Krtań to górny odcinek układu oddechowego, który łączy gardło z tchawicą. Pełni 2 ważne funkcje: chroni górne drogi oddechowe i umożliwia mówienie. Wady wrodzone, które doprowadzają do upośledzenia jej funkcjonowania, mogą prowadzić m.in. do ostrej niewydolności krtaniowej stanowiącej bezpośrednie zagrożenie życia. Jedną z najczęstszych tego typu wad jest wiotkość krtani (inaczej laryngomalacja). Co to za choroba, jakie są jej przyczyny, objawy, metody diagnostyki i leczenia?
Czym jest wiotkość krtani?
Wiotkość krtani to wrodzona wada rozwojowa. Charakteryzuje się niedostatecznie rozwiniętymi strukturami chrzęstnymi krtani, co doprowadza do ich zapadania się podczas wdechu,
Laryngomalacja jest najczęstszą przyczyną stridoru, czyli świstu oddechowego u niemowląt. Szacuje się, że odpowiada on za około 60% przypadków. Wśród innych przyczyn wymienia się m.in. zwężenie chrząstki pierścieniowatej [1, 2].
Wiotkość krtani jest dość częstą wadą rozwojową. Dwukrotnie częściej diagnozuje się ją u chłopców. Zazwyczaj ma charakter łagodny i ustępuje samoistnie.
Przyczyny wiotkości krtani
Co może być przyczyną laryngomalacji? Nie jest ona do końca znana. Przypuszcza się, że pewną rolę odgrywają uwarunkowania genetyczne i nieprawidłowości w rozwoju nerwowo-mięśniowym. Zaobserwowano częstsze występowanie laryngomalacji w niektórych rodzinach, a także u dzieci z problemami z kontrolą nerwowo-mięśniową krtani [3].
Objawy wiotkości krtani
Jakie objawy daje wiotkość krtani? Jednym z niepokojących sygnałów jest charakterystyczny świst oddechowy, który słychać przy wdechu (inaczej stridor). Nasila się on podczas infekcji, płaczu i silnych emocji oraz aktywności fizycznej.
Do innych, zazwyczaj rzadszych objawów laryngomalacji należą:
- trudności w oddychaniu o typie duszności wdechowo-wydechowej lub wdechowej, które z reguły nasilają się podczas infekcji;
- zapadanie się szyi w czasie oddychania;
- zachrypnięty odgłos płaczu;
- chrypka;
- bezdech (szczególnie w trakcie snu);
- nieznaczne obniżenie saturacji, czyli wysycenia krwi tlenem podczas snu;
W ciężkich przypadkach może pojawić się również niewydolność oddechowa, sinica lub trudności z karmieniem dziecka, które powodują opóźnienie lub zahamowanie rozwoju i wzrostu.
Niepokojące sygnały zazwyczaj pojawiają się po kilku tygodniach od urodzenia. Często współistnieją z innymi wadami układu oddechowego i refluksem żołądkowo-przełykowym [3].
Leczenie wiotkości krtani
W jaki sposób rozpoznaje się, że świst oddechowy, duszności czy bezdech podczas snu wynikają z wiotkości krtani? W przypadku wystąpienia niepokojących objawów lekarz stawia diagnozę na podstawie badania przedmiotowego i podmiotowego, a także badań dodatkowych.
Niezbędna może być konsultacja z lekarzem laryngologiem, który wykonuje laryngoskopię pośrednią lub bezpośrednią. Pierwsza z wymienionych metod polega na uwidacznianiu krtani za pomocą lusterka, a druga na oglądaniu krtani za pomocą endoskopu (odbywa się to w warunkach sali operacyjnej, w znieczuleniu). Laryngoskopia jest podstawą rozpoznania wiotkości krtani. U dziecka z laryngomalacją pozwala stwierdzić zapadanie nagłośni w trakcie wdechu.
W diagnostyce wiotkości krtani ważne jest różnicowanie jej z innymi wadami wrodzonymi lub chorobami. Pod uwagę brane jest: zarośnięcie nozdrzy tylnych, brodawczaki, porażenie strun głosowych, wady układu nerwowego lub krążenia, a także inne wady wrodzone krtani (np. płetwy krtaniowe, torbiele).
Jak przebiega leczenie po ustaleniu, że przyczyną niepokojących objawów jest wiotkość krtani? W większości przypadków ustępują one samoistnie i nie ma konieczności wdrażania leczenia. Wymagana jest jednak stała obserwacja dziecka i okresowa kontrola laryngologiczna.
Jeśli objawy nie ustępują samoistnie, a do tego powodują problemy z oddychaniem i karmieniem, wdraża się leczenie zabiegowe. Polega ono na podcięciu więzadeł nalewkowo-nagłośniowych, a także usunięciu nadmiaru tkanki śluzowej. W rzadkich przypadkach takie rozwiązanie jest niewystarczające i stosuje się tracheostomię, czyli wycięcie otworu w tchawicy i umieszczenie w niej rurki umożliwiającej przepływ powietrza [3].
