Jęczmień jest powszechnym określeniem ostrego miejscowego zakażenia powiek, wywołanego gronkowcami. Objawia się bolesnym guzkiem wyrastającym na powiece po stronie zewnętrznej lub wewnętrznej. Jakie są przyczyny jęczmienia na oku, jak długo utrzymują się dolegliwości i jak go leczyć? Tego dowiesz się z niniejszego artykułu.
Choć nie ma wiarygodnych statystyk na temat częstości występowania jęczmienia na oku, w praktyce lekarskiej i w życiu codziennym jest on nierzadkim problemem. Jęczmienie obserwuje się w każdym wieku – częściej u dorosłych, pomiędzy trzecią a piątą dekadą życia, jednak mogą pojawić się także u dzieci.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czym jest jęczmień na oku?
- Jakie są przyczyny pojawienia się jęczmienia na oku?
- Jakie są objawy jęczmienia na oku i jak długo się utrzymuje?
- Jakie są domowe sposoby na pozbycie się jęczmienia pod okiem?
- Kiedy zgłosić się do lekarza z jęczmieniem na oku?
- Czy jęczmień na oku da się całkowicie wyleczyć?
Co to jest jęczmień na oku i jak wygląda?
Jęczmień (hordeolum) to ogólne określenie ostrego, miejscowego zakażenia powiek. Ma postać grudkowego ropnia w kształcie ziarenka zboża – właśnie stąd wzięła się jego nazwa. Ropień początkowo jest w kolorze czerwonym, a dopiero po pewnym czasie zmienia barwę na różową lub żółtą. Możemy wyróżnić jęczmień zewnętrzny (na zewnętrznej stronie powieki) oraz jęczmień wewnętrzny (na wewnętrznej stronie powieki).
W przypadku jęczmienia zewnętrznego zapalenie brzegów powiek powstaje na skutek zatkania ujścia mieszków włosowych rzęs oraz zakażenia gruczołów łojowych Zeissa lub gruczołów rzęskowych Molla. Jest łatwo widoczny, często jako zaczerwienienie powieki i obrzęk, który po kilku dniach pęka, uwalniając ropną wydzielinę. Z kolei postać wewnętrzna tworzy się w gruczołach tarczkowych Meiboma. Jęczmień wewnętrzny zwykle trudniej zauważyć na początku, jednak z czasem powoduje większy obrzęk i dyskomfort. Może również utrzymywać się nieco dłużej niż jęczmień zewnętrzny.
Jęczmień jest ropnym zakażeniem wywoływanym w 90-95% przypadków przez gronkowce, a w pozostałych sytuacjach przez inne drobnoustroje chorobotwórcze. Towarzyszą mu objawy, takie jak ból w okolicy oka, zaczerwienienie oka, łzawienie, ból głowy, stany podgorączkowe, powiększenie węzłów chłonnych. Jęczmień pod okiem często powoduje swędzenie i podrażnienie gałki ocznej, uczucie dyskomfortu, a także wrażenie obecności ciała obcego w oku. Mimo to nie powinno się go przecierać ręką ani trzeć, gdyż może to prowadzić do rozprzestrzeniania się bakterii. Najlepiej w ogóle unikać dotykania oczu.
Jęczmień na oku przeważnie nie jest groźny, ale ma tendencję do nawracania. W rzadkich przypadkach może przejść w formę przewlekłą lub prowadzić do niebezpiecznych powikłań.
Jęczmień często bywa mylony z gradówką – przewlekłym stanem zapalnym gruczołu Meiboma. Gradówka jednak nie jest zakaźna i zazwyczaj nie powoduje bólu. W przeciwieństwie do jęczmienia, nie ulega samoistnemu pęknięciu i może wymagać specjalistycznego leczenia okulistycznego.
Jęczmień na oku – przyczyny i czynniki rozwoju
Jęczmień na oku pojawia się najczęściej w wyniku zakażenia gronkowcem (Staphylococcus aureus albo Staphylococcus epidermidis), a do infekcji dochodzi na skutek nieprawidłowych nawyków higienicznych. Gronkowiec jest bakterią zasiedlającą m.in. jamę nosową, a zakażenie powstaje, gdy bakterie zostaną przeniesione na powiekę np. poprzez tarcie oczu brudnymi rękami. Nie u każdego jednak tak się stanie. Dolegliwość dotyka głównie osoby o osłabionej lub nie w pełni rozwiniętej odporności (np. niemowlęta i małe dzieci).
Czynniki ryzyka rozwoju jęczmienia to dysfunkcje gruczołów tarczkowych Meiboma, przewlekłe zapalenie brzegów powiek czy też trądzik różowaty. Zmiany mogą tworzyć się u osób chorych na cukrzycę i z łojotokowym zapaleniem skóry, mających alergie lub z upośledzeniem odporności.
Najczęstsze przyczyny powstawania jęczmienia na oku należą:
- brak higieny rąk i przenoszenie bakterii na powieki,
- nieodpowiednia higiena okolic oczu,
- stany obniżenia odporności – infekcje, przyjmowanie leków immunosupresyjnych, AIDS, cukrzyca,
- zapalenie brzegów powiek,
- choroby nowotworowe,
- wiek – u dzieci (ze względu na nie w pełni rozwinięty układ odpornościowy), ale też u dorosłych (ze względu na większe stężenie hormonów androgennych, zwiększoną lepkość wydzieliny łojowej oraz częstsze u nich zapalenie gruczołów Meiboma i trądzik różowaty),
- niestaranne zmywanie makijażu,
- noszenie soczewek kontaktowych,
- wystawienie oczu na silne działanie promieniowania UV,
- długotrwałe przebywanie w zadymionych pomieszczeniach,
- ekspozycja na zanieczyszczenia w powietrzu, np. smog.
Jęczmień na oku – jakie są jego objawy i ile trwa?
W przypadku wystąpienia jęczmienia obserwuje się ograniczony, bolesny obrzęk powieki. Na początku pojawia się guzek zapalny, któremu towarzyszy zaczerwienienie, swędzenie oka oraz inne objawy. Pierwszym objawem może być niekiedy ogólna opuchlizna i zaczerwienienie całej powieki, które z czasem ograniczają się do mniejszego obszaru. Jęczmienie mogą być jedno- lub dwustronne, pojedyncze lub mnogie.
W miarę postępu choroby bolesny guzek rozwija się i wypełnia ropną treścią. W przypadku jęczmienia zewnętrznego (zlokalizowanego na brzegu powieki) można zauważyć małą, żółtawą kropkę przypominającą pryszcz. Po kilku dniach guzek zazwyczaj samoistnie pęka, a ropna wydzielina wypływa, przynosząc ulgę.
Z kolei jęczmień wewnętrzny, rozwijający się głębiej w powiece, często nie jest widoczny na zewnątrz, ale może powodować silniejszy ból, większy obrzęk oraz nieprzyjemne uczucie ucisku na gałkę oczną.
Dodatkowymi objawami jęczmienia mogą być światłowstręt, nadmierne łzawienie oraz nieostre widzenie, jeśli opuchlizna naciska na powierzchnię oka. U niektórych osób infekcja prowadzi do powiększenia okolicznych węzłów chłonnych – reakcji organizmu na stan zapalny.
Jęczmień na oku utrzymuje się około 7-10 dni. Dopiero po kilku dniach przebija skórę, po czym rozpoczyna się proces gojenia. Zazwyczaj nie stanowi zagrożenia dla ogólnego zdrowia, jednak w rzadkich sytuacjach może objąć całą powiekę, prowadzić do zakażeń oczu i groźnych komplikacji. Z tego względu w przypadku zaobserwowania niepokojących symptomów u siebie lub dziecka należy udać się do lekarza. Leczenie jęczmienia pod kontrolą okulisty odbywa się poprzez stosowanie antybiotyków oraz zabiegów higienicznych mających na celu oczyszczenie zakażonych miejsc.
