Strzelające stawy w kolanach mogą budzić niepokój, nawet jeśli nie powodują dolegliwości bólowych. Przyczyną takiego stanu nie zawsze jest poważna choroba, jak uszkodzenie łąkotki czy zwyrodnienie stawów. Trzeba jednak pamiętać, że objaw ten nie powinien być bagatelizowany. W razie potrzeby konieczna jest konsultacja lekarska i wykonanie badań. Poznaj 5 możliwych przyczyn strzelających kolan.
Charakterystyczne chrupanie lub trzaski w stawie kolanowym najczęściej pojawiają się po długotrwałym odpoczynku. Nie zawsze są obecne podczas każdego ruchu. Są osoby, które obserwują je tylko raz na jakiś czas. Obawy o stan zdrowia pojawiają się głównie wtedy, gdy kolana strzelają często lub pojawiają się przy tym inne dolegliwości ze strony stawu kolanowego, np. ból, drżenie mięśni, problemy z poruszaniem się.
Z artykułu dowiesz się:
- Czym są strzelające kolana i kogo dotyczy ten problem?
- Jakie są najczęstsze przyczyny strzelających kolan?
- Kiedy trzeba zgłosić się do lekarza?
Strzelające kolana – co to za problem i kogo dotyczy?
Strzelające kolana to określenie na zjawisko, które objawia się wyraźnie słyszalnym trzeszczeniem w stawie kolanowym. Zwykle ma to miejsce podczas wykonywania ruchu – niekiedy gwałtownego, ale też celowego i zaplanowanego. Osoba, której to dotyczy, może mieć wrażenie pocierania się o siebie powierzchni stawowych. U u osób aktywnych fizycznie zjawisko to może występować częściej z powodu zwiększonego zakresu ruchów i mikrourazów w obrębie stawu.
Dzieje się tak zwłaszcza u piłkarzy, biegaczy czy tancerzy, ponieważ częste zginanie i prostowanie kolana prowadzi do mikrouszkodzeń struktur stawu kolanowego. To właśnie one mogą dawać objawy „strzelania”. Z kolei u osób prowadzących siedzący tryb życia trzaski często wynikają z osłabienia mięśni stabilizujących staw kolanowy, co prowadzi do jego niestabilności.
Strzelające stawy kolanowe nie są chorobą, ale mogą być objawem pewnych nieprawidłowości ze strony chrząstki stawowej. Jest to struktura, która ulega bardzo dużym przeciążeniom. Ponadto dotykają ją zmiany zwyrodnieniowe spowodowane naturalnymi procesami starzenia się oraz czynnikami zewnętrznymi (m.in. stylem życia). Strzelające kolana to problem, który może dotyczyć wszystkich osób. Najczęściej zgłaszają go seniorzy, jednak u ortopedów nie brakuje także młodszych pacjentów, którzy odczuwają tego rodzaju dolegliwości.
Najczęstsze przyczyny strzelających kolan
Już wiesz, że strzelanie w kolanie nie zawsze musi oznaczać uszkodzenie więzadeł krzyżowych czy inne problemy z zakresu zdrowia stawów. Czasami przeskok ścięgna w elemencie kostnym jest efektem intensywnego uprawiania sportu, ale często przyczyny chrupania są zupełnie inne. Zdarza się też, że strzelanie jest wynikiem zjawiska kawitacji. Wskutek zmian ciśnienia w kolanie tworzą się pęcherzyki wypełnione dwutlenkiem węgla.
Najczęściej jednak strzelanie w kolanie, chrupanie i ból pojawiają się w następujących przypadkach:
Niedobór substancji odżywczych
Jednym z powodów, przez które strzela staw, jest niedobór substancji odżywczych ważnych dla elementów, z których jest on zbudowany. Mowa o chrząstce stawowej i mazi stawowej. Potrzebne są im: witamina C, witaminy z grupy B, nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 oraz białko. Ich niska podaż wraz z dietą może skutkować tym, że staw nie tylko nie będzie pełnił prawidłowo swojej funkcji, ale także utrudniona zostanie jego regeneracja. Warto także wspomnieć, że witaminy C organizm potrzebuje do produkcji kolagenu, z którego zbudowana jest chrząstka.
Niewłaściwa dieta to niestety coraz częstsza przyczyna problemów ze stawami. Duża ilość cukrów prostych, soli i tłuszczów trans prowadzi do niedoborów składników mineralnych. Oprócz witamin dla zdrowia stawów bardzo ważne są także minerały, takie jak cynk, miedź i mangan, uczestniczące w procesach odbudowy tkanek. Warto więc wprowadzić do jadłospisu tłuste ryby morskie, orzechy oraz warzywa i owoce.
Genetyka
Zdarza się, że strzelanie w kolanach jest efektem uwarunkowań genetycznych. Niektóre osoby mają nieco inaczej zbudowane stawy. Wówczas dochodzi do przeskakiwania kości w czasie wykonywania ruchów. Warto pamiętać, że w takiej sytuacji trzaskom nie towarzyszą żadne dodatkowe dolegliwości. U części kobiet i mężczyzn może występować naturalna wiotkość więzadeł lub zmienione ustawienie rzepki względem kości udowej. Takie przypadki nie zawsze są patologiczne, ale mogą powodować charakterystyczne przeskakiwanie i dźwięki podczas ruchu.
U kobiet problem pojawia się częściej z powodu szerszej miednicy i innego kąta ustawienia kończyn dolnych. Nie należy jednak bagatelizować dolegliwości, zwłaszcza jeśli pojawi się ból lub uczucie niestabilności.
Przeciążenie kolan
Strzelające kolana mogą być wynikiem nadmiernej aktywności fizycznej. Sport jest zdrowy, ale nie w sytuacji, gdy przewyższa możliwości organizmu. Warto też pamiętać, że ciało potrzebuje czasu na regenerację. Problem pojawia się głównie u tych osób, które podejmują się ćwiczeń wymagających skakania, klękania lub poruszania się po nierównym terenie.
Zbyt intensywne treningi, brak odpowiedniej rozgrzewki czy noszenie niewłaściwego obuwia podczas aktywności fizycznej mogą prowadzić do mikrourazów. Sportowcy często cierpią z powodu tzw. „kolana biegacza” lub „kolana skoczka”, które objawiają się bólem i strzelaniem przy zginaniu kolana. W takich przypadkach konieczne jest ograniczenie aktywności i skorzystanie z pomocy fizjoterapeuty. Celem terapii jest wzmocnienie mięśnia czworogłowego i dwugłowego uda, które stabilizują staw.
Reumatoidalne zapalenie stawów
Strzelanie w kolanie może być również efektem zaburzeń gospodarki hormonalnej lub współwystępujących chorób przewlekłych. Jedną z nich jest RZS, czyli reumatoidalne zapalenie stawów. To schorzenie autoimmunologiczne, które charakteryzuje się występowaniem stanu zapalnego w stawie (lub wielu stawach). Chory doświadcza też bólu, sztywności, trudności z poruszaniem się. Jest to choroba postępująca.
Warto wiedzieć, że RZS wymaga specjalistycznego leczenia i stałej kontroli reumatologicznej. Im wcześniej zostanie rozpoznane, tym lepsze rokowania, ponieważ przewlekły stan zapalny może prowadzić do trwałego uszkodzenia stawu. Oprócz stosowania leków i rehabilitacji warto zadbać także o jadłospis – najlepszą opcją będzie dieta przeciwzapalna.
Chondromalacja chrząstki stawowej
Przyczyną trzaskania i chrupania w kolanie może być chondromalacja rzepki. Pod tą nazwą kryje się schorzenie tkanki chrzęstnej polegające na rozmiękaniu chrząstki stawowej. Nadmierne napięcie tkanek miękkich otaczających rzepkę prowadzi do zaburzeń w jej płynnym poruszaniu. W efekcie traci ona swoje właściwości i przestaje prawidłowo funkcjonować. Elementy chrzęstne podczas ruchów zaczynają o siebie trzeć, co objawia się właśnie charakterystycznym strzelaniem. Często pojawia się też ból (również w czasie spoczynku) i obrzęk.
Leczenie polega na odciążeniu stawu, stosowaniu preparatów regenerujących chrząstkę oraz regularnej rehabilitacji ukierunkowanej na poprawę stabilizacji i biomechaniki kolana.
