Arnika górska (Arnica Montana L.) to wieloletnia roślina o charakterystycznych żółto-pomarańczowych kwiatach, której przypisuje się wiele leczniczych właściwości. Pomaga m.in. przy dolegliwościach reumatycznych i łagodzi świąd po ukąszeniach owadów. Nadaje się jednak wyłącznie do stosowania zewnętrznego, ponieważ spożyta może wywołać zatrucie pokarmowe.
Preparat z arniki górskiej można kupić w aptekach w postaci leku – maść arnikowa dostępna jest bez recepty. Sprawdź, jakie właściwości ma ta ciekawa roślina i w jakich sytuacjach wskazane jest stosowanie preparatów z arniką. Dowiedz się, jak działa maść arnikowa i miej ją zawsze w swojej domowej apteczce.
Z artykułu dowiesz się:
- Czym jest arnika i jak stosować maść arnikową?
- Jakie jest działanie maści arnikowej, jako produktu leczniczego?
- Kiedy stosować maść arnikową i czy może powodować działania niepożądane?
Maść arnikowa – arnika: gdzie rośnie i jakie jest jej zastosowanie?
Arnika górska, nazywana również kupalnikiem górskim, a w tradycji ludowej – pomornikiem, to roślina z rodziny astrowatych, która rośnie głównie na górzystych (ale nie tylko) obszarach Europy. W Polsce występuje naturalnie w Sudetach, na Pojezierzu Mazurskim, Wyżynie Małopolskiej, w zachodniej części Bieszczad oraz w Górach Świętokrzyskich. Spotkać ją można również na Dolnym Śląsku oraz stokach Babiej Góry.
Arnika górska ma prostą, zieloną łodygę, pokrytą krótkimi, gęsto rozmieszczonymi „włoskami”. Osiąga od 20 do nawet 60 cm wysokości, a na jej szczycie znajduje się zazwyczaj od 1 do 5 koszyczków kwiatowych. Kwiaty arniki górskiej mają pomarańczowo-miodowy kolor i są podobne do kwiatostanu arniki łąkowej. Swoim kształtem przypominają także kwiaty szarotki, jednak są od nich znacznie większe. Ich delikatny zapach wabi owady, głównie pszczoły, dlatego arnika górska należy do gatunków miododajnych.
Warto wiedzieć, że arnika górska to roślina bardzo wrażliwa na zanieczyszczenia środowiska. Jej naturalne siedliska są coraz bardziej ograniczane przez działalność człowieka, dlatego została objęta ścisłą ochroną gatunkową. W Polsce nie wolno jej zrywać ani wykopywać ze stanowisk naturalnych – pozyskuje się ją wyłącznie z upraw kontrolowanych lub z importu.
Lek: maść arnikowa – lecznicze właściwości górskiej rośliny
Maść arnikowa wykorzystuje cenne właściwości lecznicze rośliny, znajdującej się na liście gatunków chronionych. Od wieków znane jest jej działanie przeciwzapalne, przeciwobrzękowe i przeciwbólowe. Arnika górska wzmacnia i uszczelnia delikatne naczynia krwionośne, a tym samym zmniejsza ich skłonność do pękania. Jakie substancje zawarte w arnice odpowiadają za jej lecznicze działanie? Są to głównie:
- laktony seskwiterpenowe – to właśnie one wpływają na łagodzenie stanów zapalnych i obrzęków pourazowych oraz hamują rozwój drobnoustrojów (wykazują silne działanie antyseptyczne). Przyspieszają też wchłanianie krwiaków oraz wybroczyn, wzmacniają naczynia krwionośne i działają przeciwzakrzepowo.
- związki flawonowe (flawonoidy) – również mają właściwości przeciwzapalne, a dodatkowo chronią ścianki żył przed pękaniem, nie tylko w przypadku urazów,
- olejki eteryczne – działają bakteriobójczo oraz grzybobójczo. Szczególnie ważny jest tymol – organiczny związek chemiczny, ceniony ze względu na właściwości odkażające.
Maść arnikowa – stosowanie
Maść arnikowa to preparat przeznaczony do stosowania miejscowego. Należy aplikować ją na skórę, zachowując wszelkie środki ostrożności i stosując się zaleceń lekarza lub informacji zawartych w ulotce. Miejsce zmienione chorobowo powinno się smarować cienką warstwą 1-4 razy dziennie (w zależności od rodzaju wybranego preparatu), chyba że lekarz zdecyduje inaczej.
Zanim zastosujesz maść po raz pierwszy, przeprowadź próbę uczuleniową, aby zminimalizować ryzyko powikłań związanych z reakcją alergiczną. Nanieś maść na niewielki fragment czystej, suchej skóry i delikatnie wmasuj. Jeśli nie pojawią się żadne dolegliwości, pozostaw ją na 24 godziny i nie stosuj w tym miejscu żadnych innych kosmetyków. Następnie spłucz letnią wodą. Obserwuj skórę przez dwie kolejne doby, ponieważ w niektórych przypadkach reakcja alergiczna występuje nawet po 72 godzinach.
Inne preparaty na bazie arniki górskiej i łąkowej
Na rynku dostępne są nie tylko maści z arniką, ale również preparaty o innej konsystencji (żele, kremy, mleczka). Na obrzęki szczególnie polecany jest żel arnikowy, zwłaszcza po wcześniejszym schłodzeniu w lodówce. Ma lekką konsystencję i wchłania się nieco szybciej niż maść, dlatego nie pozostawia tłustego filmu na skórze. Może być stosowany w sytuacjach, gdy trzeba nanieść go na większe obszary ciała lub szybko się ubrać po aplikacji.
Z kolei balsamy, kremy i mleczka z arniką przeznaczone są do codziennej pielęgnacji skóry naczyniowej lub zmęczonych nóg. Kosmetyki z dodatkiem arniki oraz mentolu pomagają uporać się z opuchlizną i uczuciem ciężkości kończyn po długotrwałym staniu lub intensywnym treningu.
Maść arnikowa – działanie
Arnika ma wszechstronne działanie – nie tylko wzmacnia naczynia krwionośne, ale dzięki substancjom w niej zawartym, przyspiesza również wchłanianie się płynu z wysięków. Dodatkowo usprawnia krążenie krwi i limfy, które zbierają się w uszkodzonej tkance. Dzięki temu można szybciej pozbyć się bolesnych siniaków i obrzęków po urazach. Warto wiedzieć, że szybsze i sprawniejsze krążenie krwi sprzyja regeneracji tkanek. Smarowanie stłuczonych miejsc maścią arnikową pozwala przyspieszyć gojenie, zmniejsza towarzyszący urazom ból i regeneruje skórę.
Preparat można stosować również objawowo po ukąszeniach owadów, ponieważ redukuje nieprzyjemne uczucie świądu, a tym samym, ogranicza odruch drapania obrzękniętej skóry. Kombinacja tymolu i witaminy A sprawia, że maść z arniką łagodzi stany zapalne także w przypadku zmian trądzikowych. Przeciwbakteryjne i antyseptyczne działanie tymolu zapobiega namnażaniu drobnoustrojów na skórze, dzięki czemu zmniejsza się ilość zaskórników oraz ropnych krostek.
Ze względu na przeciwobrzękowe i przeciwzapalne działanie arniki, preparaty z tym surowcem wykorzystuje się także w kosmetologii estetycznej. Ich zadaniem jest przyspieszenie regeneracji komórek po procedurach, takich jak mikrodermabrazja, zabiegi iniekcyjne czy fillery. Kosmetyki te redukują zaczerwienienia i obrzęki, dzięki czemu pacjenci mogą szybciej cieszyć się efektami.
Warto jednak wiedzieć, że choć maść arnikowa (ze względu na substancje zawarte w arnice) przyspiesza regenerację tkanek, to nie należy jej stosować, gdy doszło do przerwania ciągłości skóry. Aplikowanie maści na zraniony naskórek mogłoby zaostrzyć stan zapalny.
