Główne alergeny sezonowe – co uczula najczęściej?
W Polsce sezon alergiczny można podzielić na trzy główne etapy, choć z powodu zmian klimatycznych granice te coraz bardziej się zacierają.
1. Przedwiośnie (styczeń – marzec): leszczyna i olcha
Dla wielu alergików sezon zaczyna się jeszcze zimą. Leszczyna często pyli już w połowie stycznia, jeśli zima jest łagodna. Jej pyłek wywołuje objawy mylone z zimowymi infekcjami. Olcha pyli bardzo intensywnie, zazwyczaj w lutym i marcu. Produkuje ogromne ilości pyłku, który jest silnym alergenem.
2. Wiosna właściwa (kwiecień – maj): brzoza, dąb i jesion
To najtrudniejszy czas dla osób uczulonych na pyłki drzew. Pyłek brzozy jest obecny w powietrzu zazwyczaj w kwietniu i na początku maja (szczyt przypada często na drugą połowę kwietnia). Objawy alergii są zazwyczaj gwałtowne i silne; brzoza bardzo często daje odczyny krzyżowe z surowymi owocami i warzywami.
Dąb i jesion pylą w maju, więc często ten etap nakłada się na końcówkę pylenia brzozy i początek traw.
3. Późna wiosna i lato (maj – lipiec): trawy
Gdy drzewa kończą pylić, rozpoczyna się sezon na trawy, który jest najdłuższy i dotyczy największej grupy alergików. Trawy i zboża (np. żyto) zaczynają pylić w maju, a apogeum osiągają w czerwcu i lipcu. Objawy utrzymują się zazwyczaj aż do wczesnej jesieni.
Pamiętaj, że dokładne terminy mogą się przesuwać w zależności od pogody i regionu Polski (na zachodzie wszystko zakwita szybciej niż na wschodzie).
Skuteczne sposoby radzenia sobie z objawami alergii
W walce z alergią wiosenną najważniejsza jest odpowiednia strategia. Nie musisz zamykać się w domu, ale warto wdrożyć kilka nawyków, które ograniczą ilość alergenów docierających do Twojego organizmu.
Podstawą jest unikanie ekspozycji w momentach największego zagrożenia. Jeśli to możliwe, monitoruj komunikaty dla alergików (np. serwisy z prognozą pylenia). W dni o bardzo wysokim stężeniu pyłków staraj się ograniczyć aktywność na świeżym powietrzu, zwłaszcza w suchą, wietrzną pogodę. Najlepszym przyjacielem alergika jest deszcz – woda skutecznie "zmywa" pyłki z powietrza, dlatego spacer tuż po opadach jest najbezpieczniejszy i przynosi największą ulgę.
Kolejnym krokiem jest stosowanie środków ochrony. Noszenie okularów przeciwsłonecznych (najlepiej dużych, przylegających do twarzy) tworzy fizyczną barierę dla oczu, chroniąc spojówki przed uderzeniami ziaren pyłku. Po powrocie do domu warto od razu przebrać się w inne ubrania (na tych z dworu przynosimy mnóstwo pyłku) oraz umyć twarz i ręce. Dobrym nawykiem jest też wieczorny prysznic i mycie włosów przed snem – dzięki temu nie przenosimy alergenów na poduszkę i nie wdychamy ich przez całą noc.
Nie zapominaj o higienie. Regularne płukanie nosa i zatok roztworami soli (izotonicznymi do nawilżania lub hipertonicznymi do odtykania) pozwala wypłukać alergeny, które osiadły na śluzówce, zanim zdążą wywołać silny stan zapalny.
Preparaty wspierające w walce z alergią wiosenną
Przeciwhistaminowe leki bez recepty blokują działanie histaminy, hamując katar, kichanie i świąd. Nowoczesne leki (II generacji) mają w składzie substancje takie jak bilastyna, feksofenadyna, desloratadyna czy lewocetyryzyna i często są zalecane przez lekarzy jako leki pierwszego wyboru. Działają szybko i na długo (zazwyczaj wystarczy jedna tabletka na dobę), i nie powodują uczucia senności, co było zmorą starszych leków. Leki I generacji są z kolei rzadziej zalecane w przewlekłym leczeniu ze względu na skutki uboczne (senność, suchość w ustach), choć bywają stosowane doraźnie.
Sterydy donosowe
Nowoczesne glikokortykosteroidy donosowe działają miejscowo, bezpośrednio na błonę śluzową nosa, hamując silny stan zapalny i odtykając nos. Wchłaniają się do organizmu w minimalnym stopniu, dzięki czemu są bezpieczne nawet przy dłuższym stosowaniu. Pamiętaj jednak, że na ich pełne działanie trzeba poczekać kilka dni – wymagają regularności.
Ektoina
Uzupełnieniem terapii mogą być preparaty z ektoiną. To naturalna cząsteczka, która wiąże wodę, tworząc na powierzchni śluzówki nosa lub oka hydrokompleks. Taka bariera fizycznie utrudnia alergenom kontakt z komórkami, łagodząc stan zapalny i nawilżając podrażnione miejsca. Jest bezpieczna dla dzieci i kobiet w ciąży.
Ważne: jedyną metodą, która może trwale wyleczyć z alergii, jest immunoterapia swoista (odczulanie). Polega ona na podawaniu małych dawek alergenu przez 3-5 lat, przystosowując do niego organizm w taki sposób, aby ostatecznie mógł go tolerować. Najlepszy czas, by o tym pomyśleć, to jesień i zima – w sezonie pylenia jest już zazwyczaj za późno na rozpoczęcie terapii.
Jak ograniczyć kontakt z alergenami w domu i na zewnątrz?
W jaki sposób można zadbać o swoje otoczenie w domu i na zewnątrz, aby zminimalizować ryzyko kontaktu z alergenami?
- Używaj oczyszczaczy powietrza. Urządzenia wyposażone w filtr HEPA są w stanie wyłapać niemal 100% pyłków roślin, roztoczy i cząstek smogu z powietrza w pomieszczeniu. Ustawienie oczyszczacza w sypialni znacząco poprawia jakość snu i zmniejsza poranne objawy (zatkany nos, opuchnięte oczy).
- Unikaj otwierania okien na oścież w ciągu dnia, gdy stężenie pyłków jest najwyższe. Mieszkanie najlepiej wietrzyć późnym wieczorem, w nocy lub bezpośrednio po deszczu. Dobrym rozwiązaniem są też siatki antypyłkowe (gęstsze niż zwykłe moskitiery) montowane w oknach.
- W sezonie pylenia zrezygnuj z suszenia prania na balkonie czy w ogrodzie. Mokre tkaniny działają jak lep na pyłki – zakładając taką pościel czy ubranie, narażasz się na bezpośredni kontakt z alergenem.
- Jeśli podróżujesz autem, nie otwieraj okien. Upewnij się też, że masz sprawny i regularnie wymieniany filtr kabinowy (przeciwpyłkowy) – najlepiej taki z węglem aktywnym.
Nie bagatelizuj sygnałów, które wysyła Ci organizm. Nieleczony katar sienny może prowadzić do poważniejszych problemów, w tym astmy. Jeśli domowe sposoby i leki dostępne bez recepty to za mało, nie zwlekaj z wizytą u alergologa.
