Zapalenie ścięgna Achillesa jest bardzo bolesnym schorzeniem. W większości przypadków dotyczy sportowców, jednak uraz może przytrafić się każdemu – wystarczy chwila nieuwagi, zbyt intensywny wysiłek fizyczny lub nieprawidłowe nawyki. Sprawdź, jak rozpoznać zapalenie ścięgna Achillesa, jakie objawy towarzyszą schorzeniu i kiedy warto skorzystać z pomocy medycznej.
Urazy kończyn dolnych są dość powszechnym zjawiskiem. Przytrafiają się one w każdym wieku – niezależnie od podejmowanych aktywności fizycznych. Zazwyczaj są na nie narażone osoby, które aktywnie uprawiają sport. Do najczęstszych należą: zwichnięcia, złamania, skręcenia lub stłuczenia. Warto jednak zdawać sobie sprawę, że stan zapalny struktur kończyny dolnej – jak zapalenie ścięgna Achillesa – może być również poważnym urazem.
Z artykułu dowiesz się:
- Co to jest ścięgno Achillesa?
- Skąd bierze się zapalenie ścięgna Achillesa?
- Jakie są dolegliwości przy zapaleniu ścięgna Achillesa?
- Kiedy potrzebna jest pomoc lekarza?
- Jak wygląda leczenie zapalenia ścięgna Achillesa?
Ścięgno Achillesa – co musisz o nim wiedzieć?
Ścięgno Achillesa to bardzo ważny element układu ruchu. Umożliwia stawanie na palcach, chodzenie, bieganie czy skakanie. To właśnie dzięki niemu możemy poruszać się płynnie i dynamicznie. Ta struktura anatomiczna, która stanowi przedłużenie mięśnia, jest potrzebna, aby możliwe było przeniesienie siły pochodzącej ze skurczu mięśnia na elementy kostne, a tym samym zaistnienie ruchu. Ścięgno jest zbudowane z tkanki łącznej włóknistej zwartej, a tworzą je mocne włókna kolagenowe. Mimo to nie jest ono sprężyste i rozciąga się nieznacznie.
Ścięgno Achillesa jest największą tego typu strukturą u człowieka. Jest ono szerokie u góry, jednak stopniowo zwęża się ku dołowi, a następnie ponownie rozszerza w miejscu przyczepu. Tworzą go dwa mięśnie łydki: płaszczkowaty i brzuchaty łydki. Natomiast miejscem, gdzie łączy się ono z układem kostnym, jest guz piętowy.
Mimo że ścięgno Achillesa jest mocne i grube, łatwo dochodzi do jego uszkodzenia. Jednym z urazów jest rozwinięcie się stanu zapalnego, czyli degeneracja ścięgna Achillesa. Każde jego uszkodzenie znacznie ogranicza sprawność ruchową. Warto wiedzieć, że ma ono dość słabe ukrwienie, przez co proces jego regeneracji jest długi i wymagający. Nawet niewielkie mikrourazy, które jednak powtarzają się przez dłuższy czas, mogą prowadzić do poważnych konsekwencji.
Przyczyny zapalenia ścięgna Achillesa
Stan zapalny ścięgna Achillesa spowodowany jest przeciążeniem mechanicznym tej struktury. Mechanizm powstania procesu zapalnego w jego obrębie nie został jeszcze dokładnie poznany. Wiadomo jednak, że dochodzi do zachwiania równowagi między degeneracją macierzy pozakomórkowej, a jej regeneracją. W efekcie komórki (fibroblasty) nie są w stanie prawidłowo funkcjonować, czego przejawem jest pojawienie się nieprzyjemnych dolegliwości.
Najczęściej do przeciążenia ścięgna Achillesa dochodzi w czasie uprawiania sportu. Na wystąpienie kontuzji narażeni są zarówno amatorzy, jak i profesjonalni sportowcy. Uszkodzenie tkanek jest skutkiem:
- zbyt intensywnego treningu (przekraczającego możliwości organizmu),
- wykonywania ćwiczeń powodujących nadmiernej obciążenie danej grupy mięśni,
- aktywności fizycznej na wymagającym i nierównym terenie,
- złej techniki wykonywania ćwiczeń,
- braku rozgrzewki przed treningiem.
Na zapalenie ścięgna Achillesa są narażone osoby, które regularnie wykonują ćwiczenia obciążające mięsień brzuchaty łydki i mięsień płaszczkowaty. Warto pamiętać, że struktury te wymagają odpowiedniej regeneracji. Sporty, które szczególnie predysponują do tego rodzaju kontuzji to biegi i skoki. Wieczorny lub poranny „ból Achillesa” może utrudniać, a nawet uniemożliwiać kolejne treningi.
Należy mieć na uwadze, że nie tylko sport jest przyczyną uszkodzenia ścięgna Achillesa i bólu dolnej części łydki. Stan zapalny może rozwinąć się także na skutek: noszenia nieodpowiedniego obuwia, otyłości oraz niektórych chorób przewlekłych. Z kontuzją często zmagają się osoby posiadające deformacje w obrębie kończyn dolnych lub chorujące na reumatoidalne zapalenie stawów. Dodatkowymi (rzadszymi) czynnikami predysponującymi do rozwoju stanu zapalnego są:
- zaburzenia biomechaniki chodu,
- różnice w długości kończyn dolnych,
- nadmierne napięcie mięśni łydki,
- zbyt szybki powrót do aktywności fizycznej po kontuzji.
Jakie są objawy zapalenia ścięgna Achillesa?
Głównym objawem zapalenia ścięgna Achillesa jest silny ból nogi w okolicy łydki i sztywność ścięgna stopy. Dolegliwości te nasilają się przy próbie dotyku. Można także zaobserwować, że skóra w okolicy ścięgna Achillesa jest cieplejsza i zaczerwieniona, a do tego pojawia się obrzęk. Osoba, która zmaga się z zapaleniem ścięgna Achillesa, może mieć problemy z poruszaniem się. Są one nasilone szczególnie po długim odpoczynku. Występują dolegliwości bólowe, a także zesztywnienie ścięgna, co skutkuje zmniejszeniem zakresu ruchu.
Niektórzy pacjenci skarżą się również na charakterystyczne trzeszczenie lub przeskakiwanie w okolicy ścięgna podczas ruchu. W pierwszej fazie ból może pojawiać się jedynie przy większym obciążeniu, np. po treningu czy długim spacerze. Jednak stopniowo występuje coraz częściej, nawet na początku wysiłku fizycznego czy przy wykonywaniu codziennych czynności. Jeśli dojdzie do przewlekłego zapalenia, efektem może być jego częściowe lub całkowite zerwanie, co wymaga już leczenia operacyjnego.
