Ból w okolicy lędźwiowej, trudności w oddawaniu moczu czy krwiomocz mogą świadczyć o kamicy układu moczowego. Co to za choroba? Jakie są jej przyczyny, objawy, metody diagnostyki i leczenia?
Czym jest kamica układu moczowego?
Kamica układu moczowego to choroba, w której przebiegu dochodzi do tworzenia się kamieni (inaczej urolitów) w drogach moczowych. Mogą one składać się z różnych substancji chemicznych, takich jak np. wapń czy kwas moczowy. Przemieszczanie się kamieni w obrębie układu moczowego może prowadzić do poważnych komplikacji, takich jak bóle, zatory moczowe, uszkodzenia nerek. W niektórych przypadkach również do infekcji dróg moczowych.
Kamienie moczowe różnią się pod względem składu chemicznego. U większości chorych (około 80%) są zbudowane z fosforanu lub szczawianu wapnia, rzadziej z fosforanu magnezowo-amonowego czy kwasu moczowego, a jeszcze rzadziej z cystyny.
Jak często występuje kamica układu moczowego? Jest to dość częsta choroba. Ocenia się, że jej objaw w postaci kolki nerkowej występuje przynajmniej raz w życiu u 5% kobiet i 10% mężczyzn [1].
Przyczyny kamicy układu moczowego
Kamica moczowa jest wynikiem działania różnych czynników, które prowadzą do tworzenia się kamieni. Do najczęstszych przyczyn należą:
- przyjmowanie niedostatecznej ilości płynów, które prowadzi do zagęszczenia moczu;
- dieta z nadmierną ilością białka, sodu czy szczawianów;
- zaburzenia metaboliczne, które występują np. w przebiegu dny moczanowej, nadczynności przytarczyc czy otyłości;
- zakażenia dróg moczowych;
- choroby nerek (np. wrodzone wady tych narządów) [1], [2];
Objawy kamicy układu moczowego
W niektórych przypadkach kamica układu moczowego przebiega w sposób bezobjawowy, szczególnie gdy kamienie są małe i nie powodują zatorów. Jednak gdy kamień przemieszcza się w obrębie dróg moczowych, mogą pojawić się następujące objawy:
- intensywny ból o charakterze kolkowym, który pojawia się zazwyczaj w okolicy lędźwiowej, a także w podbrzuszu;
- krwawienie, które może pojawić się, gdy kamienie uszkadzają ściany pęcherza moczowego lub moczowodu;
- trudności w oddawaniu moczu, częste oddawanie moczu z uczuciem niepełnego opróżnienia pęcherza moczowego;
- nudności i wymioty;
- gorączka i dreszcze [1], [2];
Jak ustala się, że tego typu dolegliwości są wynikiem kamicy układu moczowego?
Leczenie kamicy układu moczowego
Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie lekarskim, badaniach laboratoryjnych i obrazowych. W celu ustalenia diagnozy lekarz może zlecić np.:
- USG jamy brzusznej,
- tomografię komputerową,
- badanie moczu,
- badanie krwi.
Po postawieniu diagnozy wdraża się leczenie, którego przebieg zależy od wielkości, rodzaju kamienia oraz nasilenia objawów. W przypadku małych kamieni, które mogą zostać wydalone z moczem, zaleca się picie dużej ilości płynów, leki przeciwbólowe (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne) oraz leki rozkurczowe, które ułatwiają przejście kamienia przez drogi moczowe.
Z kolei w przypadku większych kamieni, które powodują silny ból lub blokują odpływ moczu, niezbędne może być leczenie chirurgiczne. Obejmuje ono metody, takie jak:
- litotrypsja (rozbijanie kamieni za pomocą fal dźwiękowych),
- ureteroskopia (usuwanie kamieni za pomocą endoskopu),
- nefrektomia (usunięcie nerki).
W zależności od rodzaju kamieni stosuje się także farmakoterapię np. leki alkalizujące mocz przy kamieniach z kwasu moczowego [1], [2].
Profilaktyka kamicy układu moczowego
Jakie są zasady profilaktyki kamicy układu moczowego? Po pierwsze ważne jest odpowiednie nawodnienie organizmu, zapobiegające zagęszczeniu moczu, które sprzyja powstawaniu kamieni. Oprócz tego istotną rolę w profilaktyce kamicy układu moczowego odgrywa odpowiednio zbilansowana dieta. Wskazane jest unikanie nadmiaru soli, białka zwierzęcego i szczawianów, a także regularne spożywanie pokarmów bogatych w błonnik pokarmowy.
Jednym z elementów profilaktyki kamicy układu moczowego jest również dbanie o prawidłową masę ciała, a także odpowiednie leczenie chorób współistniejących [2].
