Nietolerancja glutenu to coraz częściej diagnozowany problem zdrowotny, który może dotyczyć zarówno dzieci, jak i dorosłych. Objawy bywają różnorodne – od dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takich jak bóle brzucha czy biegunki, po symptomy skórne, neurologiczne, a nawet psychiczne, jak przewlekłe zmęczenie czy obniżony nastrój. Szczególną uwagę należy zwrócić na celiakię – autoimmunologiczną chorobę wywoływaną przez gluten, która może przez lata przebiegać bezobjawowo, prowadząc do poważnych powikłań, takich jak niedobory żywieniowe, osteoporoza czy zaburzenia płodności.
Dowiedz się, jakie są objawy nietolerancji glutenu oraz konsekwencje nieleczonej celiakii. Sprawdź również dostępne metody diagnostyczne pomocne w wykrywaniu choroby.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czym jest nietolerancja glutenu?
- Jakie są objawy nietolerancji glutenu u dzieci i dorosłych?
- Jak zdiagnozować celiakię?
- Jakie są powikłania nierozpoznanej bądź nieleczonej celiakii?
Czym jest nietolerancja glutenu?
Nietolerancja glutenu to ogólne określenie reakcji organizmu na gluten – białko występujące w pszenicy, jęczmieniu i życie. Może mieć charakter:
- autoimmunologiczny (jak w przypadku celiakii),
- alergiczny (alergia na pszenicę),
- niealergiczny (nieceliakalna nadwrażliwość na gluten).
Celiakia, czyli choroba trzewna, to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której spożycie glutenu prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego.
Objawy nietolerancji glutenu u dzieci i dorosłych
U dzieci objawy nietolerancji glutenu mogą obejmować:
- przewlekłe biegunki lub zaparcia,
- wzdęcia i bóle brzucha,
- spowolnienie wzrostu,
- drażliwość i zmiany nastroju,
- niedożywienie lub niedobory (np. żelaza).
U dorosłych najczęstsze objawy nietolerancji na gluten to:
Objawy są często niespecyficzne, co może opóźniać postawienie diagnozy.
Diagnostyka celiakii
Badanie przeciwciał przeciw transglutaminazie tkankowej (tTG)
Jednym z podstawowych badań w diagnostyce celiakii jest oznaczenie przeciwciał przeciw transglutaminazie tkankowej klasy IgA (tTG-IgA). Jest to badanie o wysokiej czułości i swoistości.
Interpretacja wyniku:
- dodatni wynik (wysoki poziom przeciwciał) – może sugerować aktywną celiakię; dalszym krokiem jest zazwyczaj biopsja jelita cienkiego w celu potwierdzenia uszkodzenia kosmków jelitowych;
- ujemny wynik – celiakia mało prawdopodobna, ale jeśli pacjent ma niedobór IgA, należy oznaczyć przeciwciała klasy IgG (np. DGP-IgG).
Uwaga: przed wykonaniem badań serologicznych nie należy przechodzić na dietę bezglutenową, gdyż może to zafałszować wyniki.
Szybkie testy z apteki – dlaczego są pomocne we wstępnym wykryciu celiakii?
W aptekach dostępne są domowe testy na celiakię, wykrywające obecność przeciwciał przeciwko tTG. Wykonuje się je z próbki krwi z palca.
Jakie są zalety testu z apteki? Można wśród nich wymienić:
- szybki wynik – wynik uzyskuje się zazwyczaj w 10–15 minut, bez konieczności czekania na laboratorium;
- łatwe wykonanie w domu – test wykonuje się z kropli krwi z opuszka palca – podobnie jak testy cukru (glukozy) we krwi, nie jest wymagane specjalistyczne przeszkolenie;
- bez recepty – dostępny w aptekach lub przez Internet, bez konieczności wcześniejszej wizyty u lekarza;
- wstępna selekcja pacjentów – test może być pomocny w podjęciu decyzji o dalszej diagnostyce – zwłaszcza przy niespecyficznych objawach (bóle brzucha, przewlekłe zmęczenie, niedokrwistość);
- nieinwazyjna forma wstępnego przesiewu – dla osób, które obawiają się badań z żyły lub chcą najpierw sprawdzić możliwość celiakii „na własną rękę”;
- pomocny w przypadku rodzinnej historii celiakii – osoby z grup ryzyka (np. rodzeństwo lub dzieci osób z celiakią) mogą łatwo sprawdzić, czy występują u nich przeciwciała.
