Reakcja organizmu na alergeny zmienia się wraz z wiekiem. Zjawisko to zostało określone mianem marszu alergicznego. Zwykle jako pierwsze pojawiają się objawy alergii pokarmowej. W kolejnych latach życia rozwijają się atopowe zapalenie skóry, astma i alergiczny nieżyt nosa. Sprawdź, na czym polega marsz alergiczny i jak wygląda jego leczenie.
Alergia to nieprawidłowa odpowiedź tkanek organizmu na obce substancje – alergeny wziewne, pokarmowe lub kontaktowe. Styczność z nimi wywołuje reakcję immunologiczną i powstanie swoistych przeciwciał. Gdy zwiążą się one z antygenem, uwolnione zostają mediatory stanu zapalnego. Wówczas pojawiają się też objawy alergii ze strony układu oddechowego, pokarmowego, oczu lub skóry. Szacuje się, że choroby alergiczne dotyczą nawet 40% populacji.
Marsz alergiczny – czym się charakteryzuje?
W badaniach i obserwacjach epidemiologicznych odnotowano przechodzenie jednej postaci alergii w drugą. Objawy alergiczne pojawiają się w ściśle określonej sekwencji czasowej. Ewolucja ta postępuje wraz z wiekiem i jest w pełni naturalna. Określa się ją mianem marszu alergicznego.
Marsz alergiczny jest związany nie tylko ze zmianą manifestacji narządowej alergii. Zmieniają się także alergeny, na które organizm jest nadwrażliwy. Zwykle tolerancja na alergeny pokarmowe rośnie, natomiast maleje w przypadku alergenów wziewnych.
W przebiegu marszu alergicznego obserwuje się zmienność swoistych przeciwciał klasy IgE przeciwko poszczególnym rodzajom alergenów. Ich produkcja rozpoczyna się w życiu płodowym, gdy płód ma styczność z alergenami, które przedostaja się przez łożysko. Marsz alergiczny rozpoczyna się już w pierwszych miesiącach życia dziecka.
Istnieje kilka teorii wyjaśniających marsz alergiczny. Za jego pojawienie się może odpowiadać skórna prezentacja antygenów. Skóra niektórych osób może zawierać dużą liczbę komórek Langerhansa i komórek dendrytycznych. Charakteryzują się one zwiększoną ekspresją receptorów dla przeciwciał klasy IgE. Niektórzy badacze są zdania, że marsz alergiczny jest skutkiem współistnienia różnych chorób atopowych we wczesnym dzieciństwie.
Do wystąpienia marszu alergicznego predysponuje kilka czynników. Zalicza się do nich:
- czynniki genetyczne (zwłaszcza występowanie alergii u rodziców),
- czynniki środowiskowe,
- sposób żywienia,
- nasilenie zmian alergicznych,
- postępowanie terapeutyczne (zapobieganie alergiom pokarmowym chroni przed innymi rodzajami nadwrażliwości).
Marsz alergiczny nie występuje u wszystkich osób uczulonych.
Marsz alergiczny – etapy rozwoju
W przebiegu marszu alergicznego objawy alergiczne występują w ściśle określonej sekwencji. Zwykle pierwszą z manifestacji jest alergia pokarmowa. Pojawia się ona już we wczesnym dzieciństwie. Uczulenie dotyczy głównie białka mleka krowiego i jaja kurzego, ponieważ to z nimi dziecko ma najwcześniejszy kontakt. Alergia pokarmowa przejawia się jako:
- niechęć do jedzenia,
- biegunka,
- wymioty,
- skłonność do ulewania pokarmów,
- przewlekłe zaparcia,
- kolki jelitowe.
U kilkumiesięcznych niemowląt pojawiają się objawy alergii skórnej. Największe nasilenie mają w ciągu pierwszych 2 lat życia. Zmiany skórne mają charakter wypryskowy. Na tułowiu, kończynach, twarzy i owłosionej skórze głowy obecne są grudki wysiękowe, pęcherzyki na podłożu rumieniowym, a także nadżerki. Istotnym objawem atopowego zapalenia skóry jest świąd. Lokalizacja zmian skórnych zmienia się wraz z wiekiem. U dzieci po 3. roku życia są one obecne głównie na zgięciach łokciowych i podkolanowych, na karku oraz na nadgarstkach.
U dzieci w wieku przedszkolnym alergia skórna przechodzi w astmę oskrzelową. Objawia się ona napadami duszności i świszczącego oddechu, a także kaszlem. W kolejnych latach życia pojawia się katar sienny. Charakteryzuje się on obrzękiem śluzówki, obfitą wydzieliną z nosa świądem w jamie nosowej oraz zapaleniem spojówek. Między 8. a 14. rokiem życia powraca astma oskrzelowa.
Zdarza się, że marsz alergiczny ma inną sekwencję pojawiania się objawów alergicznych. Wówczas mowa jest o marszu odmiennym.
