Szczepienia są jedną z najskuteczniejszych form profilaktyki wielu niebezpiecznych chorób zakaźnych. Choć kojarzą się głównie z dzieciństwem i kalendarzem szczepień obowiązkowych, dorośli również powinni o nich pamiętać. Część szczepień zaleca się przyjmować corocznie, a niektóre powtarzać co 10 lat. Sprawdź, dlaczego warto się szczepić i jakie korzyści płyną z profilaktyki w każdym wieku.
O szczepieniach dorosłych mówi się zdecydowanie za mało – często temat ten bywa pomijany w gabinetach lekarskich. Niestety odporność nabyta w dzieciństwie może z czasem słabnąć, a to oznacza, że wraz z wiekiem rośnie ryzyko ciężkiego przebiegu choroby. Warto więc poznać program szczepień dla dorosłych. Uwzględnia on zarówno dawki przypominające, jak i szczepienia zalecane w zależności od stylu życia, pracy czy planowanych podróży.
Z artykułu dowiesz się:
- Dlaczego dorośli także powinni się szczepić?
- Które szczepienia zalecane warto wykonać w dorosłości?
- Jaki jest program szczepień ochronnych dla dorosłych?
- Czy szczepienia i dawki przypominające dla dorosłych są płatne?
Szczepienia dla dorosłych i dawki przypominające – dlaczego warto?
Szczepienia wspominamy zwykle jako jedne z najmniej przyjemnych doświadczeń z okresu dzieciństwa. Warto jednak pamiętać, że profilaktyka zakażeń nie powinna kończyć się wraz z osiągnięciem pełnoletności. W dorosłym życiu również jesteśmy narażeni na kontakt z wieloma różnymi patogenami, a niektóre choroby mogą mieć u dorosłych cięższy przebieg niż u dzieci.
Odporność nabyta po szczepieniach z dzieciństwa z czasem maleje, dlatego często konieczne jest przyjmowanie dawek przypominających. Dzięki temu organizm nadal może skutecznie bronić się przed niebezpiecznymi infekcjami. Pamiętaj, że szczepienia chronią nie tylko przed ciężkim przebiegiem schorzeń. To także ochrona przed związanymi z nimi powikłaniami neurologicznymi, kardiologicznymi czy oddechowymi.
Przyjmowanie dawek przypominających zaleca się głównie pacjentom przewlekle chorym oraz z zaburzeniami odporności. Regularne szczepienia polecane są także dla dorosłych osób szczególnie narażonych na zakażenia (pracujących w dużych skupiskach ludzi lub mających kontakt z chorymi). To pozwala znacząco ograniczyć transmisję chorób zakaźnych w społeczeństwie. W ten sposób buduje się tzw. odporność zbiorowiskowa (populacyjna). Im większy odsetek danej populacji stanowią osoby uodpornione na daną chorobę, tym mniejsze ryzyko zachorowania na nią osób nieuodpornionych.
Na co powinien zaszczepić się dorosły?
W przeciwieństwie do najmłodszych, dorośli nie muszą przyjmować obowiązkowych szczepień m.in. przeciwko pneumokokom, wirusowemu zapaleniu wątroby (WZW) typu B czy krztuścowi. Nie oznacza to jednak, że można zapomnieć o profilaktyce. Warto dowiedzieć się więcej – w sprawie programu szczepień ochronnych dla dorosłych najlepiej skontaktować się ze swoim lekarzem.
Dorosłym zaleca się zarówno kontynuację niektórych szczepień z dzieciństwa, jak i przyjęcie nowych – dostosowanych do wieku, stanu zdrowia czy sytuacji zawodowej. Oto najważniejsze z nich:
- grypa sezonowa – szczepienie na grypę warto przyjmować co rok – zaleca się je szczególnie osobom po 60. roku życia, przewlekle chorym i pracownikom zawodów publicznych.
- COVID-19 – szczepienia przypominające rekomendowane są szczególnie osobom z grup ryzyka (m.in. chorującym na przewlekłe choroby płuc, przewlekłą niewydolność nerek, przewlekłe choroby serca) i po 60. roku życia.
- WZW B – warto sprawdzić, czy szczepienie było wykonane w młodości. Jeśli nie, przyjęcie zaleca się m.in. osobom wykonującym zabiegi kosmetyczne, medykom, studiującym na kierunkach medycznych i podróżującym do rejonów o wysokim wskaźniku zachorowań.
- błonica, tężec, krztusiec – w ostatnim czasie zaobserwowano gwałtowny wzrost zachorowań na krztusiec. Bezpłatne szczepienia zalecane są kobietom w ciąży, aby zapewnić ochronę nie tylko sobie, ale również noworodkowi.
- odra, świnka, różyczka, ospa wietrzna – warto rozważyć szczepienie, jeśli dorosły nie przechorował tych chorób i nie był przeciwko nim szczepiony.
- wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) – szczepienie zalecane jest także dorosłym (do 45. r.ż.), którzy nie przeszli go wcześniej. Chroni przed rakiem szyjki macicy, odbytu i innymi nowotworami.
- pneumokoki – szczepienia polecane są zwłaszcza osobom po 50. roku życia oraz chorym na cukrzycę, POChP, niewydolność serca czy choroby nerek.
- półpasiec – szczepienie zalecane szczególnie dorosłym po ukończeniu 50. roku życia.
Szczepienia dorosłych – kto szczególnie powinien je rozważyć?
Szczepienia zaleca się wszystkim dorosłym, jednak lekarze wskazują grupy, dla których są one szczególnie ważne. W ich przypadku ryzyko zakażenia, ciężkiego przebiegu choroby, powikłań lub zgonu jest znacznie wyższe. Z tego względu powinny omówić indywidualny schemat szczepienia z lekarzem. Są to zwłaszcza:
- osoby zakażone HIV,
- pacjenci z wtórnymi i pierwotnymi zaburzeniami odporności,
- osoby chorujące przewlekle (np. na cukrzycę, astmę, POChP, choroby serca, w fazie zaawansowanej choroby nerek, osoby dializowane),
- osoby przed lub po przeszczepieniu narządów wewnętrznych (także przeszczepieniu szpiku),
- osoby przed lub po wszczepieniu implantu ślimakowego,
- osoby po leczeniu immunosupresyjnym,
- seniorzy (powyżej 60. roku życia),
- kobiety w ciąży lub planujące ciążę,
- osoby z nadwagą i otyłością,
- pracownicy ochrony zdrowia i opieki społecznej (pracujący w domach pomocy społecznej, zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych, zakładach opiekuńczo-leczniczych),
- nauczyciele i opiekunowie pracujący z małoletnimi dziećmi (również w interwencyjnych ośrodkach preadopcyjnych, regionalnych placówkach opiekuńczo-terapeutycznych, placówkach opiekuńczo-wychowawczych),
- osoby planujące podróże do krajów o podwyższonym ryzyku zakażeń,
- osoby nieszczepione w dzieciństwie lub z niepełnym cyklem szczepień obowiązkowych.
