Laktoferyna to białko, które w naturalny sposób wspiera naszą odporność. Stanowi jeden z najważniejszych elementów układu immunologicznego. Jakie dokładnie ma właściwości i jak wpływa na organizm?
Z laktoferyną mamy styczność już od pierwszych dni życia. To ona pomaga budować barierę ochronną u niemowląt. Zobacz, w jaki sposób działa laktoferyna i kiedy warto włączyć ją do codziennej suplementacji.
O czym warto pamiętać?
- Laktoferyna to białko, które wiąże żelazo, zwalcza patogeny (bakterie, wirusy, grzyby) i wpływa na regulację naszego układu odpornościowego.
- Substancja ta stanowi naturalne wsparcie dla mikrobioty jelitowej, działa stymulująco na rozwój dobrych bakterii i hamuje rozwój chorobotwórczych.
- Znacznie poprawia wchłanianie żelaza, dlatego bywa nieocenionym wsparciem przy jego niedoborach, również u kobiet w ciąży.
- Laktoferyna ulega zniszczeniu w wysokich temperaturach – suplementów nie wolno rozpuszczać w gorących płynach lub zupach.
- Preparaty te są pozbawione laktozy, więc można je bezpiecznie stosować przy jej nietolerancji. Przeciwwskazaniem jest jednak silna alergia na białka mleka krowiego (BMK).
Z artykułu dowiesz się:
- Czym jest laktoferyna i gdzie naturalnie występuje?
- Jaką rolę pełni laktoferyna w organizmie?
- W jaki sposób laktoferyna wpływa na układ odpornościowy?
- Laktoferyna a mikrobiota jelitowa – co warto wiedzieć?
- W jakich sytuacjach stosuje się preparaty z laktoferyną?
- Laktoferyna w suplementacji – na co zwrócić uwagę przy wyborze produktu?
- Czy laktoferynę można łączyć z innymi składnikami suplementów?
Czym jest laktoferyna i gdzie naturalnie występuje?
Laktoferyna to białko, które ma zdolność do wiązania i transportowania żelaza. Została odkryta po raz pierwszy w 1939 roku w mleku krowim. Z powodu charakterystycznego zabarwienia, jakie przybiera po połączeniu z żelazem, nazwano ją początkowo czerwoną frakcją.
W naszym organizmie substancja ta jest produkowana głównie przez komórki błon śluzowych oraz białe krwinki układu odpornościowego. Uwalnia się w organizmie niemal od razu, gdy pojawia się stan zapalny. Działa wtedy jak mechanizm obronny, który wspiera walkę z infekcją.
Najwięcej laktoferyny znajduje się w siarze – pierwszym mleku matki, produkowanym tuż po porodzie. Jest ona obecna również w mleku dojrzałym, a w nieco mniejszych ilościach występuje naturalnie w naszej ślinie, łzach, pocie czy wydzielinach układu oddechowego.
W suplementach diety najczęściej wykorzystuje się laktoferynę pozyskiwaną z mleka krów (oznaczaną jako bLF). Wynika to z faktu, że jest ona bardzo podobna strukturalnie do ludzkiej laktoferyny, dobrze przyswaja się w naszym organizmie i jest bezpieczna.
Jaką rolę pełni laktoferyna w organizmie?
Białko odpowiada za metabolizm żelaza i wychwytuje wolne jony tego pierwiastka. Dzięki temu dostarcza żelazo dokładnie tam, gdzie jest ono aktualnie potrzebne komórkom do prawidłowego funkcjonowania. Taki proces pozwala również zapobiegać stresowi oksydacyjnemu. Niezwiązane żelazo mogłoby uszkadzać komórki, dlatego laktoferyna pełni funkcję przeciwutleniającą i ochronną.
Związek wspiera też wczesny rozwój organizmu. Przyspiesza dojrzewanie układu pokarmowego u niemowląt i wpływa stymulująco na komórki kościotwórcze. Najnowsze badania sugerują też, że odpowiedni poziom laktoferyny może poprawiać wrażliwość komórek na insulinę.
W jaki sposób laktoferyna wpływa na układ odpornościowy?
Laktoferyna nie pobudza odporności w sposób niekontrolowany. Działa jak jej naturalny modulator – wycisza układ immunologiczny, gdy ten staje się nadaktywny i atakuje własne tkanki, a mobilizuje go do walki, gdy pojawia się zagrożenie.
Działanie przeciwbakteryjne
Bakterie potrzebują żelaza do przetrwania i namnażania się. Laktoferyna zabiera im ten pierwiastek, przez co hamuje ich rozwój. Potrafi także bezpośrednio niszczyć ściany komórkowe szkodliwych mikrobów.
Działanie przeciwwirusowe
Białko chroni nasze komórki przed atakiem wirusów. Laktoferyna fizycznie blokuje receptory na błonach komórkowych, co utrudnia patogenom (np. rotawirusom) wniknięcie do wnętrza naszego organizmu.
Działanie przeciwgrzybicze
Laktoferyna uszkadza ściany komórkowe grzybów oraz drożdżaków. Zwiększa przepuszczalność ich błon, co ostatecznie prowadzi do obumarcia szkodliwego patogenu, na przykład z rodziny Candida.
Działanie immunomodulujące
W przypadku ostrej infekcji laktoferyna hamuje produkcję cząsteczek wywołujących silny stan zapalny (takich jak IL-6). Jednocześnie stymuluje substancje łagodzące zapalenie, chroniąc tkanki przed uszkodzeniami.
Laktoferyna a mikrobiota jelitowa – co warto wiedzieć?
- Laktoferyna wykazuje wielokierunkowe działanie w obrębie przewodu pokarmowego. Działając jak naturalny prebiotyk, wspiera wzrost pożytecznych bakterii jelitowych z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium.
- Stanowi też barierę dla patogenów. Wiążąc wolne żelazo, odbiera je szkodliwym bakteriom (m.in. Escherichia coli oraz Salmonella), co hamuje ich namnażanie i ułatwia regenerację flory bakteryjnej po infekcjach.
- Laktoferyna dodatkowo uszczelnia nabłonek jelitowy i zapewnia organizmowi ochronę przed przedostawaniem się toksyn do krwiobiegu. Jej rola w jelitach jest na tyle znacząca, że oznaczanie stężenia laktoferyny w kale służy jako precyzyjny wskaźnik diagnostyczny w przebiegu stanów zapalnych.
Sprawdź również nasz artykuł o TOP 5 probiotykach na jelita.
W jakich sytuacjach stosuje się preparaty z laktoferyną?
Po preparaty z tym składnikiem warto sięgać przede wszystkim w okresach obniżonej odporności oraz w sezonie przeziębień. Stosowanie środków z laktoferyną skraca czas trwania infekcji wirusowych i bakteryjnych, a także ułatwia powrót do zdrowia.
Laktoferyna to także wsparcie w anemii, ponieważ białko ułatwia wchłanianie żelaza w jelitach. Często poleca się ją kobietom w ciąży, aby podnieść poziom hemoglobiny bez powodowania zaparć czy nudności typowych dla silnych leków z żelazem.
Gastroenterolodzy polecają laktoferynę jako wsparcie w leczeniu wrzodów żołądka wywołanych bakterią Helicobacter pylori. Zwiększa ona skuteczność stosowanych antybiotyków i chroni błonę śluzową. Znajduje też zastosowanie w neonatologii, chroniąc wcześniaki przed poważnymi powikłaniami.
Nie można zapomnieć o jej zaletach w dermatologii. Badania wskazują, że kilkumiesięczna kuracja potrafi wyraźnie zmniejszyć produkcję sebum i zredukować bolesne zmiany przy trądziku pospolitym.
Laktoferyna w suplementacji – na co zwrócić uwagę przy wyborze produktu?
Laktoferyna jest dostępna w postaci kapsułek, kropli, proszku w saszetkach czy pastylek do ssania. Najwygodniejsza opcja dla najmłodszych to krople, natomiast dorośli mogą przyjmować kapsułki.
Dawkowanie należy zawsze opierać na ulotce dołączonej do produktu. Zwykle profilaktyczna dawka dla dzieci wynosi 100-200 mg na dobę, a dla dorosłych 200-400 mg. Wybierając saszetki dla dzieci, warto szukać opcji z dodatkiem prebiotyków (np. FOS), w których nie ma dodatku cukru.
Należy jednak pamiętać o jednej zasadzie. Laktoferyna to bardzo delikatne białko, które całkowicie traci swoje właściwości prozdrowotne pod wpływem ciepła. Nigdy nie rozpuszczaj zawartości kapsułki czy saszetki w gorącej herbacie, zupie lub wrzątku. Płyn musi mieć temperaturę pokojową.
