Mięsień sercowy to jeden z najważniejszych organów w ciele człowieka. Zbudowany jest z czterech jam – dwóch komór serca oraz dwóch przedsionków. Jego prawidłowa czynność (tzw. rytm serca) u osoby dorosłej wynosi od 60 do 100 uderzeń na minutę. Stymulowana jest przez impulsy elektryczne generowane w węźle zatokowo-przedsionkowym – naturalnym rozruszniku serca.
Jeśli mięsień sercowy nie pracuje prawidłowo (np. serce bije zbyt wolno) i dochodzi do zaburzeń w pracy naturalnego generatora impulsów elektrycznych, konieczne bywa wszczepienie rozrusznika serca. Jego zadaniem jest monitorowanie rytmu serca i generowanie impulsów wtedy, kiedy trzeba. Zastępuje on całkowicie lub jedynie wspomaga fizjologiczną aktywność elektryczną serca. Sprawdź, jak działa sztuczny rozrusznik serca, jak wygląda proces implantacji oraz jakie są wskazania do wszczepienia stymulatora serca.
Z artykułu dowiesz się:
- Jak działa stymulator serca i jakie czynności towarzyszą wszczepieniu rozrusznika serca?
- Jak wygląda codzienne funkcjonowanie z wszczepionym rozrusznikiem serca?
- Czy istnieją przeciwwskazania do zabiegu wszczepienia rozrusznika serca?
Rozrusznik serca – jak działa i jak wygląda zabieg wstawienia?
Bradykardia to rodzaj zaburzeń rytmu serca, związanych z jego spowolnieniem. Zwykle taki stan jest skutkiem zakłóceń w naturalnym wytwarzaniu impulsów elektrycznych w węźle zatokowo-przedsionkowym, położonym w prawym przedsionku serca. Przy niedostatecznej ilości pulsów, zwalnia tętno, a pacjent może odczuwać szereg dolegliwości, takich jak:
Jednym ze sposobów leczenia bradykardii jest implantacja sztucznego stymulatora serca – rozrusznika. Jest on bardzo pomocny zwłaszcza u osób starszych, u których zdiagnozowano zespół chorego węzła zatokowego.
Jak działa rozrusznik serca?
Stymulator serca to niewielkie urządzenie automatyczne, zasilane baterią, którą należy wymieniać co ok. 5-15 lat. Ma wbudowany generator impulsów elektrycznych oraz elektrody – ich liczba zależy od stanu zdrowia i potrzeb pacjenta. Zadaniem rozrusznika jest wspomaganie pracy węzła zatokowo-przedsionkowego lub jego zastąpienie. Reguluje rytm serca poprzez generowanie impulsów elektrycznych, niezbędnych do prawidłowego działania serca
Praca stymulatora dopasowuje się do naturalnego rytmu serca pacjenta i wysyła impulsy wtedy, gdy jest to konieczne. Wszelkie zaburzenia pracy mięśnia sercowego aktywują rozrusznik, pozwalając uniknąć zbyt wolnego bicia serca i towarzyszących mu dolegliwości.
Rodzaje stymulatorów serca
Istnieje kilka rodzajów stymulatorów serca – lekarz dobiera urządzenie do potrzeb i stanu zdrowia pacjenta. Oto niektóre z najczęściej stosowanych typów rozruszników wspomagających pracę serca:
- jednojamowe – posiadają jeden przewód elektrodowy, który wprowadza się do jednej z jam serca (przedsionka lub komory). Stosowane są, gdy konieczne bywa stymulowanie wyłącznie jednego obszaru serca;
- dwujamowe – mają dwa przewody elektrodowe, które wprowadzane są do obu jam serca (przedsionka i komory). Dzięki temu mogą stymulować oba obszary serca, synchronizując skurcze mięśnia sercowego, jeśli ten nie działa prawidłowo;
- trójjamowe – mają aż trzy przewody elektrodowe. Są stosowane u pacjentów z niewydolnością serca oraz zaburzeniami przewodzenia w obu komorach i przedsionkach. Stymulują zarówno przedsionki, jak i komory, aby poprawić synchronizację pracy serca;
- ICD – kardiowerter-defibrylator, stosowany u chorych z zaawansowaną niewydolnością mięśnia sercowego.
Rozrusznik serca – wskazania
Implantacja rozrusznika bywa najlepszym sposobem leczenia nie tylko w przypadku bradykardii. Również pacjenci z innymi objawami arytmii są kierowani na zabieg. Oto najczęstsze wskazania do wstawienia stymulatora serca:
- zespół chorego węzła zatokowo-przedsionkowego (choroba węzła zatokowego) – gdy naturalny rozrusznik serca działa nieregularnie lub zbyt wolno, powodując zawroty głowy i omdlenia,
- migotanie przedsionków z wolną czynnością komór, wymagające kontroli rytmu,
- kołatanie serca, jeśli towarzyszą mu zasłabnięcia lub utraty przytomności,
- blok serca, czyli zaburzenia przewodzenia impulsów między przedsionkami a komorami, które mogą prowadzić do groźnych powikłań.
Wszczepianie rozrusznika serca – jak przebiega zabieg?
Zabieg wszczepienia rozrusznika serca wykonywany jest najczęściej w znieczuleniu miejscowym. Pod stałą kontrolą aparatu RTG z monitorem oraz EKG, specjalista przez żyłę podobojczykową lub szyjną, wprowadza elektrody do jam serca pacjenta. Następnie nacina skórę pod obojczykiem na mięśniu piersiowym i odpowiednio umieszcza stymulator. Cały zabieg trwa ok. 60 minut, a po jego zakończeniu należy leżeć przez kilka lub kilkanaście godzin. Pacjent z rozrusznikiem serca przez następną dobę znajduje się pod opieką lekarza, który za pomocą EKG monitoruje pracę urządzenia.
Warto wiedzieć, że w niektórych sytuacjach wszczepienie rozrusznika serca jest refundowane przez NFZ. Jeśli przypadek danego pacjenta nie kwalifikuje się do refundacji, wówczas za stymulator trzeba zapłacić od kilku do nawet kilkunastu tysięcy złotych. U niektórych pacjentów po wszczepieniu rozrusznika serca nadal mogą występować zaburzenia prawidłowego rytmu serca i zawroty głowy. Może to oznaczać, że stymulacja jest nieprawidłowa i należy zgłosić się na kontrolę, aby sprawdzić pracę rozrusznika.
Czy mogą występować powikłania po zabiegu wszczepienia rozrusznika serca?
Każdy zabieg chirurgiczny niesie ryzyko powikłań. W przypadku implantacji rozrusznika serca może wystąpić tzw. zespół stymulatorowy. Obejmuje on objawy, związane ze złą tolerancją sztucznej stymulacji. U pacjenta mogą pojawić się dolegliwości, takie jak: bóle głowy, zmęczenie, ból w klatce piersiowej (nie tylko w miejscu wszczepienia rozrusznika).
Innymi objawami zespołu stymulatorowego bywa obrzęk płuc, obrzęki kostek, czy migotanie przedsionków. Jeśli osoba po operacji zaobserwuje u siebie powyższe objawy lub w okolicy wszczepienia rozrusznika pojawią się zgrubienia, opuchlizna, zaczerwienienie oraz silny ból, należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem.
