Ugryzienie kleszcza może być bardzo niebezpieczne dla zdrowia. Pajęczaki te przenoszą drobnoustroje, które mogą przedostać się do organizmu człowieka i wywoływać tzw. choroby odkleszczowe. Jednym z najbardziej znanych powikłań jest borelioza. Sprawdź, jak wygląda kleszcz wbity w skórę i co robić, gdy dojdzie do ukąszenia.
Komary i kleszcze to prawdziwa zmora, kiedy dni stają się coraz cieplejsze. Ich ugryzienie boli i swędzi nawet przez kilka dni. Jednak nie to jest największym problemem. Jedne i drugie przenoszą drobnoustroje, które są niebezpieczne dla człowieka. Zachorowanie zdecydowanie częściej zdarza się jednak po ukąszeniu kleszcza. Narażone są zarówno osoby dorosłe, jak i dzieci. Posiadanie wiedzy dotyczącej profilaktyki i postępowania po ugryzieniu pozwala zmniejszyć ryzyko zakażenia.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czym charakteryzują się kleszcze?
- Jak wyjąć kleszcza?
- Jak uniknąć ugryzienia kleszcza?
- Czym jest borelioza?
Kleszcz – co musimy o nim wiedzieć?
Kleszcze to pajęczaki, które należą do podgromady roztoczy. Obecnie znanych jest nawet 900 gatunków, z czego na terenie Polski można spotkać 19. Najliczniejszą grupę stanowią kleszcze pospolite (także kleszcze łąkowe). Kleszcz pospolity ma trzy stadia rozwojowe Są to: larwa kleszcza, nimfa kleszcza oraz forma dorosła. Larwa pobiera krew przez ok. 2-5 dni, a następnie odpada, aby przekształcić się w kolejne stadium. Większość pajęczaków zamieszkuje tereny tropikalne. Kleszcze są czasowymi pasożytami zewnętrznymi i żyją na powierzchni ciała żywiciela. Ich pożywieniem jest krew oraz płyny ustrojowe.
Kleszcze mają około 15–30 milimetrów długości. Ciało pajęczaków ma owalny i nieco spłaszczony kształt, a ich rozmiar powiększa się kilkakrotnie, gdy są najedzone. Są wyposażone w szczękoczułki i hypostom, które tworzą ich ryjek. Za sprawą drugiej struktury możliwe jest picie krwi (zwierzęcia lub człowieka) i płynów ustrojowych oraz utrzymanie się kleszcza w skórze człowieka. Najbardziej aktywne są między wiosną a jesienią.
Kleszcze przyczepiają się do skóry, aby się żywić. W trakcie tej czynności mogą wprowadzać do ciała człowieka różnego rodzaju neurotoksyny. Ponadto niektóre z nich przenoszą drobnoustroje: wirusy, bakterie i pierwotniaki. Dlatego ukąszenie pajęczaka jest niebezpieczne i może prowadzić do rozwoju chorób.
Warto dodać, że kleszcze nie spadają z drzew, jak często sądzi wiele osób. Dorosłe samce i samice czekają w trawach i niskich krzewach na żywiciela, reagując na ruch, ciepło oraz zapach potu. Po znalezieniu się na skórze potrafią wędrować nawet kilkadziesiąt minut, zanim wybiorą odpowiednie miejsce do wkłucia. Najczęściej są to obszary cienkiej skóry: pachwiny, pachy, zgięcia kolanowe czy okolice szyi.
Jak usunąć kleszcza?
Do ukąszenia kleszcza może dojść na terenie całej Polski – jednak ryzyko jest większe w północnej części kraju. Miejscem ich bytowania są:
- lasy,
- parki,
- zagajniki,
- łąki,
- zarośla,
- pastwiska,
- ogródki działkowe,
- wszystkie tereny porośnięte gęstą trawą.
Kleszcze żyją w ściółce, ale mogą też wspinać się na źdźbła traw oraz krzewy. Spotkać je można na wysokości 20–70 centymetrów. Są aktywne od kwietnia do października.
Zabieg usuwania kleszczy należy przeprowadzić natychmiast po zauważeniu pajęczaka w skórze. Można to zrobić samodzielnie lub udać się po pomoc do placówki medycznej. Im dłużej kleszcze pozostają w miejscu ugryzienia, tym większa szansa na przeniesienie drobnoustrojów.
Usunięcie kleszcza należy przeprowadzić metodą mechaniczną. Potrzebne są do tego wąskie szczypce – można to zrobić także pęsetą lub specjalnym przyrządem. Należy chwycić kleszcza jak najbliżej skóry, a następnie zdecydowanie pociągnąć wzdłuż osi wkłucia. Miejsce, w którym znajdował się pajęczak oraz okolicę ugryzienia trzeba zdezynfekować środkiem odkażającym. Jeżeli w skórze pozostanie część kleszcza, należy go pozostawić. Po wyciągnięciu kleszcza na skórze pozostanie niewielki ślad, który zazwyczaj znika w ciągu kilku dni.
Kleszcz wbity w skórę – czego nie robić?
Podczas usuwania kleszczy nie wolno:
- stosować igieł lub cążek do obcinania paznokci,
- smarować kleszcza różnego rodzaju preparatami (np. lakierem do paznokci, olejem, alkoholem),
- usuwać kleszcza ruchem obrotowym,
- dotykać kleszcza przed usunięciem.
To bardzo ważne, ponieważ kleszcz może zacząć się dusić i zwymiotować, przekazując bakterie przez narząd gębowy do organizmu. W ten sposób można zarazić się groźną chorobą – w większości przypadków kleszcze roznoszą boreliozę oraz kleszczowe zapalenie mózgu.
W aptece można nabyć różnego rodzaju produkty do usuwania kleszczy. Najlepszym z nich jest przyrząd (np. kleszczołapki, lasso), który pozwala dobrze chwycić i wyciągnąć pajęczaka ze skóry. Warto mieć go w domowej apteczce.
Po usunięciu kleszcza warto obserwować miejsce wkłucia przez co najmniej 30 dni. Należy koniecznie zgłosić się do lekarza w przypadku pojawienia się objawów, takich jak:
- rumień,
- gorączka,
- bóle głowy,
- bóle mięśni,
- inne dolegliwości grypopodobne.
Wykonanie badań laboratoryjnych, takich jak testy serologiczne, bywa pomocne w potwierdzeniu lub wykluczeniu zakażenia boreliozą. Pamiętaj, że bez względu na to, jak wygląda ślad w miejscu ukłucia, nie ma sensu badać w laboratorium samego kleszcza. Nawet jeśli pajęczak jest nosicielem drobnoustrojów, mogących stanowić zagrożenie zakażenia chorobami odkleszczowymi, nie musi zarazić człowieka. Głównymi żywicielami kleszczy nie są ludzie, a zwierzęta – znacznie częściej pojawiają się w wysokich trawach, gdzie bytują pajęczaki.
