Udar mózgu to nagłe i poważne zdarzenie medyczne, które może diametralnie zmienić życie chorego oraz jego najbliższych. Skutki udaru są bardzo zróżnicowane i zależą od wielu czynników, takich jak rodzaj udaru, jego lokalizacja oraz szybkość udzielenia pomocy.
W artykule omówimy, czym jest udar mózgu, jakie niesie ze sobą konsekwencje dla zdrowia oraz jak przygotować dom na powrót osoby leżącej po udarze. Podpowiemy także, na co zwrócić uwagę podczas opieki domowej, aby poprawić jakość życia pacjenta i wspomóc jego rehabilitację.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czym jest udar mózgu?
- Czy osoba po udarze zawsze wymaga całodobowej opieki?
- Jak dostosować mieszkanie do potrzeb pacjenta po udarze?
- O czym jeszcze warto pamiętać podczas opieki domowej nad osobą leżącą po udarze?
Udar mózgu – czym jest?
Udar mózgu to stan, do którego dochodzi, gdy na skutek zatrzymania dopływu krwi do tkanki mózgowej obumiera część tego narządu. W medycynie wyróżnia się dwa główne typu udaru: niedokrwienny i krwotoczny.
Udar niedokrwienny jest spowodowany niedrożnością tętnicy zaopatrującej jakąś część mózgu. Krew przestaje przez nią przepływać lub przepływa w ilości niewystarczającej, aby komórki mózgu otrzymały jej tyle, ile potrzebują. Udar krwotoczny natomiast powstaje wtedy, gdy ściana tętnicy mózgowej pęknie, a krew wyleje się poza naczynie (co potocznie określa się jako wylew). W konsekwencji krew nie dociera do tkanki mózgowej w obszarze zaopatrywanym przez pękniętą tętnicę. Udar krwotoczny jest zwykle cięższy niż udar niedokrwienny. Wylew krwi częściej kończy się śmiercią lub znaczną niepełnosprawnością, a możliwości jego leczenia są bardziej ograniczone.
Jakie są przyczyny udaru mózgu?
Do najczęstszych przyczyn udarów należą:
- miażdżyca,
- wysokie ciśnienie krwi,
- wysoki poziom cholesterolu,
- zaburzenia gospodarki lipidowej,
- palenie papierosów,
- otyłość,
- nieodpowiednia dieta,
- brak aktywności fizycznej,
- przewlekły, chroniczny stres,
- stosowanie używek: alkoholu, narkotyków,
- przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych,
- cukrzyca,
- choroby serca,
- bezdech senny,
- migreny z aurą.
Nie zawsze możliwe jest określenie dokładnej przyczyny udaru. Warto też pamiętać, że nie zawsze wynika on z niewłaściwego stylu życia i wieku – choć udar niedokrwienny występuje najczęściej u osób starszych, to udar krwotoczny zdarza się nierzadko w młodym wieku, jeśli przyczyną są wady budowy tętnic.
Jak rozpoznać udar mózgu?
Objawy udaru obejmują:
- kłopoty z mówieniem,
- trudności ze zrozumieniem komunikatów innych osób,
- paraliż lub drętwienie twarzy, rąk bądź nóg,
- zaburzenia widzenia,
- ból głowy,
- kłopoty z chodzeniem.
Osoba po udarze mózgu a jej samodzielność – czy zawsze wymaga całodobowej opieki?
Nie, osoba po udarze mózgu nie zawsze będzie wymagała całodobowej opieki, zwłaszcza jeśli odpowiednio szybko od wystąpienia udaru została udzielona pomoc, wdrożone odpowiednie leczenie i rozpoczęta rehabilitacja.
Udar może przynieść bardzo różne skutki dla zdrowia. Jego konsekwencje zależą od tego, jak rozległy obszar mózgu został dotknięty i jakie funkcje kontrolował. Po udarze mogą pojawić się następujące komplikacje:
- zaburzenia mowy (afazja),
- problemy z pisaniem,
- zaburzenia pamięci,
- zaburzenia równowagi,
- paraliż ciała różnego stopnia.
Krótko po wystąpieniu udaru najczęściej nie widać jeszcze, jak duży obszar mózgu został uszkodzony. Pokaże to dopiero tomografia komputerowa wykonana po kilku dniach i tygodniach, a jeszcze dokładniej obszar mózgu można ocenić, stosując rezonans magnetyczny.
Po leczeniu początkowym, gdy stan chorego się ustabilizuje, konieczna jest jego odpowiednia pielęgnacja. Zależy ona od występujących zaburzeń neurologicznych i polega najczęściej na odpowiednim żywieniu, zapobieganiu odleżynom oraz intensywnej rehabilitacji. Zabiegi te mają podstawowe znaczenie w ograniczeniu niepełnosprawności poudarowej.
Osoba po udarze niedokrwiennym, która odpowiednio wcześnie otrzymała pomoc, ma bardzo duże szanse na całkowite ustąpienie zaburzeń neurologicznych. U większości pacjentów poudarowych zaburzenia neurologiczne z upływem czasu częściowo się zmniejszają, choć zwykle nie ustępują całkowicie. W odzyskiwaniu utraconej sprawności bardzo pomaga rehabilitacja odpowiednio dostosowana do potrzeb chorego.
Niestety, nawet pomimo najlepszej opieki medycznej wiele osób, które doznały udaru, do końca życia cierpi z powodu ciężkiej niepełnosprawności. Ich kontakt z otoczeniem może być ograniczony, a stała opieka innych osób staje się konieczna. Sytuacja taka jest najczęstsza w przypadku chorych, których stan od początku udaru był bardzo ciężki, np. doszło do zatkania dużej tętnicy, odprowadzającej krew do dużej części mózgu.
