Łojotokowe zapalenie skóry głowy – leczenie, domowe sposoby

Autor artykułu

Małgorzata Skoczylas-Kouyoumdjian autor artykułu Dodano: 22.06.2020 Marta Godurkiewicz autor aktualizacji Dodano: 11.05.2026

Dodano: 22.06.2020

Łojotokowe zapalenie skóry głowy to przewlekłe schorzenie dermatologiczne. Jego objawami są rumieniowo-złuszczające zmiany, często pokryte tłustą, nawarstwioną łuską, która może tworzyć wrażenie skorupy na głowie. Czym jeszcze charakteryzuje się łojotokowe zapalenie skóry głowy? Jaki szampon i domowe sposoby na tę chorobę zalecają specjaliści?

Łojotokowe zapalenie skóry może wystąpić u osób w każdym wieku – od niemowląt po seniorów. Nieco częściej pojawia się u płci męskiej. Schorzenie ma nawrotowy przebieg, a do jego zaostrzeń dochodzi zazwyczaj w miesiącach jesienno-zimowych. Choroba wywołuje świąd skóry głowy i nieestetyczne łuszczenie, znacznie obniżając tym komfort oraz jakość życia.

O czym warto pamiętać?

Łojotokowe zapalenie skóry głowy to choroba przewlekła, która przebiega falowo – okres poprawy przeplata się z nawrotem.
ŁZS jest związane z nadmierną produkcją sebum oraz zaburzeniem równowagi mikroorganizmów na skórze, w tym drożdżaków z rodzaju Malassezia.
Objawy mogą różnić się w zależności od wieku. U niemowląt dominują tłuste, żółtawe łuski, z kolei u dorosłych dodatkowo częściej pojawia się świąd, zaczerwienienie i rozległe złuszczanie.
Zmiany nie zawsze ograniczają się do skóry głowy – mogą pojawiać się także na twarzy, za uszami, na klatce piersiowej czy w fałdach skórnych.
Leczenie obejmuje stosowanie preparatów przeciwgrzybiczych, przeciwzapalnych i regulujących złuszczanie naskórka.

Z artykułu dowiesz się:

Jakie są objawy łojotokowego zapalenia skóry głowy?
Jakie są przyczyny łojotokowego zapalenia skóry głowy?
Jak wygląda diagnoza i leczenie łojotokowego zapalenia skóry?
Jaki szampon warto stosować przy ŁZS?

Łojotokowe zapalenie skóry głowy – jakie są objawy ŁZS?

Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) to przewlekła, nawrotowa choroba zapalna, która może pojawić się w różnych okresach życia (poczynając od pierwszych tygodni po urodzeniu). Warto jednak wiedzieć, że objawy ŁZS mogą wyglądać nieco inaczej w zależności od wieku pacjenta i lokalizacji zmian skórnych. Choroba ma tendencję do okresowych zaostrzeń – dolegliwości często nasilają się w sezonie jesienno-zimowym lub w sytuacjach stresowych.

Objawy łojotokowego zapalenia skóry u niemowląt

Łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt najczęściej występuje pod postacią tzw. ciemieniuchy, która pojawia się w pierwszych miesiącach życia. Cechują ją rumieniowe zmiany pokryte białożółtymi, tłustymi łuskami. Są one zlokalizowane na owłosionej skórze głowy, ale u niektórych dzieci wykwity mogą występować też na szyi czy uszach. Zdarza się, że objawy pojawiają się również na tułowiu, rękach i nogach, pod pachami oraz w okolicy pieluszkowej.

W rzadkich przypadkach może dojść do erytrodermii. Tak nazywany jest stan zapalny skóry, który obejmuje ponad 90 proc. powierzchni ciała. Zazwyczaj jednak łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt ustępuje przed ukończeniem 1. roku życia. Niezbędna jest właściwa pielęgnacja skóry głowy i wyczesywanie żółtawych łusek.

Łojotokowe zapalenie skóry głowy – objawy u młodzieży i dorosłych

Łojotokowe zapalenie skóry początkowo objawia się złuszczaniem naskórka i mało nasilonym rumieniem. Wraz z postępem choroby zmiany przekształcają się w nieregularne plamy rumieniowe z żółtymi strupami. Symptomy choroby dotyczące skóry głowy również mogą być różnie nasilone. Część chorych ma tylko łupież. U innych występują rozlane zmiany zapalne obejmujące całą powierzchnię skóry głowy. W zaawansowanych przypadkach wyschnięta warstwa martwego naskórka i łoju tworzą skorupę.

Charakterystyczne tłuste łuski i nasilony łojotok mogą doprowadzić do osłabienia cebulek i pogorszenia kondycji włosów. Ponadto chorzy uskarżają się na swędzenie. Choroba może również spowodować przerzedzenie włosów. Objawy łojotokowego zapalenia skóry czasem pojawiają się także na twarzy, za uszami, na klatce piersiowej, plecach, pod pachami czy w zgięciach stawowych. W niektórych przypadkach (zwłaszcza u osób starszych) choroba prowadzi do – wspomnianej wyżej – erytrodermii.

Łojotokowe zapalenie skóry głowy – przyczyny

Przyczyny łojotokowego zapalenia skóry głowy nie są do końca poznane. Według hipotez powodem rozwoju choroby jest nadmierna aktywność gruczołów łojowych i niewłaściwy skład sebum oraz aktywność grzybów drożdżopodobnych Malassezia furfur (wcześniejsza nazwa: Pityrosporum ovale). Czynniki te wywołują przewlekły stan zapalny. Nadaktywność gruczołów łojowych (często spowodowana przez zaburzenia hormonalne) i zaleganie na skórze nadmiaru sebum tworzą idealne warunki dla rozwoju drobnoustrojów. W badaniu z 2017 roku potwierdzono, że wpływ na rozwój schorzenia ma bakteria Staphylococcus epidermidis oraz zaburzenia funkcji barierowej skóry.

Łojotokowe zapalenie skóry głowy – czynniki ryzyka

Ustalono również czynniki, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia łojotokowego zapalenia skóry. Wśród nich wymieniane są m.in.:

schorzenia neurologiczne (np. choroba Parkinsona, padaczka) i zaburzenia psychiczne,
stres,
osłabiony układ odpornościowy (m.in. w związku z HIV/AIDS czy niektórymi nowotworami),
stosowanie wybranych leków (np. haloperidol, lit, psolareny, sole złota, buspiron),
niewłaściwa dieta i zaburzenia odżywiania (alkohol, niedobory pokarmowe, np. cynku, selenu czy witamin z grupy B),
błędy w pielęgnacji skóry i nadużywanie kosmetyków.

Łojotokowe zapalenie skóry głowy – diagnoza i leczenie

W typowych przypadkach lekarz diagnozuje łojotokowe zapalenie skóry na podstawie badania dermatologicznego. Jeśli jednak pojawią się wątpliwości, specjalista zleca dodatkowe testy. Zazwyczaj robi to, by wykluczyć inne choroby o podobnych objawach, np. łuszczycę, grzybicę, łupież tłusty czy schorzenia alergiczne. Wiele z nich związanych jest z nadmierną produkcją sebum i podrażnieniem owłosionej głowy.

U niemowląt łojotokowe zapalenie skóry głowy zazwyczaj przebiega łagodnie i samoistnie mija. W pozostałych grupach wiekowych choroba ma charakter nawracający. Niestety obecnie nie dysponujemy jednym lekiem przynoszącym trwałe wyleczenie. W terapii najczęściej stosuje się miejscowe preparaty przeciwgrzybicze, przeciwzapalne, keratolityczne (złuszczające zrogowaciałą warstwę naskórka) i alternatywne. Niektóre z nich można zaliczyć do kilku wymienionych kategorii. Środki te dostępne są w postaci szamponów, kremów, żeli oraz płynów.

Jaki szampon na łojotokowe zapalenie skóry warto stosować?

Jako tzw. leczenie z wyboru w łojotokowym zapaleniu skóry głowy eksperci Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego rekomendują szampon z cyklopiroksolaminą. Przy łagodnej postaci łojotokowego zapalenia skóry głowy na co dzień można stosować szampon przeciwłupieżowy. Polecane są produkty zawierające:

siarczek selenu;
pirotynian cynku;
kwas salicylowy;
dziegieć.

Jednak efekt działania tych preparatów jest krótkotrwały. Długotrwałą kontrolę objawów zapewni szampon przeciwgrzybiczy zawierający ketokonazol, flutrimazol lub klotrimazol. W części przypadków zalecane są specyfiki miejscowe, w których skład wchodzą leki z grupy glikokortykosteroidów.

Czasami konieczne jest także zastosowanie leczenia doustnego. W okresie bezobjawowym chorzy również powinni profilaktycznie stosować szampon z cyklopiroksolaminą lub ketokonazolem. Pomocna bywa też witamina B3 (niacynamid), ponieważ wykazuje działanie przeciwzapalne, zmniejsza wydzielanie łoju i poprawia ukrwienie skóry. Warto sięgnąć też po kosmetyki, które regulują pracę gruczołów łojowych i wzmacniają cebulki włosów.

Łojotokowe zapalenie skóry głowy – domowy sposób na ciemieniuchę

Objawy łojotokowego zapalenia skóry głowy u niemowląt można zazwyczaj łagodzić domowymi sposobami. W tym celu należy codziennie smarować skalp dziecka oliwką, oliwą z oliwek lub peelingiem z rozmoczonych płatków owsianych (ew. otrębów pszennych), a potem myć główkę niemowlaka. Grube łuski można zmiękczyć ciepłymi kompresami z oliwą salicylową, następnie umyć włosy szamponem dla dzieci i wyczesać łój.

Pamiętaj, że choć łuski wyglądają nieestetycznie, nie wolno ich zdrapywać ani zrywać. W ten sposób można uszkodzić delikatną skórę głowy dziecka i doprowadzić do infekcji. Żeby pozbyć się łusek i ograniczyć wydzielanie sebum, wystarczy odpowiednia pielęgnacja kosmetykami dla niemowląt.

Podsumowanie

Łojotokowe zapalenie skóry to choroba przewlekła, spowodowana nadprodukcją sebum i nadmiernym rozwojem drobnoustrojów na powierzchni skóry. Zmiany zlokalizowane są głównie na twarzy, w fałdach nosowo-wargowych, skalpie oraz tułowiu i górnej okolicy pleców. U niemowląt ŁZS występuje zazwyczaj w postaci ciemieniuchy i ma tendencję do samoistnego ustępowania.

Źródła:

https://www.mp.pl/pediatria/artykuly-wytyczne/artykuly-przegladowe/50176,postepowanie-wlojotokowym-zapaleniu-skory-udzieci (dostęp 23.05.2020)
http://www.pnmedycznych.pl/wp-content/uploads/2018/07/pnm_2018_01A_049-054.pdf (dostęp 23.05.2020)
https://www.podyplomie.pl/dermatologia/16975,nowosci-w-leczeniu-chorob-o-podlozu-lojotokowym (dostęp 23.05.2020)
https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/choroby/chorobyskory/170805,lojotokowe-zapalenie-skory (dostęp 23.05.2020)

Autorka

Małgorzata Skoczylas-Kouyoumdjian – copywriter i ekspert ds. Public Relations. O zdrowiu pisze od ponad 20 lat. Ukończyła m.in. kształcenie podyplomowe w Instytucie Żywności i Żywienia na kierunku dietetycznym. Jest mamą Rafała i żoną Krzysztofa. W wolnych chwilach czyta kryminały.

Najczęściej zadawane pytania – FAQ

Jakich witamin brakuje przy łojotokowym zapaleniu skóry?

U części osób obserwuje się niedobory składników odżywczych wspierających kondycję skóry, szczególnie witamin z grupy B (np. B3), a także pierwiastków takich jak cynk czy selen. Ich niewystarczająca ilość może wpływać na pracę gruczołów łojowych oraz zdolność skóry do regeneracji, co sprzyja nasileniu objawów.

Czy łojotokowe zapalenie skóry głowy może wystąpić nagle?

Pierwsze objawy mogą pojawić się dość szybko, szczególnie w sytuacjach sprzyjających zaburzeniu równowagi skóry. Często są one poprzedzone czynnikami, takimi jak stres, zmiany hormonalne czy osłabienie organizmu. Także wahania temperatur lub nieprawidłowa pielęgnacja mogą zwiększyć ryzyko wywołania problemów z łojotokowym zapaleniem skóry.

Czy łojotokowe zapalenie skóry to grzybica?

Łojotokowe zapalenie skóry nie jest typową grzybicą, ale ma związek z drobnoustrojami. W jego rozwoju biorą udział drożdżaki z rodzaju Malassezia, które naturalnie występują na skórze, ale w sprzyjających warunkach mogą się nadmiernie namnażać. Dlatego ŁZS nie jest traktowane jako typowa infekcja grzybicza, mimo że w terapii tego schorzenia stosuje się także preparaty przeciwgrzybicze.

Jakie są najczęstsze objawy łojotokowego zapalenia skóry głowy?

Łojotokowe zapalenie skóry głowy objawia się przede wszystkim złuszczaniem naskórka. Towarzyszy mu zaczerwienienie skóry oraz świąd, który często bywa uciążliwy. Często występuje także nadmierne przetłuszczanie się skóry głowy i włosów. W bardziej nasilonych przypadkach mogą pojawić się także żółte strupy, przejściowe osłabienie i przerzedzenie włosów.

Powiązane kategorie

Dermatologia

Ostatnia aktualizacja [11.05.2026]