto zwracać uwagę na suplementy z aktywną formą folianu, czyli L-metylofolianem.
Kwas foliowy (witamina B9) – czym grozi jego niedobór?
Niedobór kwasu foliowego w organizmie zwiększa ryzyko wad wrodzonych, takich jak m.in.:
- rozszczep kręgosłupa;
- przepukliny rdzenia kręgowego;
- bezmózgowie;
- rozszczep wargi i podniebienia.
Dostarczenie odpowiednich ilości kwasu foliowego do organizmu jest ważne nie tylko z punktu widzenia profilaktyki wad cewy nerwowej. Długotrwały niedobór tego składnika może skutkować rozwojem niedokrwistości megaloblastycznej, czyli anemii. Jest ona spowodowana obecnością zbyt dużych i niedojrzałych erytrocytów, które nie są w stanie efektywnie przenosić hemoglobiny. Dla anemii megaloblastycznej charakterystyczne są objawy, takie jak:
- bladość skóry;
- przedwczesne siwienie włosów;
- utrata apetytu;
- zapalenie języka i błony śluzowej jamy ustnej;
- zaburzenia smaku;
- nudności;
- zaparcia lub biegunki.
Niedobór witaminy B9 może również przyczyniać się do chorób układu sercowo-naczyniowego.
Syntetyczny kwas foliowy a kwas foliowy metylowany – czym się różnią?
Syntetyczny kwas foliowy musi ulec przekształceniu do aktywnej formy, czyli kwasu 5-metyltetrahydrofoliowego (5-MTHF) z udziałem enzymu – reduktazy metylenotetrahydrofolianowej. Następnie aktywna postać trafia do krwioobiegu i wraz z krwią do konkretnych miejsc w organizmie, gdzie spełnia swoją ważną funkcję (np. uczestniczy w podziale materiału genetycznego).
U niektórych kobiet w ciąży czy planujących dziecko pojawia się jednak pewien problem. Jest nim mutacja genu MTHFR, która prowadzi do nieprawidłowego działania enzymu odpowiedzialnego za metabolizowanie kwasu foliowego do jego aktywnej postaci. Dla kobiet z mutacją genu MTHFR odpowiednie są suplementy diety, które zawierają metylowaną formę witaminy B9 w postaci L-metylofolianu. Jest ona gotowa do wykorzystania przez organizm bez potrzeby dodatkowego przekształcania w wątrobie.
Syntetyczny kwas foliowy jest oznaczony w składzie suplementu diety jako kwas pteroilomonoglutaminowy. Z kolei aktywna postać występuje pod nazwami, takimi jak: sól glukozaminowa kwasu (6S)-5-metylotetrahydrofoliowego, glukozamina 5MTHF, 6S)-5-metylotetrahydrofolian czy L-metylofolian wapnia.
Przykładem suplementu diety z kwasem foliowym metylowanym jest Prenatal Duo, 60 kapsułek żelowych + 30 kapsułek twardych. Jest on polecany dla kobiet w I i II trymestrze ciąży, a także kobiet, które karmią piersią.
Suplementy diety z kwasem foliowym – czym kierować się przy ich wyborze?
Przy wyborze suplementu diety warto zwrócić uwagę, czy zawiera on aktywną, metylowaną formę kwasu foliowego. Ta postać nie wymaga dodatkowych przemian w organizmie, dzięki czemu może być lepiej przyswajana – szczególnie przy mutacji genu MTHFR. Warto także sprawdzić, czy preparat posiada:
- dawkę zgodną z aktualnymi zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP);
- certyfikaty jakości;
- inne witaminy z grupy B, które współdziałają z kwasem foliowym.
Przy wyborze preparatu warto sugerować się także dodatkowymi składnikami wspierającymi zdrowie kobiety i prawidłowy rozwój płodu (np. witamina B6, witamina B12, cholina, jod) – przykładem suplementu diety z kompleksem cennych składników jest Pregna Plus witaminy dla kobiet w ciąży i karmiących, który zawiera kwas DHA, żelazo, jod i witaminę D.
Należy również zwrócić uwagę na to, dla kogo polecany jest dany preparat – producent zazwyczaj podaje taką informację na opakowaniu. Niektóre suplementy diety opisane są jako takie, które spełniają potrzeby kobiet planujących ciążę (np. Pregna START z kwasem foliowym, jodem, witaminą D, witaminą B6, witaminą B12, jodem, cynkiem i choliną) lub ZiNIQ Kwas foliowy czy Naturell Folian. Z kolei inne są dedykowane kobietom, które już zaszły w ciążę lub karmią piersią.
Kwas foliowy w diecie
Źródłem witaminy B9 są nie tylko suplementy diety z kwasem foliowym, ale i urozmaicony jadłospis. W diecie kwas foliowy występuje przede wszystkim w:
- warzywach liściastych;
- roślinach strączkowych;
- owocach (np. kiwi, pomarańcza);
- pełnoziarnistych produktach zbożowych.
Jednak warto pamiętać, że witamina B9 obecna w żywności jest wrażliwa na obróbkę termiczną i długotrwałe przechowywanie – mogą one zmniejszać jej ilość w danym produkcie. W związku z tym nawet przy urozmaiconej diecie kobietom w wieku rozrodczym, ciężarnym i karmiącym piersią zaleca się przyjmowanie kwasu foliowego w postaci suplementów.
Zadbaj o prawidłowy poziom kwasu foliowego w swoim organizmie – sprawdź ofertę suplementów diety z kwasem foliowym dostępnych w e-Ziko Aptece!
