Problemy z narządem wzroku i funkcjonowaniem gałki ocznej mogą postępować wraz z wiekiem. Jedną z najczęstszych chorób oczu wykrywanych w gabinetach okulistycznych jest jaskra. Jeśli lekarz ją podejrzewa, może skierować pacjenta na badanie kąta przesączania (rogówkowo-tęczówkowego), czyli tzw. gonioskopię. Sprawdź, na czym polega to badanie, kiedy się je wykonuje i jak wygląda jego przebieg krok po kroku.
Podczas gonioskopii lekarz może ocenić kąt przesączania – bardzo ważną strukturę w oku, która odpowiada za odpływ cieczy wodnistej. Badanie jest bardzo często wykorzystywane w diagnostyce jaskry – pozwala potwierdzić lub wykluczyć chorobę.
Z artykułu dowiesz się:
- Na czym polega gonioskopia?
- Z jakich wskazań najczęściej wykonuje się badanie kąta przesączania?
- Jak wygląda badanie?
- Czy gonioskopia jest bolesnym zabiegiem?
- Jak czytać i interpretować wyniki gonioskopii?
Gonioskopia – na czym polega to badanie?
Gonioskopia jest specjalistycznym badaniem okulistycznym, dzięki któremu specjalista może obserwować i ocenić kąt przesączania. To miejsce, w którym ciecz wodnista odpływa z wnętrza gałki ocznej. System ten odpowiada za odprowadzanie płynu z komory przedniej oka. To właśnie w tej strukturze może dochodzić do zaburzeń prowadzących do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego, co przyczynia się do rozwoju jaskry.
W trakcie gonioskopii można ocenić nie tylko szerokość kąta przesączania, ale również krzywiznę obwodowej części tęczówki i miejsce przyczepu tęczówki. Badanie przeprowadza się przy użyciu specjalnej soczewki (gonioskopu), którą lekarz nakłada na gałkę oczną pacjenta. Mogą to być soczewki chirurgiczne Koeppego, Swana i Jacoba, soczewki czterolusterkowe Zeissa albo trójlustro Goldmanna.
Gonioskopia pozwala nie tylko określić typ jaskry (otwartego lub zamkniętego kąta przesączania). Może być wykonywana kontrolnie, aby ocenić stan oka po zabiegach chirurgicznych lub skuteczność dotychczasowego leczenia. Dzięki temu lekarz ma możliwość dobrania odpowiedniej metody terapii, zanim dojdzie do uszkodzenia nerwu wzrokowego wskutek nieprawidłowej wartości ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Wskazania do wykonania gonioskopii
Lekarz kieruje pacjenta na gonioskopię nie tylko przy podejrzeniu jaskry. Wskazaniem może być także diagnostyka innych chorób prowadzących do zaburzeń odpływu cieczy wodnistej z oka. Najczęściej gonioskopię wykonuje się u pacjentów:
- z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym,
- z nieprawidłowym obrazem tarczy nerwu wzrokowego,
- z wrodzonymi nieprawidłowościami w budowie oka,
- kwalifikowanych do zabiegów chirurgicznych,
- w czasie zabiegów chirurgicznych lub laserowych,
- u których podejrzewa się jaskrę pierwotną zamykającego się kąta,
- po urazach gałki ocznej, by ocenić ewentualne uszkodzenia struktur przedniego odcinka,
- po operacjach przeciwjaskrowych, żeby sprawdzić drożność dróg odpływu cieczy wodnistej.
Badanie przeprowadzane jest także w przypadkach jaskry wtórnej (np. pourazowej, zapalnej lub związanej z zaburzeniami naczyniowymi).
Jak wygląda gonioskopia krok po kroku?
Gonioskopii nie należy się obawiać, ponieważ jest to badanie nieinwazyjne, wykonywane w gabinecie okulistycznym. Zazwyczaj trwa od kilku do kilkunastu minut. Pacjent siada najpierw przy lampie szczelinowej (urządzeniu służącym do szczegółowego badania struktur oka w powiększeniu). Następnie lekarz podaje krople znieczulające, aby zminimalizować dyskomfort związany z kontaktem soczewki z powierzchnią oka. Aplikuje także na rogówkę specjalny żel lub płyn, żeby zapewnić dobry poślizg i ochronić ją przed urazem.
W kolejnym kroku okulista przykłada do oka soczewkę gonioskopową z lusterkami. Odbijają one obraz i pozwalają dokładnie obejrzeć kąt przesączania z różnych stron. W zależności od rodzaju gonioskopu (jedno-, trój- lub czterolustrzanego), lekarz może ocenić cały obwód kąta, punkt przyczepu tęczówki i poziom pigmentacji kąta. Podczas badania pacjent powinien stosować się do poleceń okulisty przeprowadzającego gonioskopię. Należy patrzeć w wyznaczonym kierunku i nie wykonywać gwałtownych ruchów głową ani okiem.
Cała procedura jest całkowicie bezpieczna. Po jej zakończeniu lekarz usuwa żel, a pacjent może wrócić do swoich codziennych zajęć. U części osób po badaniu może utrzymywać się lekkie zaczerwienienie oka lub przejściowe nieostre widzenie. Badany czasem ma wrażenie zamglenia oka, pojawia się uczucie obecności ciała obcego lub podrażnienia. Na szczęście objawy te szybko ustępują i wszystko wraca do normy.
Badanie kąta przesączania – przygotowanie
Do gonioskopii nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Wystarczy przyjść do gabinetu bez makijażu (lub usunąć go przed badaniem). Należy również zdjąć soczewki kontaktowe i poinformować lekarza o wszystkich alergiach (głównie na preparaty znieczulające) i lekach stosowanych na co dzień.
Czy gonioskopia boli?
Nie musisz się bać gonioskopii, ponieważ jest krótka i bezbolesna. Choć badanie wykonywane bezpośrednio na oku przy zachowaniu pełnej świadomości może wydawać się nieprzyjemne, nie ma powodu do niepokoju. Lekarz aplikuje na powierzchnię oka specjalne krople znieczulające, dlatego pacjent nie odczuwa bólu. Może jednak pojawić się lekki dyskomfort związany z samym naciskiem soczewki lub chłodem w momencie przyłożenia do oka. Trwa to zaledwie chwilę i bardzo szybko mija.
Jeśli po badaniu odczuwasz wrażenie „piasku” pod powiekami lub oczy zaczęły łzawić, odczekaj kilka minut, zanim opuścisz gabinet. Nie pocieraj też oczu, aby nie podrażnić spojówek.
