Wibrioza to choroba wywołana przez bakterie z rodzaju Vibrio. Należą do nich również drobnoustroje wywołujące cholerę. Jednak należy pamiętać, że cholera i wibrioza to dwa różne schorzenia. Jakie są przyczyny, objawy i metody leczenia wibriozy?
Czym jest wibrioza?
Wibrioza to choroba zakaźna wywoływana przez bakterie z rodzaju Vibrio, które naturalnie żyją w ciepłych wodach morskich i słonawych. W Europie (zwłaszcza nad Morzem Bałtyckim) ryzyko zachorowania rośnie w cieplejszych miesiącach, a globalne ocieplenie sprzyja częstszym zakażeniom. W Polsce wibrioza diagnozowana jest bardzo rzadko i zwykle ma łagodny przebieg. Jednak osoby z grup ryzyka powinny zachować szczególną ostrożność – zwłaszcza podczas kąpieli w rejonach Zatoki Gdańskiej i Zalewu Wiślanego w okresie letnich upałów.
Do bakterii z rodzaju Vibrio należą różne gatunki, ale szczególne znaczenie kliniczne mają:
- Vibrio vulnificus – nazywana jest potocznie “mięsożerną bakterią”, ponieważ może powodować ciężkie zakażenia ran, martwicze zapalenie powięzi i sepsę o wysokiej śmiertelności (szczególnie u osób z chorobami wątroby)
- Vibrio parahaemolyticus – najczęściej jest przyczyną ostrych zatruć pokarmowych po spożyciu surowych owoców morza
- Vibrio alginolyticus – powoduje głównie zakażenia ran i zapalenie ucha zewnętrznego (zazwyczaj o łagodnym przebiegu)
- nietoksynotwórcze szczepy Vibrio cholerae – wywołują łagodniejsze zatrucia pokarmowe lub zakażenia ran
Bakterie z rodzaju Vibrio, a konkretnie toksynotwórcze szczepy Vibrio cholerae wywołują również cholerę. Jednak w przeciwieństwie do wibriozy jest ona cięższą chorobą o potencjalne epidemicznym [1], [2], [3], [4].
Przyczyny wibriozy
Do zakażenia bakterią wywołującą wibriozę dochodzi głównie w dwóch sytuacjach:
- podczas spożywania surowych lub niedogotowanych owoców morza (ostryg, małż, krewetek)
- w wyniku kontaktu otwartych ran lub uszkodzonej skóry z wodą morską zanieczyszczoną bakteriami.
Największe ryzyko zakażenia występuje w ciepłych, przybrzeżnych akwenach, gdzie podwyższona temperatura wody sprzyja namnażaniu się patogenów [1], [4].
Objawy wibriozy
Objawy wibriozy mogą różnić się w zależności od drogi zakażenia. Po spożyciu surowych lub niedogotowanych owoców morza skażonych bakterią najczęściej dochodzi do ostrej infekcji przewodu pokarmowego. Towarzyszą jej objawy, takie jak: wodnista biegunka, bolesne skurcze brzucha, nudności, wymioty i gorączka.
Jeśli bakterie dostaną się do organizmu przez uszkodzoną skórę, rozwija się zakażenie rany. Objawia się ono: zaczerwienieniem, obrzękiem, bólem i stanem zapalnym tkanki łącznej. W cięższych przypadkach obserwuje się również powstawanie ropni lub martwiczego zapalenia powięzi.
U osób z obniżoną odpornością lub chorobami przewlekłymi (szczególnie wątroby) zakażenie może przybrać postać uogólnionej infekcji, która rozwija się szybko i stanowi poważne zagrożenie dla życia [1], [4].
Leczenie wibriozy
Proces diagnostyczny rozpoczyna się od zebrania szczegółowego wywiadu, w którym uwzględnia się m.in. spożywanie owoców morza oraz kontakt z wodą morską. Jednak sama rozmowa nie wystarczy. Postawienie diagnozy wymaga potwierdzenia obecności bakterii
z rodzaju Vibrio w materiale pobranym od chorego (krwi, kale lub wymazie z rany).
Leczenie dostosowuje się do nasilenia objawów. Przy łagodnych infekcjach przewodu pokarmowego stosuje się przede wszystkim leczenie objawowe, którego podstawą jest odpowiednie nawodnienie organizmu.
Cięższe postacie choroby (zakażenia ran spowodowane przez Vibrio vulnificus czy sepsa) wymagają hospitalizacji i intensywnej antybiotykoterapii np. tetracyklinami. W przypadku rozległych zmian skórnych konieczna może być również interwencja chirurgiczna w celu usunięcia martwych tkanek.
Powikłania wibriozy pojawiają się rzadko, ale mogą być bardzo groźne – zwłaszcza dla osób z obniżoną odpornością. Najpoważniejszym z nich jest sepsa, która może prowadzić do niewydolności wielonarządowej i zgonu [1].
Profilaktyka wibriozy
Jedną z najważniejszych zasad profilaktyki jest unikanie spożywania surowych lub niedogotowanych owoców morza. Ważne jest również chronienie otwartych ran przed kontaktem z wodą morską. Jeśli dojdzie do skaleczenia, ranę należy natychmiast przemyć czystą wodą z mydłem [1].
