Cholera to ostra choroba zakaźna wywoływana przez bakterie Vibrio cholerae. Występuje przede wszystkim w regionach z ograniczonym dostępem do czystej wody pitnej. W związku z tym, że stanowi zagrożenie dla życia, wymaga szybkiej diagnostyki i leczenia.
Czym jest cholera?
Cholera to ostra i bardzo groźna choroba zakaźna przewodu pokarmowego, wywołana przez Gram-ujemną bakterię Vibrio cholerae (przecinkowiec cholery). Należy do chorób szczególnie niebezpiecznych dla podróżnych, ponieważ nieleczona może w ciągu kilkunastu godzin doprowadzić do śmierci.
Choroba jest bardzo zakaźna. Szerzy się głównie w regionach z ograniczonym dostępem do uzdatnionej wody pitnej oraz miejscach, gdzie panują złe warunki sanitarne. Jak często występuje? Dokładna ocena liczby zachorowań na cholerę jest trudna, ale szacuje się, że rocznie zapadają na nią 1,3-4 miliony osób, z czego 21 000-143 000 umiera [1].
Objawy cholery
Tylko około 1 na 20 infekcji cholerą ma ciężki przebieg. Wiele zarażonych osób nie wykazuje żadnych objawów. Jeśli pojawią się objawy, to od kilkunastu godzin do 5 dni od momentu zakażenia bakterią. Zazwyczaj obejmują:
- wodnistą biegunkę przypominającą wodę po gotowaniu ryżu,
- wymioty,
- kurcze nóg.
Osoba z cholerą szybko traci płyny (do 20 litrów dziennie), więc może wystąpić u niej poważne odwodnienie. Jego oznaki to m.in. luźna skóra, podkrążone oczy, suchość w ustach, szybkie bicie serca czy niskie ciśnienie krwi. W ciężkich przypadkach może dojść również do wstrząsu, który doprowadza do zapaści układu krążenia [1].
Przyczyny cholery
Przyczyną cholery jest zakażenie bakterią V. cholera, którą odkryto w 1883 roku. Niemiecki bakteriolog Robert Koch znalazł ją w jelitach osób zmarłych na cholerę, ale nie mógł jej wyizolować, ani zarazić nią zwierząt. Później w tym samym roku Koch wyjechał do Indii, gdzie udało mu się wyizolować bakterię. Odkrył, że dobrze prosperują w wilgotnej, brudnej pościeli i wilgotnej ziemi, a także w stolcach chorych.
Bakterie V. cholera żyją w płytkiej, słonej wodzie na mikroskopijnych skorupiakach. Mogą również istnieć jako kolonie biofilmów, które pokrywają powierzchnię wody, rośliny, kamienie, muszle itp. Ponadto mogą żyć wśród jaj muszek, które służą jako rezerwuar.
Głównym źródłem zakażenia bakterią wywołującą cholerę jest woda zanieczyszczona ludzkimi odchodami. Do zakażenia może dojść także poprzez spożycie skażonego pokarmu – szczególnie surowych lub niedosmażonych ryb, skorupiaków (raków, krabów, langusty, homarów, krewetek), mięczaków (np. ślimaków, małży, ostryg) oraz roślin morskich takich jak algi. Do zakażenia rzadko dochodzi poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą lub nosicielem.
Podatność na zakażenie wzrasta m.in. u osób, które mają zmniejszone wydzielanie kwasu solnego w żołądku (np. w wyniku leczenia inhibitorami pompy protonowej, H2-blokerami lub preparatami zobojętniającymi kwas solny), są po operacji usunięcia żołądka (gastrektomii), czy przecięciu włókien nerwu błędnego [1].
Leczenie cholery
Diagnostyka rozpoczyna się od zebrania wywiadu medycznego oraz badania pacjenta. Lekarz bierze pod uwagę różne okoliczności. Rozpoznanie choroby jest bardzo prawdopodobne w przypadku występowania charakterystycznej biegunki oraz istnienia powiązania epidemiologicznego np. spożycia posiłku z osobami, które później zachorowały na cholerę. W celu potwierdzenia zakażenia można wykonać badanie laboratoryjne kału lub wymiocin.
Osobie zakażonej nie podaje się leków przeciwbiegunkowych, ponieważ zapobiegają usuwaniu bakterii z organizmu. Leczenie polega na odpowiednim nawodnieniu organizmu – elektrolity mogą być trudniej dostępne w krajach rozwijających się, dlatego czasami stosuje się domowe mieszanki (np. wodę z cukrem i solą).
W niektórych przypadkach lekarz może zlecić antybiotykoterapię. Antybiotyki mogą skrócić czas trwania choroby. Jednak WHO nie zaleca rutynowego stosowania tych leków ze względu na rosnące ryzyko antybiotykooporności bakterii [1].
Profilaktyka cholery
Profilaktyka cholery obejmuje m.in. unikanie picia wody z niesprawdzonych źródeł i spożywanie surowych lub niedogotowanych ryb, skorupiaków lub mięczaków.
