Pneumokoki to jedne z najgroźniejszych bakterii, które wywołują poważne zakażenia – zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych czy zapalenie ucha środkowego. Na infekcje najbardziej narażone są małe dzieci, seniorzy i osoby z zaburzeniami odporności. U nich choroby spowodowane przez pneumokoki mogą rozwijać się bardzo szybko, mieć cięższy przebieg i często prowadzą do powikłań. Sprawdź, jak można im zapobiegać i się przed nimi uchronić!
Pneumokoki to bakterie, które na co dzień mogą nie dawać o sobie znać, ale w sprzyjających warunkach wywołują niebezpieczne infekcje. Najpoważniejszą z nich jest tzw. inwazyjna choroba pneumokokowa, czyli rozsiana postać zakażenia. Na szczęście wielu tego rodzaju schorzeniom może pomóc zapobiec szczepionka przeciw pneumokokom.
Z artykułu dowiesz się:
- Co to są pneumokoki i jakie schorzenia wywołują?
- Skąd wiadomo, że za daną infekcję odpowiadają pneumokoki?
- Dla kogo zakażenia pneumokokowe są najgroźniejsze?
- Dlaczego szczepienie przeciwko pneumokokom jest najlepszą formą ochrony przed zakażeniem?
Czym są pneumokoki i jakie choroby powodują?
Pneumokoki (łac. Streptococcus pneumoniae), określane także mianem dwoinek zapalenia płuc to Gram-dodatnie bakterie, które u niektórych naturalnie bytują w nosogardle. Nie wywołują żadnych objawów, dopóki układ odpornościowy działa prawidłowo. Jeśli jednak dojdzie do zaburzeń odporności organizmu, zaczynają gwałtownie się namnażać i wywoływać groźne choroby. Wyniki przeprowadzonych badań mówią, że nawet 40-60% małych dzieci (uczęszczających do przedszkola) może być bezobjawowymi nosicielami pneumokoków.
Infekcje wywoływane przez pneumokoki to w większości tzw. pneumokokowe zapalenie płuc. Choroba zwykle przebiega z wysoką gorączką, kaszlem i dusznościami. Oprócz tego drobnoustroje powodują zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok czy oskrzeli, szczególnie u dzieci. Najbardziej niebezpieczna jest jednak inwazyjna choroba pneumokokowa (IChP) – może objawiać się jako zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub sepsa. Infekcje te rozwijają się bardzo szybko i mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia, szczególnie dla małych dzieci czy seniorów.
Warto pamiętać, że niebezpieczne są nie tylko same schorzenia wywoływane przez pneumokoki, ale również powikłania po chorobach. Czasami są one przejściowe, ale w niektórych przypadkach mają charakter trwały. Mogą to być zaburzenia widzenia lub słuchu, uszkodzenia płuc, a nawet dolegliwości neurologiczne.
Jak dochodzi do zakażenia pneumokokami u małych dzieci oraz dorosłych?
Dwoinki zapalenia płuc przenoszą się drogą kropelkową, czyli podczas kaszlu, kichania oraz mówienia. Pneumokokami zarazić się można również przez bezpośredni kontakt z nosicielem lub chorym, choć zdarza się to rzadziej.
Do zakażenia pneumokokowego dochodzi także poprzez styczność z przedmiotami, na których znajduje się wydzielina z drobnoustrojami (np. oślinione zabawki). Właśnie dlatego największymi ogniskami infekcji są żłobki i przedszkola. Najlepszym sposobem, aby zapobiec rozwojowi zakażenia i uchronić się przed przewlekłymi chorobami układu oddechowego jest szczepienie ochronne.
Objawy zakażenia pneumokokami u dzieci i dorosłych
Dwoinki zapalenia płuc wywołują nie tylko schorzenia w obrębie górnych dróg oddechowych, ale także ostre zapalenie ucha środkowego czy opon mózgowo-rdzeniowych. Warto więc pamiętać, że objawy zakażenia pneumokokami zależą w dużej mierze od rodzaju spowodowanej przez nie choroby:
- pneumokokowe zapalenie płuc – kaszel, duszności, wysoka gorączka, dreszcze, ropne plwociny, ogólne osłabienie organizmu, ból w klatce piersiowej;
- zapalenie zatok przynosowych – ból głowy, gorączka, gęsta, trudna do wydmuchania wydzielina z nosa, ból, ucisk i rozpieranie w okolicach twarzy;
- zapalenie ucha środkowego – gorączka, silny ból w środku ucha, problemy ze snem, wyciek ropnej treści z ucha,
- zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – gorączka, uporczywy ból głowy, nudności i wymioty, światłowstręt, zaburzenia świadomości, senność, sztywność karku.
Infekcja pneumokokowa może postępować bardzo szybko, prowadząc do sepsy. Z tego względu nie należy bagatelizować objawów, które mogą na nią wskazywać. W takich sytuacjach konieczna jest wizyta u lekarza, szczególnie w przypadku dzieci.
Choroby pneumokokowe – powikłania
Jeśli infekcja nie zostanie zdiagnozowana odpowiednio wcześnie lub będzie leczona jedynie objawowo, może dojść do powikłań. Wiele z nich jest groźnych i może utrzymać się na stałe. Najczęstsze powikłania po zakażeniach pneumokokowych to m.in.:
- niedosłuch lub całkowita utrata słuchu,
- porażenie nerwów czaszkowych,
- drgawki lub padaczka,
- zaburzenia widzenia,
- zaburzenia mowy,
- zapalenie wsierdzia,
- zapalenie stawów
- zapalenie tkanek miękkich oczodołu,
- ostra niewydolność krążenia,
- zapalenie kości oraz szpiku kostnego,
- zapalenie otrzewnej.
Dla kogo pneumokoki są najgroźniejsze?
Zakażenia pneumokokami występują niezależnie od wieku. Na ostry przebieg i powikłania najbardziej narażone są maluchy do 2. roku życia. Układ odpornościowy u niemowląt i małych dzieci nie jest jeszcze w pełni rozwinięty. To właśnie w tej grupie najczęściej dochodzi do zapalenia ucha środkowego, płuc, a także inwazyjnych postaci choroby.
Na tego rodzaju choroby zakaźne (w tym także zakażenia inwazyjne) narażeni są także seniorzy powyżej 65 lat. W przypadku ludzi starszych szybkiemu rozwojowi infekcji sprzyjają obniżona odporność oraz współistniejące choroby przewlekłe. Do grup ryzyka zalicza się również osoby z niedoborami odporności:
- pacjenci onkologiczni,
- po przeszczepach,
- diabetycy,
- chorujący na astmę i przewlekłe choroby płuc.
