Granulocyty to komórki układu odpornościowego, które uczestniczą w reakcjach alergicznych i zapalnych. Są jednym z rodzajów białych krwinek - leukocytów. W wyniku działania różnych czynników może dojść do spadku poziomu granulocytów. Mówi się wtedy o agranulocytozie. Co warto o niej wiedzieć?
Czym jest agranulocytoza?
Agranulocytoza to stan, w którym dochodzi do obniżenia lub braku granulocytów. Nie jest on częsty, ale warto wiedzieć, jak się objawia. Dlaczego? Nieleczona agranulocytoza może prowadzić do sepsy, czyli ogólnoustrojowego zakażenia, a nawet do śmierci.
Czym jest agranulocytoza? Żeby odpowiedzieć na to pytanie warto zacząć od tego, jakie komórki krwi należą do granulocytów? Zaliczają się do nich: bazofile, neutrofile i eozynofile. Agranulocytozę stwierdza się, gdy ich poziom spadnie poniżej 500/µl (z kolei, gdy wynosi poniżej 1500/µl mówi się o granulocytopenii).
Agranulocytoza nie oznacza całkowitego braku eozynofili, neutrofili czy bazofili. Jednak mimo wszystko stanowi zagrożenie zarówno dla zdrowia, jak i życia [1].
Przyczyny agranulocytozy
Jakie są przyczyny agranulocytozy? Najczęściej jest ona spowodowana uszkodzeniem szpiku kostnego z różnych przyczyn. Niekorzystne działanie na szpik kostny może mieć np. długotrwałe przyjmowanie leków cytostatycznych, interferonów, leków przeciwpsychotycznych czy przeciwpadaczkowych.
Inną przyczyną uszkodzenia szpiku kostnego i spowodowanej nim agranulocytozy jest zatrucie. Mowa tu o ekspozycji na metale ciężkie i różnego rodzaju toksyny (np. środki chwastobójcze i owadobójcze).
Agranulocytoza może być również spowodowana infekcjami wirusowymi, białaczką, włóknieniem szpiku czy zespoły mielodysplastyczne [1].
Objawy agranulocytozy
Jak objawia się agranulocytoza? Może mieć ona przebieg bezobjawowy lub dawać objawy, które bywają łączone z innymi problemami zdrowotnymi. Należą do nich m.in.:
- infekcje górnych dróg oddechowych
- osłabienie i zmęczenie
- stany podgorączkowe i gorączka
- bóle głowy
- choroby przyzębia
Agranulocytoza charakteryzuje się obniżeniem poziomu granulocytów. W związku z tym jednym z jej głównych objawów jest większa podatność na różnego rodzaju zakażenia. U osób z agranulocytozą częściej diagnozuje się zakażenia patogenami, które w normalnych warunkach nie są szkodliwe [1].
W ciężkich przypadkach agranulocytoza doprowadza do sepsy. Objawia się ona m.in. gorączką z dreszczami, dezorientacją i pogorszeniem kontaktu z otoczeniem, przyspieszonym oddechem i trudnościami ze złapaniem oddechu [2].
Leczenie agranulocytozy
Lekarz rozpoznaje agranulocytozę na podstawie szczegółowego wywiadu lekarskiego i morfologii krwi z rozmazem. Po ustaleniu diagnozy zleca dodatkowe badania, które mają na celu ustalenie przyczyny obniżenia poziomu granulocytów we krwi. Jednym z nich jest trepanobiopsja szpiku, czyli zabieg, który polega na pobraniu fragmentu kości (razem ze szpikiem kostnym) do badań histopatologicznych [3].
Jak przebiega leczenie agranulocytozy? Wybór metody leczenia zależy od przyczyny takiego stanu oraz nasilenia objawów. Jeśli obniżenie poziomu granulocytów we krwi nie daje praktycznie żadnych objawów, może wystarczyć wykrycie przyczyny i czekanie na zregenerowanie się szpiku kostnego.
Jeśli przyczyną agranulocytozy jest choroba podstawowa, konieczne jest jej leczenie. W niektórych przypadkach nie ma leczenia przyczynowego, dlatego wdraża się wyłącznie leczenie objawowe.
U niektórych chorych agranulocytoza daje objawy ogólnoustrojowe. W takiej sytuacji wdraża się farmakoterapię - podstawowym lekiem jest czynnik wzrostu koloni granulocytów (G-CSF). Lekarz może zdecydować też o konieczności podawania koncentratów granulocytarnych. Jednak ze względu na ryzyko powikłań poprzetoczeniowych są one rzadko stosowane [1].
Profilaktyka agranulocytozy
Jedną z przyczyn agranulocytozy jest długotrwałe przyjmowanie niektórych leków. W związku z tym profilaktyka obejmuje unikanie zażywania ich bez wyraźnych wskazań lekarskich. Przy czym należy pamiętać, żeby nie odstawiać leków samodzielnie.
