Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego rozwija się na skutek niedrożności tego narządu. Schorzenie i związane z nim dolegliwości mogą wystąpić u osób w każdym wieku. Średni wiek osób leczonych z tego powodu wynosi 22 lata. Jego głównym objawem jest silny ból brzucha, ale zazwyczaj obecne są również inne symptomy. Zobacz, jak rozpoznać zapalenie wyrostka robaczkowego i jakie są metody leczenia procesu zapalnego.
Wyrostek robaczkowy jest narządem będącym częścią jelita grubego – a dokładniej jelita ślepego. Stanowi jego uwypuklenie. Jest położony w prawym dole biodrowym, ale jego dokładne ułożenie może różnić się u poszczególnych osób. Narząd ten osiąga średnią długość około 10 centymetrów. Funkcje wyrostka robaczkowego przez długi czas nie były znane. Obecnie wiadomo, że jest on częścią układu immunologicznego, ponieważ posiada tkankę limfatyczną. Jednocześnie wycięty wyrostek robaczkowy nie osłabia odporności.
Z artykułu dowiesz się:
- Gdzie umiejscowiony jest ból przy zapaleniu wyrostka robaczkowego?
- Jakie mogą być przyczyny zapalenia wyrostka robaczkowego?
- Jakie są objawy zapalenia wyrostka robaczkowego?
- Jak wygląda leczenie zapalenia wyrostka robaczkowego?
Zapalenie wyrostka robaczkowego – gdzie znajduje się ognisko bólu?
Wyrostek robaczkowy znajduje się w prawym dole biodrowym. To niewielki narząd, a dokładniej cienkie, ślepo zakończone uwypuklenie kątnicy (początkowego odcinka jelita grubego). Choć przez pewien czas uznawany był za narząd szczątkowy, naukowcy coraz częściej wskazują, że rola wyrostka robaczkowego jest ważniejsza niż sądzono. Wyniki badań z 2009 r. potwierdziły, że magazynuje on przyjazne organizmowi bakterie i wspiera odporność.
Najbardziej znany objaw ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego to ból brzucha. Początkowo jest on zlokalizowany w nadbrzuszu i śródbrzuszu. Ma wówczas charakter rozlany, co oznacza, że pacjent nie potrafi wskazać jego dokładnej lokalizacji. Na tym etapie dolegliwości nie są zbytnio nasilone, jednak bardzo uciążliwe, nieprzyjemne i utrudniające codzienną aktywność.
Ból może mieć zmienne natężenie i początkowo często bywa mylony z problemami żołądkowymi. U niektórych pacjentów pojawia się najpierw w okolicy pępka, co może opóźnić postawienie właściwej diagnozy, ponieważ nie jest to miejsce, w którym znajduje się wyrostek.
Dopiero po przemieszczeniu do prawego dołu biodrowego ból wyrostka przybiera typową postać. Jest to charakterystyczny objaw tego, że narząd ten został objęty stanem zapalnym. Umiejscawia się on w tzw. punkcie McBurneya, czyli w 1/3 odległości między pępkiem a przednim górnym kolcem biodrowym. Występuje też tkliwość tego miejsca.
Zdarza się również, że ból promieniuje do prawej pachwiny. Na tym etapie dolegliwości w obrębie jamy brzusznej zwykle przybierają na sile. W cięższych przypadkach stwierdza się też obrzęk tkanki chłonnej oraz znaczny wzrost stężenia białka ostrej fazy, co potwierdza obecność stanu zapalnego.
Niekiedy zapalenie wyrostka robaczkowego przechodzi w rozlane zapalenie otrzewnej. Jest to sytuacja, w której stan zapalny obejmuje całą jamę brzuszną. Wymaga ona pilnej interwencji lekarskiej, ponieważ jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia.
Przyczyny zapalenia wyrostka robaczkowego
Dlaczego w ogóle występuje zapalenie wyrostka robaczkowego? Stan zapalny rozwija się, gdy w jamie brzusznej stwierdza się zaczopowanie światła wyrostka. Dzieje się to zwykle na skutek:
- przerostu tkanki chłonnej wyrostka podczas infekcji bakteryjnej lub wirusowej,
- powstania kamienia kałowego,
- przedostania się do jelit ciała obcego,
- nowotworu jelita grubego.
Również pasożyty przewodu pokarmowego mogą przyczynić się do rozwoju stanu zapalnego w obrębie wyrostka. Ich obecność w niektórych przypadkach prowadzi do mechanicznego zatkania światła wyrostka, co powoduje rozwój stanu zapalnego.
Gdy wyrostek robaczkowy zostaje zatkany, w jego wnętrzu następuje wzrost ciśnienia. W efekcie dochodzi do uszkodzenia błony śluzowej i uruchomienia procesów zapalnych w organizmie. Upośledzone zostaje ukrwienie tego narządu, a tym samym powstaje martwica.
Zapalenie wyrostka robaczkowego – objawy
Objawy zapalenia wyrostka robaczkowego to nie tylko ból brzucha w okolicy prawego dołu biodrowego. Pojawia się również szereg innych dolegliwości. Wśród nich wymienić można:
- nudności i wymioty
- utratę apetytu,
- wzdęcia brzucha,
- wzrost temperatury ciała (do 38 stopni Celsjusza),
- zatrzymanie gazów i stolca (jednak zdarza się, że u dzieci występuje biegunka),
- parcie na mocz lub częste oddawanie moczu,
- ogólnie złe samopoczucie i osłabienie.
U niektórych pacjentów, w dość rzadkich przypadkach, rozwija się przewlekłe zapalenie wyrostka robaczkowego. W takich sytuacjach objawy mogą być mniej nasilone i występować okresowo. Choremu towarzyszy wówczas nawracający ból w okolicy wyrostka robaczkowego. Taki przebieg zapalenia wyrostka jest znacznie trudniejszy do zdiagnozowania i może wymagać wykonania dodatkowych badań.
Warto jednak zaznaczyć, że wyrostek robaczkowy objęty stanem zapalnym nie zawsze daje takie same objawy u wszystkich osób. Wiele zależy od tego, jakie jest jego dokładne położenie.
Zapalenie wyrostka – powikłania
Podejrzenie zapalenia wyrostka robaczkowego zawsze powinno zostać skonsultowane z lekarzem, ponieważ zaniechanie leczenia lub jego zbyt późne rozpoczęcie może skutkować rozwojem powikłań. U chorego może dojść do:
- zapalenia otrzewnej,
- perforacji wyrostka i wylania się jego treści do jamy brzusznej,
- ropnia okołowyrostkowego,
- nacieku okołowyrostkowego (zlepienia się struktur wokół wyrostka).
Mimo to rokowania w przypadku zapalenia wyrostka robaczkowego są dobre, a śmiertelność niska. Warto zdawać sobie sprawę, że schorzenie to może wystąpić również u kobiet ciężarnych. W ich przypadku jego pęknięcie wiąże się z wysokim ryzykiem poronienia. Ostry, nasilający się ból brzucha nigdy nie powinien być bagatelizowany – w takich przypadkach zawsze należy zgłosić się do lekarza.
Leczenie wyrostka robaczkowego – czy zawsze potrzebna jest hospitalizacja?
W diagnostyce zapalenia wyrostka wykorzystuje się testy laboratoryjne krwi i moczu oraz badania obrazowe. Są to: USG jamy brzusznej, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny. Dwie ostatnie metody obrazowania stosuje się w niejasnych przypadkach. Niekiedy pomocne bywa również RTG brzucha, zwłaszcza jeśli istnieje podejrzenie obecności ciała obcego lub perforacji przewodu pokarmowego.
Diagnostyka wyrostka robaczkowego jest mocno utrudniona u kobiet w ciąży. Powiększona macica naciska na jelita i przyczynia się do przesunięcia wyrostka, przez co może znajdować się on w nieco innym miejscu, trudnym do zobrazowania.
Obecnie metodą z wyboru jest chirurgiczne wycięcie wyrostka. Badania naukowe wskazują jednak, że w niektórych przypadkach skuteczne i bezpieczne może być odejście od operacji i zastosowanie antybiotykoterapii.
