Nukleotydy dietetyczne w ostatnim czasie stały się popularnym tematem. Okazało się, że w niektórych stanach nie wystarcza wewnętrzna synteza tych związków. Dlatego konieczne jest dostarczanie ich z zewnątrz, aby wesprzeć prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Sprawdź, za co odpowiadają nukleotydy i jak uzupełnić ich poziom.
Każdy z nas słyszał o DNA i RNA. Są to podstawowe kwasy nukleinowe. Są one obecne w komórkach ludzkiego ciała. Ich głównym zadaniem jest przechowywanie informacji genetycznej oraz udział w produkcji białek zgodnie z regułami kodu genetycznego. Bez nich nie jest możliwe istnienie. Nie wszyscy zdają sobie sprawę, że budują je nukleotydy, które są ze sobą połączone w odpowiedniej sekwencji. Ponieważ substancje te pełnią jeszcze szereg innych ról w organizmie, warto przyjrzeć się im bliżej.
Czym są nukleotydy?
Są to organiczne związki chemiczne, które zaliczane są do grupy estrów fosforanowych (są estrami kwasu fosforowego i nukleozydów). Są one niezbędne organizmowi, ponieważ stanowią podstawowe składniki kwasów nukleinowych i polinukleotydów. Biorą także udział w szeregu innych procesów – głównie mowa o metabolizmie energetycznym oraz przekazywaniu sygnałów w obrębie komórki.
Nukleotydy, takie jak adenozynotrójfosforan (ATP) i guanozynotrifosforan (GTP), to główne źródło energii niezbędnej w reakcjach chemicznych zachodzących wewnątrz komórek. Powstaje w nich energia, która może być magazynowana. Natomiast cykliczny guanozynomonofosforan i cykliczny adenozynomonofosforan są potrzebne enzymom do przeprowadzania ważnych reakcji chemicznych.
Nukleotydy to strukturalne cząsteczki. Można porównać je do małych bloków, które układają się w określonej kolejności, dzięki czemu powstają DNA i RNA. Tym samym są one niezbędne do tego, aby mogły powstawać nowe komórki – a warto wspomnieć, że wymieniane są one w ilości nawet 300 milionów na minutę.
Zapotrzebowanie na nukleotydy jest wyższe w stanach z zapotrzebowaniem na zwiększoną syntezę kwasów nukleinowych. Mowa o okresie szybkiego wzrostu komórek, w procesie regeneracji tkanek (np. po urazach i infekcjach), w stanach zapalnych. Związki te sprawdzają się także przy obniżonej odporności.
Nukleotydy mogą być wytwarzane w organizmie człowieka. Odbywa się to bezpośrednio w komórce. Niekiedy są odzyskiwane w trakcie rozpadu DNA i RNA innych komórek. Przez lata twierdzono, że taka synteza jest w pełni wystarczająca. Okazuje się jednak, że istotne wykorzystanie nukleotydów w procesach regeneracji jest zwiększone. Dlatego konieczne może być dostarczanie ich z zewnątrz wraz z pożywieniem lub przy pomocy suplementów diety.
Właściwości nukleotydów
Nukleotydy są zbudowane z:
- reszty cukrowej z pięcioma atomami węgla w cząsteczce (pentozy),
- przynajmniej jednej reszty fosforanowej,
- zasad azotowych (purynowej, flawinowej, pirymidynowej).
Nukleotydy pełnią szereg istotnych funkcji w organizmie człowieka. Poza tym, że biorą udział w przekazywaniu energii i reakcjach chemicznych zachodzących przy udziale enzymów, są potrzebne do
- wspierania funkcji odpornościowych (w momencie wywoływania odpowiedzi immunologicznej zużywana jest duża ilość nukleotydów),
- wspierania regeneracji i funkcji jelita cienkiego,
- prawidłowego procesu gojenia się ran,
- indukcji układu krwiotwórczego,
- ochrony komórek w przypadku stresu fizjologicznego,
- procesów sprzyjających odbudowie komórek skóry,
- pełnienia funkcji mediatorów przy agregacji płytek krwi.
W badaniach wykazano, że nukleotydy mają silne właściwości przeciwzapalne i przeciwwirusowe. Wiele wskazuje na to, że być może w przyszłości znajdą swoje zastosowanie w terapii niektórych schorzeń.
Nukleotydy a odpowiednia suplementacja
Nukleotydy mogą być dostarczane organizmowi wraz z pożywieniem. Ich dobrym źródłem są zarówno produkty pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego. Do jadłospisu warto dodać rośliny strączkowe, jaja, ryby, nasiona, orzechy, podroby. Zdrowa i dobrze zbilansowana dieta jest niezwykle ważna, ponieważ poza nukleotydami dostarcza też innych składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.
Dobrze sprawdzają się też suplementacyjne źródła nukleotydów. Preparaty z apteki zwykle zawierają kompleks kilku z nich. Należy jednak pamiętać o tym, aby stosować suplementy diety zgodnie z zaleceniami ich producenta lub lekarza.
Przede wszystkim mowa o maksymalnej dobowej dawce. Jej samodzielne modyfikowanie może spowodować, że suplementacja nie przyniesie żadnych korzyści lub spowoduje pojawienie się objawów niepożądanych.
Warto pamiętać, że nie wszyscy powinni suplementować nukleotydy. Dotyczy to osób uczulonych na składniki preparatu i z podwyższonym stężeniem kwasu moczowego. W razie wątpliwości przed rozpoczęciem przyjmowania suplementu diety należy skonsultować się z lekarzem.
Podsumowanie
Nukleotydy to materiał budulcowy kwasów nukleinowych DNA i RNA. Związki te pełnią jeszcze szereg innych funkcji – m.in. wspieraj regenerację organizmu, poprawiają odporność, uczestniczą w procesach zachodzących w komórkach. Dodatkowa suplementacja nukleotydami wspiera organizm – szczególnie przy obniżonej odporności, w stanach zapalnych, po chorobach.
Źrodła:
- J.R. Hess, N.A. Greenberg, The Role of Nucleotides in the Immune and Gastrointestinal Systems: Potential Clinical Applications, “Nutrition in Clinical Practice” 2012, nr 27, s. 281-294.
Autorka
Angelika Janowicz – absolwentka Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu na kierunku pielęgniarstwo. Pisze o zdrowiu, ponieważ wie, jak ważna jest edukacja pacjenta. Wielbicielka podróży i kuchni greckiej.
