PIMS u dzieci – objawy, leczenie, powikłania
PIMS-TS u dzieci to powikłanie zakażenia koronawirusem SARS-COV-2. Jest to nowa jednostka chorobowa. Jej kod w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 to U10.9. Schorzenie obejmuje wiele układów w ciele jednocześnie. Jego główne objawy to wysoka gorączka i silne bóle brzucha, którym towarzyszą inne liczne dolegliwości. Zobacz, czym charakteryzuje się PIMS i jak go leczyć.
Wirus SARS-CoV-2 należy do grupy koronawirusów. Jest on odpowiedzialny za chorobę COVID-19, która pojawiła się pod koniec 2019 roku i przyczyniła do rozwoju pandemii. Patogen przenosi się z osoby chorej (także bezobjawowego nosiciela) na zdrową przez bezpośredni kontakt lub drogą kropelkową. Znanych jest już kilka wariantów koronawirusa. Atakuje on głównie układ oddechowy, nerwowy, pokarmowy, moczowy i krwionośny. Często prowadzi też do powikłań. Jednym z nich jest właśnie PIMS-TS.
Z artykułu dowiesz się:
- Co to jest PIMS?
- Jak objawia się zespół pocovidowy u dzieci?
- Jak wygląda diagnostyka zespołu pocovidowego u dzieci?
- Jak leczyć i zapobiegać PIMS-TS?
- Jakie są powikłania PIMS-TS?
PIMS – co to za choroba?
PIMS-TS to zespół pocovidowy u dzieci. Rozwija się w młodych organizmach, które miały wcześniej kontakt z koronawirusem SARS-CoV-2. Jego nazwa jest skrótem od angielskiego paediatric inflammatory multisystem syndrome – temporally associated with SARS-CoV-2. Innym określeniem na tę jednostkę chorobową jest dziecięcy wieloukładowy zespół zapalny w następstwie zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Niekiedy w literaturze medycznej można natknąć się także na termin multisystem inflammatory syndrome in children (MIS-C). Wszystkie te określenia dotyczą tej samej choroby.
PIMS jest wieloukładowym zespołem zapalnym powiązanym z zakażeniem koronawirusem. Jego prawdopodobną przyczyną jest nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego na komórki wirusa SARS-CoV-2. Z tego względu jest uznawany za powikłanie COVID-19.
PIMS może pojawić się, nawet wtedy, gdy COVID-19 u dzieci przebiegał bezobjawowo lub dolegliwości były słabo nasilone. Schorzenie rozwija się najczęściej w ciągu 2–4 tygodni po kontakcie w koronawirusem SARS-CoV-2. Zdarza się jednak, że jego objawy zostają zaobserwowane później – nawet 8 tygodni po zakażeniu. Warto pamiętać, że sam zespół PIMS-TS nie jest zaraźliwy.
Pocovidowy zespół zapalny może wystąpić w każdym wieku. Większość przypadków obserwuje się jednak głównie wśród dzieci w wieku szkolnym. Do tej pory ustalono, że średnia to 9 lat.
Objawy PIMS-TS
W zespole zapalnym powiązanym z COVID-19 jako pierwsze obserwuje się gorączkę (wysoką, ponad 38,5℃) i silny ból brzucha. Dodatkowo objawy PIMS pojawiają się także ze strony innych układów w ciele (ze strony układu oddechowego, układu krążenia, układu pokarmowego, układu nerwowego) – w zależności od tego, który z nich został zaatakowany. Najczęściej są to:
- objawy ze strony układu pokarmowego (wymioty, biegunka),
- objawy ze strony układu krążenia (cechy zapalenia mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca, spadek ciśnienia i hipotensja, tętniaki tętnic wieńcowych),
- ból gardła,
- zapalenie spojówek,
- obrzęk dłoni i stóp,
- pogorszenie samopoczucia i znaczne osłabieniem organizmu,
- powiększenie węzłów chłonnych,
- ból głowy i karku,
- senność i apatia,
- zaburzenia krzepnięcia krwi,
- ból w klatce piersiowej i objawy zapalenia płuc,
- krwawienia,
- omdlenia,
- brak apetytu,
- duszność.
Dodatkowo u dzieci z PIMS obecne są zmiany skórne. W różnych okolicach ciała pojawia się wysypka w postaci różowych plam. Usta stają się czerwone i spierzchnięte, na języku pojawiają się małe krosty, a jego odcień przechodzi w żywoczerwony (tzw. truskawkowy język).
Przebieg stanu zapalnego związanego z zakażeniem koronawirusem może różnić się między dziećmi. Niekiedy schorzenie jest bardzo łagodne, a czasami prowadzi do poważnych zaburzeń, jednocześnie powodując pogorszenie rokowań. Warto pamiętać, że nie wszystkie objawy występują u każdej osoby, a w kolejnych dniach choroby mogą pojawiać się kolejne. Stan dziecka może też ulec gwałtownemu pogorszeniu - czasami dochodzi nawet do niewydolności wielonarządowej lub wstrząsu.
W niektórych przypadkach rozpoznanie PIMS-TS bywa bardzo trudne. Przypomina on objawy zapalenia wyrostka robaczkowego, choroby Kawasakiego lub zespołu wstrząsu toksycznego. Jednym z parametrow, które pozwalają odróżnić PIMS od choroby Kawasakiego jest wiek pacjenta. PIMS występuje głównie u dzieci w wieku szkolnym, natomiast choroba Kawasakiego dotyka najczęściej maluchy poniżej 5 roku życia.
Zespół pocovidowy u dzieci – rozpoznanie
Żeby zdiagnozować u dziecka zespół PIMS należy powiązać go z wcześniejszym zakażeniem wirusem SARS-CoV-2. Jest to możliwe dzięki badaniom laboratoryjnym, które są w stanie wykryć przeciwciała przeciwko SARS-CoV-2 we krwi pacjenta. Pomocne są również inne badania, takie jak:
- markery stanu zapalnego (CRP, OB, ferrytyna, prokalcytonina, LDH),
- markery krzepnięcia (d-dimery, fibrynogen, INR, APTT),
- troponiny,
- morfologia i posiew krwi,
- jonogram,
- trójglicerydy,
- kreatynina,
- glukoza,
- badanie ogólne moczu.
U pacjentów z PIMS wskaźniki stanu zapalnego są bardzo wysokie. Dodatkowo badania laboratoryjne mogą wskazywać na niedokrwistość, spadek ilości limfocytów, stężenia albumin i poziomu sodu we krwi. Natomiast podnosi się stężenie troponin, co świadczy o uszkodzeniu mięśnia sercowego. Wyniki badań krwi również pozwalają odróżnić PIMS od choroby Kawasakiego u dzieci, ponieważ przy tym schorzeniu nie pojawia się zwykle niedokrwistość czy spadek limfocytów.
Cenna jest także diagnostyka obrazowa. W przypadku podejrzenia PIMS u dzieci wykonuje się RTG klatki piersiowej oraz USG lub TK jamy brzusznej. Standardowo przeprowadza się także badanie echokardiograficzne, tzw. echo serca oraz EKG (elektrokardiografię).
Jak wygląda leczenie dziecięcego zespołu pocovidowego?
Choć sam COVID-19 o łagodnym przebiegu może być leczony w domu (po konsultacji z lekarzem), to jednak leczenie PIMS zawsze odbywa się w szpitalu na oddziale intensywnej terapii. Nawet podejrzenie zespołu pocovidowego stanowi dla lekarza wskazanie do wystawienia dla pacjenta skierowania do szpitala. Wynika to m.in. z wysokiego ryzyka nagłego pogorszenia stanu zdrowia dziecka. Jeśli dojdzie do sytuacji zagrożenia życia, w szpitalu można udzielić pomocy znacznie szybciej. Pobyt w szpitalu umożliwia również monitorowanie rozwoju ewentualnych groźnych powikłań i zapobieganie im.
Terapia opiera się na dożylnym podawaniu immunoglobulin oraz glikokortykosteroidów. Stosuje się także leki biologiczne. Szczegółowe postępowanie z dzieckiem z wieloukładowym zespołem pocovidowym zależy od przebiegu choroby, obecnych objawów oraz jego stanu. Opiera się ono o wytyczne grupy eksperckiej przy Polskim Towarzystwie Pediatrycznym i konsultancie krajowym w dziedzinie pediatrii dotyczące postępowania z dzieckiem z PIMS.
Jak zapobiegać PIMS u dzieci?
Pacjenci, którzy przechorowali COVID-19 są zawsze narażeni na wystąpienie PIMS. Warto jednak wiedzieć, że szczepienie przeciwko koronawirusowi może nie tylko chronić przed zachorowaniem, ale również znacząco zmniejszyć ryzyko powikłań. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat szczepionek, skontaktuj się ze swoim lekarzem lub punktem szczepień w najbliższym ośrodku zdrowia.
PIMS – powikłania
PIMS może powodować powikłania groźne dla zdrowia i życia dziecka. Mogą one wystąpić w każdym momencie choroby – zarówno na początku, jak i po pewnym czasie. Najpoważniejsze z nich to tętniaki naczyń wieńcowych i ostre zapalenie mięśnia sercowego.
Podsumowanie
PIMS, czyli paediatric inflammatory multisystem syndrome – temporally associated with SARS-CoV-2 może mieć różny przebieg. Rodzice powinni zachować czujność i zgłosić się do lekarza, gdy u dziecka pojawią się niepokojące objawy. Pierwsze z nich to gorączka i silny ból brzucha. Maluch powinien pozostać pod opieką lekarza, ponieważ jego stan może ulec szybkiemu pogorszeniu. Wdrożenie odpowiedniego leczenia zmniejsza ryzyko powikłań.
Źródła:
- PIMS – zespół pocovidowy u dzieci, Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/pims-zespol-pocovidowy-u-dzieci (dostęp 09.08.2021).
- Postępowanie z dzieckiem z wieloukładowym zespołem zapalnym powiązanym z Covid-19. Wytyczne grupy eksperckiej przy Polskim Towarzystwie Pediatrycznym i konsultancie krajowym w dziedzinie pediatrii https://przegladpediatryczny.pl/files/4305.pdf (dostęp 09.08.2021).
- K. Lech-Badłak, PIMS-TS – co o nim wiemy, „Borgis – Nowa Pediatria” 2020, nr 2, s. 19-22.
Autorka
Angelika Janowicz – absolwentka Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu na kierunku pielęgniarstwo. Pisze o zdrowiu, ponieważ wie, jak ważna jest edukacja pacjenta. Wielbicielka podróży i kuchni greckiej.
Powiązane kategorie
Ostatnia aktualizacja [27.11.2025]