Przez lata wokół słodzików narosło wiele mitów. Z jednej strony mają pomóc ograniczać spożycie cukru, z drugiej – nieustannie pojawiają się pytania o ich wpływ na zdrowie. Jednym z najczęściej stosowanych słodzików jest aspartam, dodawany do wielu produktów spożywczych i napojów. Sprawdź, czy faktycznie stanowi on bezpieczną alternatywę dla klasycznego cukru i jaki jest dopuszczalny limit dziennego spożycia aspartamu.
Aspartam to jeden z najpopularniejszych sztucznych słodzików. Jest ok. 200 razy słodszy od sacharozy, czyli cukru białego. Można go znaleźć w napojach typu light, gumach do żucia, jogurtach i deserach mlecznych, a nawet niektórych suplementach diety czy lekach. Jeśli więc nie analizujemy składów produktów, możemy spożywać aspartam, nie zdając sobie z tego sprawy.
Z artykułu dowiesz się:
- Co to jest aspartam?
- Czym aspartam różni się od cukru białego?
- Co warto wiedzieć na temat wpływu aspartamu na zdrowie człowieka?
- Do jakich produktów dodawany jest aspartam?
- Czy aspartam nadaje się do spożywania przez dzieci?
Czym jest aspartam?
Aspartam to sztuczny słodzik, bardzo często stosowany w przemyśle spożywczym na całym świecie jako jeden z zamienników cukru. Na etykietach produktów spożywczych aspartam figuruje jako E951. Substancję tę w 1965 r. odkrył James Schlatter, prowadząc badania nad lekiem przeciwwrzodowym. Wbrew zasadom BHP polizał swój palec, na którym znajdował się wspomniany związek, a wyczuwalna słodycz zainspirowała go do jego zbadania.
Z chemicznego punktu widzenia aspartam to ester dwóch aminokwasów (fenyloalaniny i kwasu asparaginowego) oraz metanolu. W organizmie człowieka ulega on rozkładowi na te trzy składniki, które następnie są metabolizowane w standardowy sposób. Oznacza to, że aminokwasy włączane są do puli aminokwasów ciała, a metanol usuwany. Jego poziom w organizmie przy dopuszczalnym spożyciu aspartamu nie stanowi więc zagrożenia dla zdrowia.
Aspartam a cukier biały – różnice
Podstawową różnicą pomiędzy aspartamem i sacharozą jest stopień słodkości. Choć kaloryczność obydwu produktów jest bardzo zbliżona (ok. 400 kcal w 100 g), to jednak aspartam jest niemal 200 razy słodszy. Dzięki temu można go zastosować w znacznie mniejszej ilości – 1 pastylka aspartamu (ok. 18 mg) odpowiada 1 łyżeczce cukru (4,4 g). Aspartam nie wpływa również na poziom glukozy we krwi, dlatego często zastępuje cukier w diecie chorych na cukrzycę oraz osób odchudzających się.
Kolejną różnicą jest stabilność chemiczna. Aspartam nie nadaje się do pieczenia lub gotowania, ponieważ pod wpływem wysokiej temperatury traci swoje właściwości słodzące. W przeciwieństwie do cukru aspartam znajduje więc zastosowanie głównie w produktach przetwarzanych na zimno (np. napojach, jogurtach czy gumach do żucia).
Czy aspartam jest bezpieczny dla zdrowia?
Aspartam to jeden z najdokładniej przebadanych dodatków do żywności na świecie. Bezpieczeństwo aspartamu było na przestrzeni lat wielokrotnie oceniane przez niezależne instytucje, takie jak Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA – European Food Safety Authority), Światową Organizację Zdrowia (WHO) i Amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA). Wszystkie te organizacje uznały, że aspartam jest bezpieczny dla zdrowia, o ile nie przekracza się dopuszczalnej dziennej dawki jego spożycia. ADI (ang. acceptable daily intake) dla aspartamu wynosi 40 mg/kg masy ciała (w UE) lub 50 mg/kg (w USA).
Warto jednak dodać, że najnowsze badania i opinie naukowców wciąż wzbudzają pewne kontrowersje. Choć nie ma jednoznacznych dowodów na to, że aspartam powoduje raka, Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) wpisała związek na listę potencjalnych czynników „prawdopodobnie rakotwórczych” dla ludzi (grupa 2B). Należy pamiętać, że IARC klasyfikuje substancje na podstawie potencjału zagrożenia, nie zaś rzeczywistego ryzyka. EFSA podtrzymała swoje stanowisko, że przy przyjmowaniu niskich dawek aspartamu nie stanowi on zagrożenia dla zdrowia.
Co ciekawe, mimo syntetycznego pochodzenia aspartamu, jego poszczególne komponenty są naturalnymi składnikami wielu produktów spożywczych. Jednak ze względu na zawartość fenyloalaniny, osoby z fenyloketonurią nie powinny spożywać produktów zawierających aspartam. Właśnie dlatego na etykietach artykułów z jego dodatkiem znajdują się specjalne oznaczenia.
W jakich produktach spożywczych znajduje się aspartam?
Na bazie aspartamu produkowane są głównie słodziki stołowe w postaci proszku lub niewielkich tabletek. Często występuje on w składzie razem z innym słodzikiem, aby uzyskać wyraźniejszy profil smakowy. Producenci dodają zwykle aspartam, żeby obniżyć kaloryczność artykułów spożywczych. Można go znaleźć m.in. w:
- napojach gazowanych typu light i zero (np. bezcukrowe wersje coli, lemoniady, napojów energetycznych),
- „wodach” smakowych,
- napojach izotonicznych i odżywkach białkowych dla sportowców,
- jogurtach smakowych, deserach i innych produktach mlecznych,
- gumach do żucia i pastylkach do ssania,
- słodyczach, galaretkach i budyniach dla diabetyków,
- niskokalorycznych dżemach,
- niektórych piwach bezalkoholowych,
- niektórych lekach bez recepty i suplementach diety (syropach przeciwkaszlowych, tabletkach do rozpuszczania w wodzie, witaminach).
Jak widzisz, aspartam jest składnikiem wielu produktów (niskokalorycznych w większości), dlatego czytaj etykiety i zwracaj uwagę na składy. To ważne, aby spożywać go w codziennej diecie w umiarkowanych ilościach.
