Nicienie należą do grupy bezkręgowców (podobnie jak np. glista ludzka czy włosień kręty), które mogą wnikać do organizmu człowieka i powodować różne uciążliwe objawy. Jedną z chorób, które wywołują, jest węgorczyca. Czym się charakteryzuje?
Czym jest węgorczyca?
Węgorczyca (inaczej strongyloidoza) jest chorobą pasożytniczą płuc, skóry i przewodu pokarmowego wywołaną przez węgorka jelitowego – pasożyta należącego do nicieni. Występuje on powszechnie na całym świecie, a jego źródłem i rezerwuarem jest człowiek.
Jak często występuje strongyloidoza? Zarażenia węgorkiem jelitowym są rozpowszechnione w państwach rozwijających się (zwłaszcza w klimacie subtropikalnym i tropikalnym), gdzie panują złe warunki sanitarno-higieniczne. W rejonach endemicznych dotyczą one nawet 30-90% populacji czemu sprzyja wilgotna gleba, ciepły klimat i niewłaściwy sposób usuwania ludzkich nieczystości.
Jeśli chodzi o Europę, największą liczbę zachorowań na strongyloidozę odnotowuje się w Hiszpanii. Pozostałe regiony o dużej zachorowalności to Azja Południowo-Wschodnia, Karaiby, tropikalne obszary Ameryki Południowej i Afryka Zachodnia [1], [2].
Przyczyny węgorczycy
Przyczyną węgorczycy jest zarażenie węgorkiem jelitowym (łac. Strongyloides stercoralis). Dochodzi do niego przez autoinwazję pasożytów namnażających się w organizmie żywiciela lub kontakt z glebą, która jest zanieczyszczona ludzkimi fekaliami.
Larwy węgorka jelitowego wnikają czynnie przez skórę, następnie migrują drogą krwi do układu oddechowego. Przechodzą przez drogi oddechowe do przełyku i ostatecznie osiedlają się w jelicie cienkim. W tym miejscu dorosłe samice nicienia składają jaja, z których rozwijają się larwy. Mogą być one wydalane ze stolcem do środowiska zewnętrznego, gdzie rozwijają się z nich larwy inwazyjne [1], [2].
Objawy węgorczycy
Jakie są objawy węgorczycy? U około 50% osób zarażonych ma ona bezobjawowy lub skąpoobjawowy przebieg. Pozostałe osoby przechodzą chorobę łagodnie lub ciężko, a objawy, które się u nich pojawiają, odzwierciedlają migrację nicieni w organizmie.
W miejscu wniknięcia węgorka jelitowego przez skórę (zazwyczaj na stopach) pojawia się swędząca grudkowo-pęcherzykowa wysypka. W przewlekłej postaci choroby może wystąpić również nawracająca pełzająca pokrzywka.
Pasożyty dostają się też do układu oddechowego, dlatego pojawiają się objawy, takie jak:
- kaszel z odkrztuszaniem plwociny (czasami podbarwionej krwią),
- gorączka,
- duszności,
- zaostrzenie przewlekłych chorób płuc (np. zapalenia płuc).
Chorobie towarzyszą również dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Są one najczęstszą manifestacją węgorczycy i obejmują: wymioty, nudności, wzdęcia, zaparcia lub przewlekłą biegunkę, świąd wokół odbytu.
W ciężkiej, rozsianej postaci choroby mogą wystąpić objawy zapalenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, a także zapalenia wątroby czy uszkodzenia nerek.
Leczenie węgorczycy
W przypadku podejrzenia węgorczycy zalecana jest konsultacja w poradni chorób zakaźnych, gdzie zostanie przeprowadzona odpowiednia diagnostyka. Obejmuje ona szczegółowy wywiad lekarski (w tym pytania o podróże do miejsc, gdzie występuje najwięcej zarażeń), a także:
- mikroskopowe badanie parazytologiczne kału (od pacjenta pobierane są 3 próbki kału co 2-3 kolejne dni),
- morfologia krwi (w przypadku zarażenia obserwuje się zwiększoną liczbę granulocytów obojętnochłonnych),
- oznaczanie stężenia swoistych przeciwciał IgG we krwi (ma ono zastosowanie głównie w przewlekłym okresie choroby).
Po ustaleniu rozpoznania wdraża się leczenie farmakologiczne (również u osób z bezobjawowym przebiegiem choroby). Polega ono na podawaniu leków przeciwpasożytniczych. W niektórych przypadkach trzeba je powtarzać.
W ciężkich postaciach choroby konieczne może być również leczenie wspomagające. Zależy ono od typu powikłań (np. u osób z niedrożnością jelit trzeba przeprowadzić interwencję chirurgiczną) [1], [2].
Profilaktyka węgorczycy
Najważniejszym elementem profilaktyki jest unikanie bezpośredniego kontaktu skóry z glebą. Niewskazane jest chodzenie na boso, praca w glebie bez rękawic ochronnych czy siadanie na ziemi.
