Blizny to pozostałości po różnego rodzaju urazach – skaleczeniach, ranach, zabiegach chirurgicznych. Pojawiają się, gdy powstanie ubytek w skórze właściwej, który następnie zostaje zastąpiony tkanką łączną włóknistą. Chociaż jest to naturalny etap gojenia się ran, dla wielu osób stanowią one problem natury estetycznej. Szczególnie uciążliwe są stare blizny, ponieważ znacznie trudniej się ich pozbyć. Sprawdź, jak zmniejszyć widoczność blizn i dlaczego warto o tym pomyśleć już po całkowitym zagojeniu rany.
Wygląd blizn może być różny. Nie da się tego przewidzieć wcześniej, ponieważ na ich tworzenie się ma wpływ kilka czynników. Ważne są m.in. karnacja, stopień uszkodzenia skóry właściwej, wiek, a także predyspozycje genetyczne. Blizny mogą mieć różne rozmiary, być wypukłe lub wklęsłe, dobrze widoczne lub praktycznie niezauważalne. Czy to oznacza, że nie mamy wpływu na ostateczny wygląd blizn? Nie do końca. Wszystko zależy od odpowiedniej pielęgnacji skóry przy użyciu specjalistycznych maści i żelów, która powinna rozpocząć się od razu po zagojeniu rany. Poznaj poszczególne preparaty, które pomogą w redukcji widoczności blizn.
Z artykułu dowiesz się:
- Jak powstają blizny?
- Jakie są etapy gojenia się blizn?
- Jakie są rodzaje blizn?
- Jaką maść stosować do leczenia blizn?
Blizny – jak powstają?
Blizna jest zmianą skórną, która powstaje na skutek uszkodzenia skóry. Jej przyczyną mogą być nie tylko urazy mechaniczne, ale także termiczne i chemiczne oraz stany zapalne. W ich wyniku powstaje rana. Od razu rozpoczyna się proces gojenia, który składa się z kilku etapów:
- hemostaza – aktywacja płytek krwi i tworzenie się skrzepów,
- zapalenie – oczyszczanie rany przez komórki układu immunologicznego oraz wydzielanie przez nie czynników wzrostu naskórka,
- proliferacja – fibroblasty stymulują syntezę kolagenu oraz tworzy się ziarnina,
- przebudowa – odrastają nabłonek, naczynia i nerwy oraz tworzy się blizna.
Blizna jest skutkiem zastąpienia ubytku w skórze właściwej tkanką łączną włóknistą. W miejscu uszkodzenia gromadzą się i zagęszczają włókna kolagenowe. Następnie pokrywają się nabłonkiem. Warto jednak zaznaczyć, że wygląd i obszar blizny zależy w dużej mierze od sposobu gojenia. Wpływa na to wiele elementów, takich jak wiek, stan zdrowia, choroby przewlekłe czy predyspozycje genetyczne.
Jak wyglądają blizny pooperacyjne i pourazowe?
U młodszych osób częściej dochodzi do tworzenia blizn przerostowych, ponieważ ich skóra produkuje znacznie więcej kolagenu. Natomiast u seniorów proces gojenia jest wolniejszy i zazwyczaj trwa dłużej. To może sprzyjać nadkażeniom i rozwojowi infekcji, które również wpływają na wygląd powierzchni blizny. Jednak niezależnie od wieku, zdarza się, że rana goi się nieprawidłowo, ponieważ proces ten zostaje zaburzony przez różnego rodzaju czynniki. Wówczas w miejscu uszkodzonej tkanki pojawia się blizna patologiczna. Jest ona twarda i zgrubiała, nierówna, nieelastyczna. Zwykle jest też ciemniejsza od skóry i nadwrażliwa.
Tkanka blizny jest mniej elastyczna niż zdrowa skóra. Nie ma też zakończeń nerwowych, mieszków włosowych i gruczołów łojowych. W prawidłowych warunkach jest ona miękka, elastyczna i płaska (lub nieco wypukła). Pamiętaj, że na wygląd starych i świeżych blizn wpływa także lokalizacja urazu. Tkanki w miejscach narażonych na ciągły ruch (kolana, barki, brzuch – np. blizna po cesarskim cięciu) goją się inaczej niż te na plecach czy przedramionach. Warto wiedzieć, że ciągłe rozciąganie skóry może prowadzić do powstawania szerszych, bardziej widocznych zbliznowaceń.
Etapy gojenia blizn
Należy zdawać sobie sprawę, że blizny powstają w procesie, który może trwać nawet kilka lat. W tym czasie zmienia się ich wygląd oraz właściwości. Jest to ściśle związane z naturalnym przebiegiem regeneracji tkanek. Cały mechanizm zależy także od wielu innych czynników – wieku, genetyki czy ogólnego stanu zdrowia.
Wyróżnia się dwa etapy gojenia się blizn:
- blizna niedojrzała,
- blizna dojrzała.
Blizna niedojrzała to etap, który trwa do roku od jej powstania. Jest ona wypukła i wyraźnie wystaje ponad otaczające ją tkanki. Ma czerwony lub różowy kolor. Jest gruba, twarda i mało elastyczna. Charakteryzuje się drobnymi włóknami kolagenowymi, które są stopniowo zastępowane przez grubsze. Na tym etapie tkanka jest jeszcze bardzo podatna na modelowanie. Wiele osób w tym okresie odczuwa nieprzyjemne dolegliwości, takie jak swędzenie, mrowienie czy uczucie ciągnięcia skóry. Objawy te są efektem intensywnych procesów biologicznych zachodzących w obrębie gojącej się rany.
Jeśli proces gojenia przebiega prawidłowo, warto jak najszybciej sięgnąć po maści lub żele silikonowe na blizny, dostępne w aptece bez recepty. Składniki aktywne nie tylko zmniejszają widoczność blizny – pomagają także złagodzić świąd i uczucie napięcia skóry. Warto pamiętać też, że świeże blizny są bardzo wrażliwe na promieniowanie UV, dlatego wymagają odpowiedniej ochrony.
Blizna staje się dojrzała ok. rok po zagojeniu się rany. Wyraźnie zmienia się jej wygląd. Jest jasna, miękka, płaska i elastyczna. Nie zmienia swojego zabarwienia po uciśnięciu. Nie towarzyszą jej także żadne dolegliwości (np. tkliwość, ciągnięcie, świąd). W tym stadium struktura kolagenu stabilizuje się, a blizna staje się znacznie mniej podatna na modyfikację. Choć nadal można wpływać na jej wygląd, to efekty terapii są zwykle wolniejsze i bardziej ograniczone niż na wcześniejszych etapach gojenia.
