Zakażenie wirusem HPV jest głównym czynnikiem odpowiedzialnym za rozwój raka szyjki macicy, a także części nowotworów gardła, krtani i odbytu. Programy szczepień przeciw HPV są skierowane przede wszystkim do dzieci i młodzieży, jednak szczepienie może być rozważane również po 18. roku życia. Jego zasadność zależy m.in. od wieku, wcześniejszego kontaktu z wirusem oraz indywidualnej sytuacji pacjenta, dlatego warto omówić ją z lekarzem.
Na czym polega profilaktyka u osób dorosłych? Dowiedz się, jakie są aktualne wytyczne dotyczące tego, kiedy warto się zaszczepić, i jak wygląda schemat podawania poszczególnych dawek.
O czym warto pamiętać?
- Szczepienie zapobiega zakażeniom HPV, ale nie leczy infekcji, która już występuje w organizmie.
- Schemat szczepienia zależy od wieku osoby szczepionej w momencie rozpoczęcia cyklu oraz od zastosowanej szczepionki.
- Szczepionki przeciw HPV nie zawierają żywego wirusa, dlatego nie mogą wywołać zakażenia HPV.
- Rozpoczęcie życia seksualnego nie wyklucza szczepienia. Może ono zapewnić ochronę przed typami HPV, z którymi dana osoba nie miała wcześniej kontaktu.
- Osoby dorosłe mogą skorzystać ze szczepienia po kwalifikacji przeprowadzonej przez uprawnionego pracownika medycznego. W wybranych aptekach szczepienia przeciw HPV wykonują również farmaceuci.
Z artykułu dowiesz się:
- Jakie choroby może powodować zakażenie HPV?
- Czy szczepienie przeciw HPV ma sens po rozpoczęciu życia seksualnego?
- Jak wygląda szczepienie HPV po 18., 30., 40. i 50. roku życia?
- Ile dawek szczepionki HPV potrzebują osoby dorosłe?
- Jak wygląda kwalifikacja do szczepienia przeciw HPV?
- Jakie są przeciwwskazania i możliwe działania niepożądane szczepionki HPV?
- Czy po szczepieniu przeciw HPV nadal potrzebne są badania profilaktyczne?
Jakie choroby może powodować zakażenie HPV?
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) przenosi się najczęściej podczas kontaktów seksualnych, ale zarazić można się też poprzez bezpośredni kontakt ze skórą. Zidentyfikowano wiele typów tego wirusa, które niosą ze sobą różne skutki zdrowotne. Zobacz, jakie choroby może powodować zakażenie HPV.
Brodawki narządów płciowych
Zakażenie łagodnymi typami wirusa (takimi jak typy 6 i 11) najczęściej powoduje powstawanie uciążliwych zmian skórnych. Są to tak zwane kłykciny kończyste, czyli brodawki okolic narządów płciowych. Zmiany te bywają bolesne i trudne w leczeniu.
Najgroźniejsze dla zdrowia są warianty wysokiego ryzyka (między innymi typ 16 i 18). To one odpowiadają za zdecydowaną większość przypadków raka szyjki macicy. W Polsce każdego roku chorobę tę diagnozuje się u blisko 3000 kobiet.
Inne nowotwory u kobiet i mężczyzn
Wirus ten przyczynia się do rozwoju raka odbytu, pochwy, sromu oraz prącia. Co więcej, coraz częściej wywołuje nowotwory głowy i szyi, w tym raka jamy ustnej i gardła, który dotyka również młodych mężczyzn. Statystyki pokazują, że wirus ten odpowiada za większość przypadków nowotworów gardła.
Czy szczepienie przeciw HPV ma sens po rozpoczęciu życia seksualnego?
Rozpoczęcie współżycia nie jest przeszkodą do przyjęcia preparatu w życiu dorosłym. Nawet jeśli pacjent miał już styczność z jednym typem HPV, szczepionka nadal skutecznie chroni przed pozostałymi wariantami. Dzięki iniekcji organizm buduje silną barierę przed tymi szczepami wirusa, z którymi nie miał jeszcze do czynienia.
Nasz układ odpornościowy potrafi czasem samodzielnie zwalczyć wirusa, ale rzadko tworzy trwałą odporność. Z tego powodu możemy zakażać się tym samym typem HPV wielokrotnie. Szczepionka wywołuje znacznie silniejszą odpowiedź organizmu, chroniąc nas na lata. Zjawisko to jest bardzo ważne, szczególnie w przypadku mężczyzn, u których po infekcji zazwyczaj w ogóle nie powstają przeciwciała.
Szczepienie jest zalecane kobietom, u których wykryto i leczono już zmiany przednowotworowe szyjki macicy. Badania pokazują, że przyjęcie preparatu po zabiegu ginekologicznym mocno zmniejsza ryzyko nawrotu choroby w przyszłości.
Szczepienie HPV po 18., 30., 40. i 50. roku życia
Decyzja o szczepieniu zależy od Twojego wieku oraz stylu życia. Międzynarodowe instytucje wyznaczają ogólne wskazówki dla konkretnych grup wiekowych. Pamiętaj, by wcześniej omówić ten temat z lekarzem.
Młodzi dorośli do 26. roku życia
Dla pacjentów między 18. a 26. rokiem życia szczepienie uważa się za standardową i zalecaną profilaktykę. Układ odpornościowy młodych ludzi wciąż bardzo dobrze reaguje na preparat, a ryzyko zetknięcia się z wirusem jest w tej grupie największe.
Dorośli między 27. a 45. rokiem życia
W tej grupie wiekowej lekarze nie zalecają już masowych szczepień, ale dla wielu osób nadal jest to odpowiednie rozwiązanie. Z wiekiem mamy zazwyczaj mniej nowych partnerów, co naturalnie obniża ryzyko zakażenia. Jeśli jednak wchodzisz w nowe relacje, szczepienie będzie rozsądną decyzją.
Pacjenci po 50. roku życia
Ulotki szczepionek nie ustalają żadnej górnej granicy wieku, w którym można je bezpiecznie podać. Warto jednak pamiętać, że u osób starszych układ odpornościowy może reagować na szczepionkę nieco słabiej. Zawsze warto omówić to ze specjalistą.
Ważne: szczepionka 2-walentna (Cervarix) jest objęta w Polsce 50-procentową refundacją dla pacjentów powyżej 18 lat.
