Łożysko to przejściowy narząd płodowy, który powstaje wyłącznie na czas ciąży i jest niezbędny do rozwoju płodu. Dostarcza tlen i składniki odżywcze, usuwa zbędne produkty przemiany materii, a także chroni go przed wieloma infekcjami. Tworzy się z komórek pochodzących z organizmu matki oraz kosmówki osłaniającej zarodek. Jego właściwe umiejscowienie w macicy i prawidłowe funkcjonowanie są niezbędne dla zdrowego przebiegu ciąży.
Niestety zdarzają się przypadki nieprawidłowego umiejscowienia łożyska w ścianie macicy. Jednym z częstszych powikłań ciążowych jest tzw. łożysko przodujące. To stan, gdy zlokalizowane jest ono zbyt blisko ujścia szyjki macicy lub całkowicie je zakrywa i może stanowić zagrożenie dla matki oraz płodu. Sprawdź, jakie są typy łożyska przodującego, czy możliwy jest wówczas poród siłami natury i czego powinna unikać ciężarna.
Z artykułu dowiesz się:
- Czym jest i jakie są rodzaje łożyska przodującego?
- Czy łożysko przodujące stanowi zagrożenie dla płodu?
- Czy w przypadku łożyska przodującego możliwy jest poród siłami natury?
- Czego nie powinno się robić, jeśli lekarz zdiagnozował łożysko przodujące?
Co to znaczy, że łożysko jest przodujące?
O łożysku przodującym mówi się wtedy, gdy jest ono umiejscowione w dolnym odcinku macicy i częściowo lub w pełni zasłania ujście jej szyjki. Taki stan bardzo utrudnia naturalny poród i wiąże się z dużym ryzykiem krwawień, szczególnie w późniejszym okresie ciąży.
Powikłania tego typu stanowią ok. 1% wszystkich porodów, ale lekarze alarmują, że liczba ta stale rośnie. Nieprawidłowa lokalizacja łożyska może być związana m.in. z wiekiem matki, wielorództwem lub rozwiązaniem poprzedniej ciąży poprzez cesarskie cięcie. Dzieje się tak, ponieważ blizna po cięciu w niektórych przypadkach zaburza właściwe zagnieżdżenie się łożyska w kolejnej ciąży.
Położenie łożyska względem kanału szyjki macicy może być różne, dlatego w medycynie wyróżnia się:
- łożysko centralnie przodujące – całkowicie zakrywa ujście wewnętrzne szyjki macicy. To najcięższa postać przodowania łożyska i bezwzględne wskazanie do cięcia cesarskiego.
- łożysko częściowo przodujące – zakrywa jedynie część ujścia szyjki macicy. W takich przypadkach lekarze również zalecają poród poprzez cesarskie cięcie.
- łożysko brzeżnie przodujące – jego dolny brzeg dochodzi do ujścia szyjki macicy, ale go nie zakrywa.
- łożysko nisko schodzące – znajduje się nisko w dolnym odcinku macicy, ale nie dochodzi do ujścia szyjki. Często w trakcie rozwoju ciąży przesuwa się ku górze, co może umożliwić kobiecie poród siłami natury.
Objawy łożyska przodującego
Łożysko, które nieprawidłowo zagnieździ się w błonie śluzowej macicy, nie daje zwykle żadnych objawów poza krwawieniem. Zwykle krwawienia z dróg rodnych pojawiają się w drugiej połowie, a nasilają po 30. tygodniu ciąży (tzw. krwawienia anonsujące). Często ich przyczyną są skurcze przepowiadające, pojawiające się fizjologicznie w III trymestrze ciąży.
Czym różni się łożysko na przedniej ścianie macicy od łożyska przodującego?
Prawidłowo umiejscowione łożysko znajduje się na przedniej lub tylnej ścianie macicy. Jednak łożysko położone na przedniej ścianie a łożysko przodujące to dwa różne zjawiska. Warto wiedzieć, że nawet jeśli narząd ten zagnieździ się na przedniej ścianie, nie stanowi zagrożenia, o ile nie zakrywa ujścia szyjki macicy. W takim przypadku może jedynie delikatnie tłumić odczuwanie ruchów dziecka przez przyszłą mamę.
Czy łożysko przodujące jest groźne dla dziecka?
W wielu przypadkach łożysko przodujące nie musi oznaczać bezpośredniego zagrożenia dla życia dziecka, szczególnie jeśli jest odpowiednio monitorowane. Najpoważniejszym powikłaniem, do którego taka lokalizacja łożyska może się przyczynić, jest silne krwawienie z dróg rodnych. Może do niego dojść już w ciąży lub dopiero na etapie porodu. To sytuacja, która zagraża zarówno matce, jak i dziecku, dlatego niezbędna jest pomoc medyczna.
Z łożyskiem przodującym związane są następujące komplikacje:
- krwotok u ciężarnej – może spowodować niedotlenienie płodu,
- przedwczesne odklejenie łożyska,
- łożysko wrośnięte – złe położenie łożyska może prowadzić również do naciekania jego kosmków na tkanki matki znajdujące się poza błoną śluzową macicy (np. pęcherz moczowy). Stanowi to poważne zagrożenie dla organizmu matki.
- ryzyko przedwczesnego porodu – powtarzające się lub nasilone krwawienia mogą stanowić wskazanie do szybszego rozwiązania ciąży poprzez cesarskie cięcie. To często bywa przyczyną problemów z oddychaniem czy niskiej masy urodzeniowej płodu.
Ciężarną należy więc obserwować (przy częstych krwotokach lekarze zalecają profilaktykę anemii), a jeśli pojawi się bezpośrednie zagrożenie jej życia, rozwiązać ciążę poprzez cesarskie cięcie.
Poród naturalny a łożysko przodujące
W przypadku łożyska przodującego poród siłami natury najczęściej nie jest możliwy. Jeśli łożysko całkowicie zakrywa ujście szyjki macicy, jedyną bezpieczną i rekomendowaną przez lekarzy opcją jest cesarskie cięcie. Poród naturalny w takiej sytuacji wiązałby się z ryzykiem poważnych krwotoków, które mogłyby zagrażać życiu matki i dziecka.
Przy częściowym lub brzeżnym przodowaniu łożyska decyzja o sposobie porodu zależy od indywidualnej oceny lekarza prowadzącego i stopnia zakrycia ujścia.
