Zawał serca jest jedną z najczęstszych przyczyn zgonów w Polsce i na świecie. Co roku dotyka setek tysięcy osób dorosłych, również w młodym wieku. Szybkie rozpoznanie i odpowiednia reakcja pozwalają uratować życie chorego, dlatego warto wiedzieć, jakie są najczęstsze objawy zawału serca. Co ciekawe, u kobiet stan ten może manifestować się nieco inaczej niż u mężczyzn. Sprawdź, jakie symptomy mogą wskazywać na kobiecy zawał serca.
Przez to, że zawał serca u kobiet może wyglądać inaczej niż u panów, trudniej go rozpoznać i przeciwdziałać jego skutkom. Zamiast typowego, silnego bólu w klatce piersiowej, mogą pojawić się nietypowe sygnały, takie jak nudności czy ból pleców. Brak klasycznych objawów sprawia, że choroba bywa mylona z przemęczeniem lub problemami trawiennymi i bagatelizowana.
Z artykułu dowiesz się:
- Co to jest zawał serca?
- Czym różnią się objawy ataku serca u kobiet i u mężczyzn?
- Dlaczego kobiecy zawał serca różni się od męskiego?
- Jak rozpoznać atak serca u kobiet?
- Jakie leczenie stosuje się przy zawale serca u kobiet?
Czym jest zawał serca?
Zawał mięśnia sercowego, potocznie nazywany także atakiem serca, to stan, w którym dopływ krwi do serca jest mocno utrudniony. Występuje wówczas niedokrwienie mięśnia sercowego, co bez podjęcia odpowiednich działań, może doprowadzić do śmierci chorego. Do zawału serca dochodzi, gdy przepływ krwi przez tętnicę wieńcową zostaje zablokowany – najczęściej głównym winowajcą jest blaszka miażdżycowa. Blaszki miażdżycowe tworzą się w przebiegu miażdżycy tętnic wieńcowych – poważnej choroby układu krążenia.
W wyniku zablokowania światła tętnicy mięsień sercowy nie otrzymuje odpowiedniej ilości tlenu oraz substancji odżywczych i zaczyna obumierać. To prowadzi do nieodwracalnych zmian. Ich postęp może powstrzymać jedynie szybkie udzielenie choremu pomocy medycznej.
W klasyfikacji zawałów główny podział wyróżnia:
- zawał serca z uniesieniem odcinka ST (STEMI) – charakteryzuje się uniesieniem odcinka ST w badaniu EKG, co sugeruje całkowite zamknięcie naczynia wieńcowego,
- zawał serca bez uniesienia odcinka ST (NSTEMI) – nie wykazuje takiego uniesienia, wskazując na częściowe lub mniej rozległe niedokrwienie.
Najczęstsze przyczyny zawału serca
Już wiesz, że najczęstszą przyczyną zawału serca jest miażdżyca, określana także mianem choroby wieńcowej. W jej przebiegu dochodzi do odkładania się w tętnicach tzw. blaszek miażdżycowych, które w większości składają się z cholesterolu. Jeśli blaszka pęknie, wokół niej wytwarza się skrzeplina blokująca swobodny dopływ krwi do mięśnia sercowego. Do rozwoju miażdżycy, zwiększając tym samym ryzyko zawału serca, przyczyniają się głównie: niezdrowa dieta, brak aktywności fizycznej i palenie tytoniu. Również nadciśnienie tętnicze, cukrzyca i otyłość sprzyjają wystąpieniu choroby.
Pozostałe czynniki zwiększające ryzyko zawału serca to także:
- silny stres – taki stan prowadzi do agregacji (zlepiania się ze sobą) płytek krwi, co może skutkować wytworzeniem skrzepów blokujących tętnicę,
- choroby współistniejące – zwłaszcza reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy czy nadkrzepliwość,
- obniżenie stężenia estrogenów we krwi w przebiegu menopauzy u kobiet – hormony te chronią przed rozwojem choroby wieńcowej.
Zawał serca u kobiet i mężczyzn – różnice
Obraz kliniczny zawału serca przez lata tworzony był na podstawie doświadczeń z przypadkami wśród pacjentów płci męskiej. To wpłynęło na utrwalenie w świadomości społecznej tzw. klasycznych objawów zawału. Okazuje się jednak, że u kobiet może on wyglądać inaczej. Zdarza się, że objawy zawału serca u pań kojarzą się z dolegliwościami trawiennymi lub bólem kręgosłupa, przez co są bagatelizowane. Za typowe symptomy zwiastujące zawał serca uznaje się:
- uciskający i piekący silny ból w klatce piersiowej,
- ból promieniujący od klatki piersiowej w kierunku lewego barku,
- nagłe, intensywne duszności,
- zimne poty i bladość skóry,
- zawroty głowy oraz uczucie zbliżającego się omdlenia.
Objawy kobiecego zawału w niektórych przypadkach różnią się jednak od tych obserwowanych najczęściej u mężczyzn. Przy niedokrwieniu mięśnia sercowego u pań mogą wystąpić:
- ból lub dyskomfort w górnej części brzucha, plecach, szyi lub szczęce,
- ból promieniujący nie tylko do lewego ramienia, ale na obie strony,
- uczucie ucisku lub pieczenia w klatce piersiowej, jednak mniej intensywne niż u panów,
- nagłe uczucie zmęczenia, pojawiające się nawet na kilka dni przed atakiem serca,
- uczucie duszności bez wyraźnego bólu w klatce piersiowej,
- nudności, wymioty oraz niestrawność,
- uderzenia gorąca,
- kołatanie serca.
Dlaczego objawy zawału serca u kobiet różnią się od tych występujących u mężczyzn?
Symptomy kobiecego zawału serca różnią się od charakterystycznych objawów zawału męskiego z kilku powodów. Przede wszystkim u pań z reguły przebiega on łagodniej. Dzieje się tak, ponieważ u kobiet zakrzepy w naczyniach wieńcowych powstają częściej w końcowych odcinkach naczyń i obejmują mniejszy obszar. Oznacza to, że niedokrwienie może przebiegać w mniej typowy sposób, a objawy są bardziej rozproszone. U pań może wystąpić także tzw. zawał bezobjawowy lub skąpoobjawowy, co opóźnia wykrycie choroby serca.
Ważną rolę odgrywają też hormony – estrogeny przez lata chronią układ sercowo-naczyniowy. Dopiero po menopauzie ich poziom gwałtownie spada, co zwiększa ryzyko miażdżycy i zakrzepicy. Dodatkowo istnieją różnice w budowie anatomicznej serca i naczyń. To właśnie one oraz inne mechanizmy reakcji na ból, sprawiają, że organizm kobiety sygnalizuje niedokrwienie w sposób mniej oczywisty.
