Kozieradka pospolita (Trigonella foenum graecum L.) to roślina, która słynie z wielu cennych właściwości leczniczych, dlatego ma szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie i medycynie. Jej nasiona zawierają mnóstwo substancji, mających pozytywny wpływ na ludzki organizm – to m.in. sole mineralne, witaminy, minerały i inne prozdrowotne składniki.
Nasiona kozieradki to surowiec stosowany od lat, nie tylko w medycynie ludowej. Substancje w nich zawarte wspomagają wydzielanie soku żołądkowego, łagodzą stany zapalne skóry, a także regulują stężenie glukozy oraz cholesterolu we krwi. Sprawdź, w jaki jeszcze sposób kozieradka pospolita wpływa na organizm i dowiedz się, jak ją stosować. Podpowiadamy, jak zrobić okłady, kompresy i domową wcierkę do skóry głowy z nasion kozieradki.
Z artykułu dowiesz się:
- Czym jest kozieradka i jakie właściwości lecznicze mają jej nasiona?
- Jakie zastosowanie mają nasiona kozieradki pospolitej?
- Czy spożywanie nasion kozieradki może mieć skutki uboczne?
Kozieradka – czym jest i jakie ma właściwości?
Kozieradka pospolita (Trigonella foenum graecum L.) to gatunek z rodziny bobowatych (Fabaceae), nazywany zwyczajowo również bożą trawką, fenegryką, greckim sianem i kozioroźnikiem. Naturalnie występuje w Azji i Europie Wschodniej, jednak szybko rozprzestrzeniła się również w innych regionach. Ze względu na szereg właściwości leczniczych, uprawiana jest na całym świecie – także w Polsce.
Już w starożytności kozieradka była ceniona jako roślina lecznicza i aromatyczna przyprawa. Wykorzystywano ją w medycynie ajurwedyjskiej, chińskiej oraz w tradycyjnych praktykach Bliskiego Wschodu. Stosowano ją m.in. przy dolegliwościach trawiennych, osłabieniu organizmu oraz problemach skórnych. Obecnie zainteresowanie rośliną jest coraz większe, głównie ze względu na jej naturalny skład i pozostałe właściwości kozieradki.
Jak wygląda kozieradka pospolita?
Kozieradka jest rośliną jednoroczną. Ma palowy korzeń oraz prostą, średnio rozgałęzioną łodygę, pokrytą niewielkimi włoskami w górnej części. Szczególnie charakterystyczne są zielone liście kozieradki o odwrotnie jajowatym kształcie. W ich kącikach w okresie kwitnienia (na przełomie czerwca i lipca) pojawiają się kwiaty o żółtawej koronie z dziesięcioma pręcikami i jednym słupkiem.
Roślina osiąga zazwyczaj od 30 do 60 cm wysokości i rozwija się dość szybko, dlatego chętnie uprawiana jest również w ogrodach. Po przekwitnięciu tworzą się charakterystyczne, wydłużone strąki, w których znajdują się twarde, żółtobrązowe nasiona o intensywnym zapachu. To właśnie one są surowcem zielarskim i farmaceutycznym.
To roślina miododajna, zapylana przez owady. Ma dość nieprzyjemny, korzenny zapach, jednak ze względu na ilość właściwości prozdrowotnych, zyskała popularność na całej kuli ziemskiej. Najważniejszą jej częścią są nasiona zamknięte w brunatnym strączku (owocu). To właśnie one korzystnie wpływają na zdrowie i samopoczucie.
Nasienie kozieradki – jakie składniki odżywcze zawiera?
Około 20-30% substancji, zawartych w nasionach kozieradki stanowią substancje śluzowe z dużą ilością galaktomannanów, które ograniczają wzrost poziomu cukru we krwi po posiłku. Ponadto w nasionach kozieradki znajdują się:
- saponiny steroidowe,
- flawonoidy,
- witaminy: C, B6, PP, A,
- kwas foliowy,
- lecytyna i cholina,
- tłuszcze, białka i sole mineralne,
- gorycze,
- olejek eteryczny.
Składniki te odżywiają organizm oraz wspomagają funkcjonowanie wielu narządów. Wzmacniają także układ odpornościowy, by jeszcze skuteczniej zwalczał patogenne szczepy bakterii.
Dzięki wysokiej zawartości błonnika pokarmowego kozieradka korzystnie wpływa na perystaltykę jelit oraz daje uczucie sytości. To sprawia, że bywa wykorzystywana jako wsparcie procesu odchudzania. Zawartość antyoksydantów dodatkowo chroni komórki przed stresem oksydacyjnym i procesami starzenia.
Właściwości nasion kozieradki – dlaczego warto je spożywać?
Nasiona kozieradki powinni włączyć do diety głównie diabetycy, ponieważ badania wykazały, że ich spożywanie pomaga regulować poziom glukozy we krwi. To jednak nie koniec zalet kozieradki, która wykazuje znacznie szersze działanie prozdrowotne. Składniki nasion bożej trawki:
- stymulują wydzielanie soków żołądkowych i usprawniają procesy trawienne,
- ułatwiają przyswajanie substancji odżywczych z pożywienia,
- wspierają procesy krwiotwórcze, zachodzące w szpiku kostnym, zwiększając ilość czerwonych krwinek,
- mogą obniżać poziom „złego” cholesterolu (LDL),
- stosowane miejscowo, łagodzą stany zapalne skóry
Mówi się również o tym, że kozieradka pospolita stymuluje wytwarzanie śluzu, co ułatwia pozbywanie się z organizmu alergenów poprzez odruch kaszlu oraz toksyn przez drogi moczowe. Z tego względu bywa ona polecana pomocniczo w infekcjach górnych dróg oddechowych oraz w stanach zapalnych błon śluzowych. Regularne, umiarkowane spożywanie kozieradki może także wspierać pracę wątroby, wpływać korzystnie na gospodarkę lipidową oraz poprawiać ogólną kondycję organizmu w okresach osłabienia.
Kozieradka – zastosowanie
Nasiona kozieradki pospolitej do codziennego spożywania, np. z dodatkiem miodu lub konfitur, dostępne są w aptece bez recepty, podobnie jak suplementy z wyciągiem z tej rośliny. Zażywa się je najczęściej przy różnego rodzaju dolegliwościach pokarmowych, cukrzycy, czy problemach z wysokim poziomem cholesterolu we krwi. Odwar z kozieradki nadaje się także do stosowania zewnętrznego w formie odkładów, kompresów, czy wcierki.
Jak przygotować odwar z kozieradki pospolitej?
Do sporządzenia odwaru, potrzebne są zmielone nasiona kozieradki – 1 stołową łyżkę proszku należy zalać szklanką gorącej wody i gotować pod przykryciem przez 3 minuty. Płyn można wykorzystać do nasączenia czystej szmatki lub gazy, a następnie okładać czyraki, wrzody oraz dotkniętą stanem zapalnym skórę. Okłady z odwaru z kozieradki należy zmieniać 2-3 razy dziennie.
Przygotowując odwar, używaj naczyń emaliowanych lub szklanych, aby nie doprowadzić do reakcji składników aktywnych z metalem. Odwar powinien mieć konsystencję lekko śluzowatą i charakterystyczny, intensywny zapach. Przed pierwszym zastosowaniem zewnętrznym najlepiej wykonać próbę uczuleniową na niewielkim fragmencie skóry.
Kozieradkowe kompresy na ropnie
Suszone nasiona kozieradki pospolitej można wykorzystać również do przygotowania kompresów na ropnie. Potrzebujesz do tego dwóch łyżek stołowych zmielonych nasion kozieradki, 1 łyżki świeżego ziela ogórecznika i 10 g zielonych liści babki lancetowatej. Całość należy zmiksować lub rozdrobnić w moździerzu, a następnie stopniowo rozrabiać z wodą, by uzyskać papkę. Po delikatnym ogrzaniu przełóż ją na jałowy gazik i nałóż go na zmienione chorobowo miejsce. Ciepłe kompresy również należy zmieniać ok. 2-3 razy na dzień.
To doskonały sposób na to, żeby używać kozieradki, nie spożywając jej. Tego typu okłady wykazują działanie zmiękczające, przeciwzapalne i przyspieszają dojrzewanie zmian ropnych. Najlepsze efekty uzyskuje się przy regularnym stosowaniu przez kilka dni na oczyszczoną skórę. Pamiętaj, że kompresy nie powinny być stosowane na otwarte, głębokie rany bez konsultacji z lekarzem.
