Cis pospolity to roślina spotykana w polskich górach, ogrodach i parkach. To wiecznie zielone drzewo cenione jest za swoje gęsto rozmieszczone igliwie i łatwość formowania. Niestety mimo przyjemnego dla oka wyglądu, cis skrywa wielkie niebezpieczeństwo dla ludzkiego zdrowia. Wszystkie części cisa, z wyjątkiem czerwonej osnówki otaczającej nasiona, zawierają silnie trujące alkaloidy zwane taksynami. Po spożyciu toksycznej części cisa substancje trujące atakują układ krążenia, nerwowy i pokarmowy.
Nawet niewielka dawka cisa może być groźna zarówno dla ludzi, jak i dla zwierząt. Co ważne, objawy zatrucia nie pojawiają się od razu, dlatego łatwo je przeoczyć lub przypisać innej przyczynie. Ryzyko zatrucia cisem jest większe, niż mogłoby się wydawać. Dotyczy to zwłaszcza dzieci, których uwagę przyciągają intensywnie czerwone owoce cisa.
Z artykułu dowiesz się:
- Czym jest cis pospolity i jakie toksyczne substancje zawiera?
- Jakie są objawy zatrucia cisem pospolitym?
- Jak postępować w przypadku wystąpienia objawów zatrucia cisem?
Jaki wpływ ma cis na zdrowie człowieka?
Cis pospolity (Taxus baccata L.) to roślina obecna w europejskim (także polskim) krajobrazie już od bardzo dawna. To niskie drzewo iglaste naturalnie rośnie w lasach, najczęściej na obszarach górskich. Jest odporne na trudne warunki atmosferyczne i łatwe w pielęgnacji, dlatego w wielu miejscach jest uprawiane przemysłowo. Warto jednak pamiętać, że cis pospolity to jedna z najbardziej trujących roślin w Europie. Wszystkie jego części, poczynając od igieł cisa, aż po korę i gałęzie, zawierają silne toksyny. To taksyny – alkaloidy, które oddziałują na ośrodkowy układ nerwowy, krążenia i pokarmowy.
Co ciekawe, ta trująca roślina ma częściowo jadalne owoce, przypominające jagody. Nie wolno jednak ich spożywać, ponieważ zawarte w nich pestki są bogate w szkodliwe substancje. Za dawkę śmiertelną uważane jest ok. 50 – 100 g w przypadku ludzi. Toksyny te są niezwykle podstępne, ponieważ nie działają od razu po przedostaniu się do przewodu pokarmowego. Objawy po spożyciu fragmentów rośliny mogą wystąpić dopiero po kilku godzinach. To bardzo utrudnia uzyskanie właściwej diagnozy i rozpoczęcie leczenia.
Taksyny hamują przewodzenie impulsów nerwowych i blokują prawidłową pracę mięśnia sercowego. Z tego powodu nawet niewielka ilość rośliny może stanowić zagrożenie. Narażone na to są szczególnie dzieci, osoby starsze i zwierzęta. Choć cis pospolity znajdował zastosowanie w medycynie ludowej, obecnie nie poleca się spożywania ani przetwarzania do spożycia jakichkolwiek jego elementów.
Jak rozpoznać pierwsze objawy zatrucia cisem?
Zatrucie cisem może rozwijać się stopniowo i z początku przypominać typowe dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Przez to ciężko rozpoznać ich źródło i przypisać im konkretną przyczynę. Pierwsze objawy zatrucia cisem to:
Z czasem dołączają także:
Bardzo charakterystyczne jest również przyspieszenie akcji serca. Z biegiem czasu zaburzenia pracy serca mogą przechodzić w arytmię, a nawet prowadzić do zatrzymania krążenia. W miarę nasilania się zatrucia mogą wystąpić problemy z oddychaniem, drgawki oraz senność. Taki stan może prowadzić nawet do utraty przytomności. Nieleczone zatrucie cisem niesie ryzyko nagłej śmierci, dlatego absolutnie nie wolno lekceważyć żadnych niepokojących objawów. To bardzo ważne, zwłaszcza jeżeli istnieje podejrzenie wcześniejszego kontaktu z tą rośliną.
Cis pospolity – zatrucie u dzieci
Dzieci pozostawione bez opieki w otoczeniu cisów nie rozumieją zagrożenia związanego z tą popularną rośliną ozdobną. Czerwone owoce i ciemnozielone igły przyciągają uwagę, dlatego przez przypadek mogą zostać spożyte podczas zabawy. To bardzo niebezpieczna sytuacja, zagrażająca zdrowiu oraz życiu najmłodszych. Taksyny i glikozydy cyjanogenne są szybko wchłaniane z przewodu pokarmowego, dlatego symptomy zatrucia mogą pojawić się już po 30-90 minutach.
Objawy zatrucia u dzieci rozwijają się szybciej i zwykle są bardziej nasilone niż u dorosłych. Nie bez powodu ten długowieczny krzew w czasach starożytnych nazywany był „drzewem śmierci”. Wystarczy przypadkowe zjedzenie nasiona ukrytego w czerwonej osnówce, żeby doszło do silnej reakcji organizmu na toksyny. Jeśli więc podejrzewasz, że ktoś z Twojego otoczenia mógł spożyć części cisa i się zatruć, nie bagatelizuj tego. Koniecznie wezwij pomoc medyczną, dzwoniąc pod numer 112 lub 999.
