Pieprzniki jadalne, znane również jako kurki, to jedne z najbardziej znanych grzybów sezonowych. Cenione są głównie za swój wyjątkowy smak, jak i pozytywny wpływ na zdrowie oraz samopoczucie. Dzięki charakterystycznemu wyglądowi można je łatwo rozpoznać. Rosną zarówno w lasach liściastych, jak i iglastych, a dzięki jasnemu zabarwieniu nie jest trudno je wypatrzyć wśród ściółki leśnej.
Kurki uznawane są za sezonowy przysmak, który może wzbogacić wiele dań – od jajecznicy, przez sosy aż po marynowane kurki w sałatkach. Zawierają wiele cennych składników odżywczych, dlatego latem i wczesną jesienią warto włączyć je do swojego jadłospisu. Sprawdź, jakie wartości odżywcze ma pieprznik jadalny, dlaczego powinien znaleźć się w codziennej diecie oraz jak najlepiej przyrządzić kurki, żeby posmakowały nawet najbardziej wybrednym.
Z artykułu dowiesz się:
- Czym jest pieprznik jadalny i jakie ma właściwości?
- Jakie wartości odżywcze zawierają młode kurki?
- Kto nie powinien spożywać pieprznika jadalnego i dlaczego?
- Jak przyrządzać kurki, żeby zachować ich smak?
- Jakie są najsmaczniejsze potrawy na bazie kurek?
Kurki – właściwości
Kurka (inne nazwy kurki to kurza noga, lisiczka, stągiewka), czyli pieprznik jadalny (Cantharellus cibarius Fr.) należy do najpopularniejszych polskich grzybów sezonowych w okresie od czerwca do późnej jesieni.
Kurki występują najczęściej w lasach iglastych i mieszanych, szczególnie pod drzewami, takimi jak sosny, świerki czy buki. Rosną zazwyczaj w grupach, często tworząc całe „dywany” na ściółce leśnej.
Co wyróżnia pieprznik jadalny? Są to bardzo charakterystyczne cechy, takie jak pomarańczowy kolor, mięsisty trzon kurki oraz wypukłe kapelusze kurek, które z czasem stają się bardziej lejkowate. Mają też przyjemny, lekko owocowy aromat, który wielu osobom kojarzy się z morelami.
Ze względu na smak i właściwości odżywcze kurki nazywane są przez grzybiarzy „złotem lasu”. Grzyby te stanowią bogate źródło witamin A, C, D, E oraz witamin z grupy B, a także błonnika pokarmowego. Witaminy te są niezbędne organizmowi do prawidłowego funkcjonowania, a błonnik ułatwia trawienie i wypróżnianie. Ponadto pęcznieje w przewodzie pokarmowym i pozwala dłużej odczuwać sytość, dzięki czemu zmniejsza się ochota na podjadanie pomiędzy posiłkami.
Wiele mówi się o tym, że pieprznik jadalny ma właściwości antybakteryjne (szczególnie skutecznie działa przeciwko gronkowcowi złocistemu), antywirusowe i przeciwzapalne (w medycynie ludowej miał także łagodzić zapalenie spojówek). Każda kurka zawiera także kwas trametonolinowy, który stosuje się w terapii stanów zapalnych i nowotworów wątroby.
Warto wiedzieć, że grzyby te bardzo rzadko bywają robaczywe. Wszystko za sprawą hitinmannozy – substancji znajdującej się w składzie kurek. Zwalcza ona nie tylko robactwo, ale potrafi uszkodzić również jajeczka pasożytów, czego efektem jest zdrowa skóra kurki oraz jej wnętrze. Dzięki temu pieprzniki jadalne uznawane są za koszerne i mogą być spożywane nawet przez ortodoksyjnych Żydów.
Kurki – wartości odżywcze
Dlaczego warto jeść kurki? Jak widzisz, mają znacznie więcej zalet niż charakterystyczny smak. Przede wszystkim są niskokaloryczne – 100 g kurek dostarcza zaledwie 38 kcal. Ponadto uznaje się, że mają niski indeks glikemiczny – ładunek glikemiczny jednej filiżanki kurek szacuje się na 2, dlatego mogą po nie sięgać osoby cierpiące z powodu cukrzycy typu 2 i insulinooporności (część badań wykazała poprawę wrażliwości na insulinę).
Kurki są również doskonałym źródłem białka. I chociaż samo białko roślinne organizm przyswaja nieco inaczej niż zwierzęce, to jednak jest ono idealnym jego zamiennikiem w diecie wegetariańskiej lub wegańskiej. Spożywanie białka jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania mózgu i całego organizmu oraz utrzymania zdrowej masy mięśniowej.
Zawarte w kurkach witaminy i minerały korzystnie wpływają na układ odpornościowy, pracę wątroby i zdrowie mózgu. Żelazo wspomaga dostarczanie tlenu do tkanek, a miedź wpływa na metabolizm żelaza i wytwarzanie energii komórkowej.
Kurki – kto nie powinien ich jeść?
Niestety nie każdy może cieszyć się tym cennym dodatkiem do diety. Nie zaleca się podawania kurek dzieciom poniżej 7. roku życia oraz osobom, które często skarżą się na dolegliwości trawienne. Kurki są dość ciężkostrawne, dlatego mogą je nasilać.
Po marynowane grzyby nie powinny sięgać osoby z chorobami serca i układu krążenia. Są one bogate w sól, którą w takich przypadkach należy ograniczać.
Warto również wiedzieć, że kurki mają swój niejadalny odpowiednik – lisówkę pomarańczową (tzw. fałszywa kurka). Spożyta w dużych ilościach może powodować zatrucia pokarmowe i dolegliwości, takie jak nudności, wymioty oraz bóle brzucha.
