Typy testów ciążowych i różnice pomiędzy nimi
Domowe testy ciążowe dzieli się ze względu na sposób zbierania moczu do badania. Wyróżniamy następujące rodzaje testów ciążowych:
- Test ciążowy płytkowy (zwany też kasetowym) – żeby wykonać test płytkowy, należy najpierw zebrać próbkę świeżego moczu do niewielkiego pojemniczka (często dołączony jest on do zestawu). Następnie pobiera się kilka kropel moczu załączoną do opakowania pipetą i nanosi je na odpowiednie pole testu.
- Test ciążowy strumieniowy – test strumieniowy kształtem przypomina flamaster. Żeby prawidłowo go wykonać, należy – po zdjęciu nasadki – oddać mocz bezpośrednio na końcówkę absorbującą.
- Test ciążowy paskowy – test paskowy zawiera specjalny pasek testowy, który zanurza się w próbce moczu zebranej do pojemnika.
- Test cyfrowy – to najnowocześniejszy i bardzo wiarygodny test ciążowy, najczęściej dostępny w postaci strumieniowej (należy nasikać na końcówkę testu). Wyróżnia go nie tylko wysoka czułość, ale również możliwość wskazania w przybliżeniu tygodnia ciąży.
- Test ciążowy z krwi – żeby go wykonać, wystarczy delikatnie nakłuć palec załączonym sterylnym lancetem, a następnie pobrać krew do pipety i przenieść do dołka próbkowego. Po odczekaniu kilkudziesięciu sekund dodaje się kilka kropli specjalnego rozcieńczalnika, a po paru minutach można odczytać wynik.
Testy ciążowe różnią się od siebie nie tylko formą, ale również czułością. Jeśli planujesz wykonać test w dniu spodziewanej miesiączki, wybierz czulszy model, np. wykrywający gonadotropinę kosmówkową w stężeniu 10 mlU/ml.
Laboratoryjny test ciążowy z krwi
To najdokładniejsza metoda wykrywania ciąży. Pozwala nie tylko stwierdzić obecność hCG w organizmie kobiety, ale także dokładnie określić jego poziom w surowicy krwi (tzw. beta-hCG). Dzięki temu można monitorować rozwój ciąży i wykrywać ewentualne nieprawidłowości, np. ciążę pozamaciczną lub ryzyko poronienia. Warto wiedzieć, że w zdrowo rozwijającej się ciąży poziom beta-hCG podwaja się co około 48-72 godziny. Jeśli więc pierwszy wynik potwierdzi, że spodziewasz się dziecka, po 48 godzinach możesz zrobić jeszcze jedno badanie, aby określić wzrost gonadotropiny kosmówkowej.
Test ciążowy z krwi można wykonać o każdej porze dnia i nie trzeba być na czczo. Wyniki najczęściej są dostępne jeszcze tego samego lub następnego dnia roboczego.
Test ciążowy – wyniki
Oczekiwanie na wynik testu ciążowego powinno trwać tyle, ile podano w jego instrukcji użycia. Warto pamiętać, że wynik odczytany zbyt wcześnie lub zbyt późno może być nieprawidłowy.
Sposób prezentacji rezultatów w testach ciążowych bywa różny. Zazwyczaj dodatni wynik testu ciążowego oznaczają dwie linie, przy czym jedna z nich może być jaśniejsza. W testach elektronicznych pojawiają się oznaczenia, np. +/-, tak/nie.
Pozytywny wynik testu ciążowego i co dalej?
Pozytywny wynik testu najczęściej oznacza ciążę. Kolejnym krokiem jest wówczas zgłoszenie się do lekarza ginekologa, który zleci dalsze badania – zazwyczaj jest to test ciążowy z krwi i badanie ultrasonograficzne (USG).
W rzadkich przypadkach pozytywny test ciążowy okazuje się fałszywy. Może to mieć związek np. z przyjmowaniem wybranych leków. Do zwiększenia stężenia hCG dochodzi też w przypadku niektórych chorób nowotworowych (np. guzów jajnika czy raka endometrium). Fałszywie dodatni wynik może wystąpić także:
- po porodzie,
- po poronieniu,
- po terminacji ciąży,
- w przypadku zaśniadu groniastego,
- w okresie menopauzy,
- po spożyciu alkoholu.
Wiarygodność testu ciążowego należy skonsultować z lekarzem oraz zweryfikować przy pomocy dodatkowych badań.
Negatywny wynik testu ciążowego
Negatywny wynik testu to znak, że prawdopodobnie nie jesteś w ciąży. Może się jednak zdarzyć, że wynik będzie fałszywie ujemny. Jako przyczyny fałszywie ujemnych wyników należy wymienić:
- zbyt wczesną ciążę,
- zbyt małą ilość hormonu hCG w próbce moczu – np. przy zbytnim rozcieńczeniu, zbyt wczesnej ciąży, niskiej produkcji hCG przez łożysko (ciąża pozamaciczna),
- paradoksalnie – bardzo zaawansowaną ciążę (bardzo duże poziomy hCG),
- nieprawidłowe wykonanie testu ciążowego,
- wadliwy test ciążowy.
Z tego względu w razie wątpliwości zaleca się powtórne zrobienie testu. Jeśli chcesz mieć stuprocentową pewność, że jesteś lub nie jesteś w ciąży, zgłoś się do punktu pobrań i wykonaj laboratoryjny test ciążowy z krwi. Otrzymany wynik jasno wskaże czy zostaniesz mamą w najbliższym czasie.
Różnica pomiędzy hormonem hCG a hormonem beta hCG w oznaczaniu ciąży
Oznaczenie hCG jest oznaczeniem całościowym, co oznacza, że otrzymany wynik jest składową poziomu dwóch jednostek tego hormonu (alfa i beta). Z kolei oznaczenie poziomu beta-hCG jest badaniem czulszym, ponieważ dotyczy tylko jednej podjednostki hormonu. Dla stwierdzenia ciąży nie ma znaczenia, czy robi się badanie stężenia beta-hCG czy hCG. Żeby jednak wyniki były porównywalne, należy konsekwentnie oznaczać ten sam hormon podczas kolejnych pobrań krwi w gabinecie lekarskim, aby lekarzowi było łatwiej interpretować wyniki i prognozować rozwój ciąży.
Czy wiesz, że…?
Test ciążowy oparty na badaniu moczu stosowany był już w starożytnym Egipcie. Jego opis zawarty jest w papirusie z 1350 r. p.n.e. Ówcześni Egipcjanie uważali, że kobieta, która może być w ciąży, powinna oddać mocz na stosik ziarna jęczmienia i pszenicy. Jak odczytywano wynik? Jeśli żadne ze zbóż nie skiełkowało, oznaczało to brak ciąży. W przypadku wykiełkowania jęczmienia, uważano, że kobieta urodzi chłopca. Natomiast kiełkowanie pszenicy uznawano za oznakę, że ciężarna spodziewa się dziewczynki.
W badaniach przeprowadzonych w latach 60. XX wieku oceniono skuteczność starożytnego testu na 70 proc. Nie potwierdzono jednak kwestii dotyczącej możliwości zbadania płci. Badanie było wiarygodne ze względu na to, że w moczu ciężarnej znajdują się cząsteczki sprzyjające kiełkowaniu nasion. Nie dochodziło do tego, jeśli mocz na nie oddała kobieta nie będąca w ciąży lub mężczyzna. To najstarszy znany ludzkości sposób stwierdzania ciąży.
Podsumowanie
Domowy test ciążowy, który wykonuje się z wykorzystaniem próbki moczu, to często pierwsze po co sięga kobieta, która chce stwierdzić czy w jej organizmie doszło do zapłodnienia. Należy dokładnie zapoznać się z tym, jak działa test ciążowy, żeby zminimalizować ryzyko otrzymania fałszywego wyniku. Prawidłowo wykonany test ciążowy zazwyczaj jest wiarygodnym sposobem na stwierdzenie czy doszło do implantacji zarodka. Należy pamiętać, że do ostatecznego rozpoznania ciąży konieczne jest wykonanie także badania z krwi oraz wizyta w gabinecie ginekologicznym.
Źródła:
- Murkoff H., Mazel S.,W oczekiwaniu na ciążę, Poznań 2010, s. 123-128
- https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/poczecie/61883,jak-rozpoznac-ciaze (dostęp 05.05.2019)
- https://www.novum.com.pl/pl/leczenie-nieplodnosci/forum-embriologiczne/pytanie/311/ (dostęp 05.05.2023)
- http://ptfarm.pl/pub/File/Farmacja%20Polska/2010/05-2010/11%20%20Diagnostyczne%20testy%20medyczne.pdf
- J. Kolanko, Test ciążowy – zasady działania, https://badaniaprenatalne.pl/wp-content/uploads/2015/07/poradnik_test_ciazowy_zasady_dzialania.pdf (dostęp 05.05.2023)
- Test ciążowy strumieniowy ZiNIQ+, 1 sztuka [ulotka dołączona do opakowania].
Autorka
Małgorzata Skoczylas-Kouyoumdjian – o zdrowiu pisze od ponad 20 lat. Ukończyła kształcenie podyplomowe w Instytucie Żywności i Żywienia na kierunku dietetycznym. Jest mamą Rafała i żoną Krzysztofa. W wolnych chwilach czyta kryminały.
