Leki przeciwwymiotne powinny być stosowane, gdy inne sposoby na wymioty są nieskuteczne. Należy przy tym zachować ostrożność i postępować zgodnie z informacjami na ulotce. Wyróżnia się kilka rodzajów preparatów na wymioty. Zobacz, jak działają leki przeciwwymiotne.
Wymioty u dorosłego i dziecka mogą mieć różną przyczynę. Najczęściej jest to zakażenie układu pokarmowego spowodowane przez wirusy (głównie rotawirusy) lub bakterie. Zdarzają się także zatrucia pokarmowe związane ze zjedzeniem zepsutej lub skażonej żywności. Niekiedy wymioty są jednym z objawów chorób przewlekłych. Mowa o schorzeniach układu nerwowego, pokarmowego czy krążenia. Dolegliwość ta może być również skutkiem nadużywania alkoholu, głodzenia się, bólu trzewnego, przyjmowania niektórych leków, podróżowania samochodem lub statkiem (pobudzenie błędnika) oraz ciąży (wzrost hormonów).
Mechanizm powstawania wymiotów
Do wymiotów dochodzi, gdy zostaną pobudzone ośrodki wymiotne zlokalizowane w ośrodkowym układzie nerwowym, a dokładniej tworze siatkowatym w rdzeniu przedłużonym. Bodźce mogą pochodzić z przewodu pokarmowego, podniebienia miękkiego, aparatu przedsionkowego ucha, strefy chemoreceptorowej, narządów wewnętrznych lub ośrodków korowych (jako reakcja na niektóre zapachy, smaki lub wrażenia wzrokowe).
W powstawaniu wymiotów biorą udział różnego rodzaju receptory:
- histaminowe H1,
- dopaminowe D2,
- serotoninowe 5-HT3,
- acetylocholinowe,
- opioidowe.
Leki przeciwwymiotne działają na zasadzie bycia antagonistami dla tych receptorów. Preparaty różnią się między sobą mechanizmem działania. Mają także inne właściwości farmakokinetyczne, a tym samym wskazania i sposoby dawkowania.
Jakie wyróżniamy leki przeciwwymiotne?
Wyróżnia się kilka grup leków przeciwwymiotnych. Są to:
- leki pobudzające perystaltykę przewodu pokarmowego – zwiększają czynność górnego odcinka przewodu pokarmowego oraz zamykają zwieracz wpustu żołądka;
- leki dopaminolityczne (antagoniści receptorów dopaminergicznych) – są to neuroleptyki (będące antagonistami D2) lub pochodne butyrofenonu;
- benzodiazepiny – są skuteczne przede wszystkim w leczeniu wymiotów spowodowanych chemioterapią, stosuje się je wyłącznie z innymi lekami przeciwwymiotnymi;
- antagoniści receptorów serotoninowych – działają na receptory serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym;
- leki przeciwhistaminowe – zapobiegają wymiotom związanym z zaburzeniami błędnika (choroba lokomocyjna) oraz w wymiotach ciężarnych;
- kannabinoidy – oddziałują na receptory kannabinoidowe, podaje się je głównie chorym na nowotwory;
- glikokortykosteroidy – ich mechanizm działania przeciwwymiotnego nie został do końca poznany, wykazują jednak skuteczność w łagodzeniu wymiotów w trakcie leczenia cytostatykami;
- cholinolityki – blokują receptory muskarynowe (pobudzane są przez acetylocholinę), są skuteczne także w leczeniu wymiotów pochodzenia błędnikowego.
Kiedy można sięgnąć po leki przeciwwymiotne?
W pierwszej kolejności wskazane jest łagodzenie wymiotów sposobami niefarmakologicznymi. Po leki przeciwwymiotne można sięgnąć, gdy metody te są nieskuteczne lub dolegliwości są bardzo nasilone. Większość z nich jest dostępna na receptę, dlatego przyjmuje się je wyłącznie pod kontrolą lekarza.
Warto pamiętać, że leki przeciwwymiotne mają za zadanie złagodzenie objawów. Nie leczą one ich przyczyny. Konieczne jest zatem wykonanie badań, postawienie diagnozy i rozpoczęcie odpowiedniej terapii. Zwłaszcza gdy wymioty utrzymują się przez dłuższy czas lub często nawracają i towarzyszą im inne dolegliwości.
