Czym jest gorączka krwotoczna krymsko-kongijska?
Krymsko-kongijska gorączka krwotoczna (CCHF) to choroba wirusowa przenoszona przez kleszcze, wywołana przez wirusa z rodziny Bunyaviridae, z rodzaju Nairovirus. Zakażenie może nastąpić również poprzez kontakt z zakażonymi zwierzętami, skażonym mięsem, krwią lub płynami ustrojowymi. Z tego względu narażone są m.in. osoby pracujące ze zwierzętami. Ponadto możliwa jest transmisja wirusa między ludźmi, zwłaszcza przez kontakt z krwią lub innymi płynami ustrojowymi zakażonej osoby.
Krymsko-kongijska gorączka krwotoczna to choroba zakaźna, która budzi coraz większe zainteresowanie w medycynie i epidemiologii. Wywoływana przez wirusa z rodziny Bunyaviridae, przenoszona jest głównie przez kleszcze z rodzaju Hyalomma, które występują w różnych regionach świata, w tym w Europie, Azji i Afryce. Choroba ta może rozprzestrzeniać się również przez bezpośredni kontakt z zakażonymi zwierzętami lub ich wydzielinami, a także między ludźmi, co stwarza poważne wyzwania dla kontroli chorób i służb medycznych. W artykule przedstawimy najważniejsze informacje na temat objawów, przebiegu oraz metod zapobiegania i leczenia gorączki krwotocznej krymsko-kongijskiej.
O czym warto pamiętać?
- CCHF to ciężka choroba wirusowa przenoszona głównie przez kleszcze z rodzaju Hyalomma.
- Choroba występuje endemicznie w Afryce, Azji, na Bliskim Wschodzie oraz w południowo-wschodniej i wschodniej Europie.
- Okres inkubacji wynosi od 1 do 13 dni,
- Objawy to m.in. gorączka, dreszcze, bóle i sztywność mięśni, zawroty głowy, bóle brzucha, nudności, wymioty oraz w ciężkich przypadkach krwawienia.
- Śmiertelność choroby wynosi od 5% do 30%, w zależności od przebiegu i przypadku.
- Zapobieganie polega na unikaniu ukąszeń kleszczy (stosowanie repelentów, odpowiednia odzież) oraz zachowaniu reżimu sanitarnego przy kontakcie z zakażonymi zwierzętami lub chorymi.
Z artykułu dowiesz się:
- Gdzie występuje kongijska gorączka krwotoczna CCHF?
- Jakie są objawy krwotocznej gorączki krymsko-kongijskiej?
- Jak przebiega gorączka krwotoczna krymsko kongijska?
- Jak uniknąć zakażenia wirusem CCHF?
Gdzie występuje gorączka krwotoczna krymsko-kongijska?
Wirusa CCHF wykryto u kleszczy występujących w Afryce, Azji, na Bliskim Wschodzie oraz w południowej i wschodniej Europie. W Europie przypadki choroby wirusowej CCHF zostały potwierdzone u ludzi w Albanii, Armenii, Bułgarii, Kazachstanie. Kosowie, Rosji, Serbii, Tadżykistanie, Turcji, Turkmenistanie. Ukrainie i Uzbekistanie.
W 1952 r. po raz pierwszy rozpoznano CCHF w Bułgarii. W 2008 r. pierwszy przypadek zachorowania rodzimego potwierdzono w Grecji. Natomiast w 2016 r. odnotowano 2 rodzime zachorowania w Hiszpanii.
Jakie są objawy kongijskiej gorączki krwotocznej?
CCHF u ludzi może mieć przebieg od bezobjawowego do ciężkiej gorączki krwotocznej. Do objawów zakażenia należy:
- podwyższona temperatura ciała,
- dreszcze,
- sztywność i bóle mięśni (głównie mięśni grzbietu i kończyn dolnych),
- zawroty i ból głowy,
- przekrwienie spojówek,
- światłowstręt,
- ból gardła,
- bóle brzucha,
- nudności,
- wymioty,
- biegunka,
- osłabienie i senność.
W ciężkich przypadkach po ok. 5 – 6 dniach mogą pojawić się objawy krwotoczne takie jak wybroczyny na śluzówkach i skórze tułowia oraz kończyn, czy krwotok. Nasilenie objawów krwotocznych przy gorączce krymsko-kongijskiej jest zwykle mniejsze niż w przypadku innych gorączek krwotocznych (takich jak Ebola, Marburg czy Lassa).
Przebieg choroby wywołanej wirusem krymsko-kongijskim
Okres wykluwania choroby w zależności od przypadku trwa od 1 do 13 dni. Czas ten może się różnić w zależności od rodzaju transmisji wirusa oraz ilości wirusa, która dostała się do organizmu:
- w przypadku zakażenia przez ukąszenie zakażonego kleszcza okres inkubacji wynosi zwykle od 1 do 3 dni, co oznacza, że objawy choroby pojawiają się relatywnie szybko po ekspozycji,
- w przypadku, gdy do zakażenia dochodzi poprzez kontakt z zakażoną krwią lub płynami ustrojowymi, okres ten jest nieco dłuższy i wynosi od 3 do 7 dni.
Przebieg choroby jest bardzo zróżnicowany. U niektórych osób może przebiegać bezobjawowo lub łagodnie, podczas gdy u innych rozwijają się ciężkie objawy, w tym objawy krwotoczne. W ciężkich przypadkach choroba może prowadzić do poważnych zaburzeń funkcjonowania organizmu, w tym do uszkodzeń narządów, a nawet zgonu.
Śmiertelność wśród zakażonych wynosi od 5 do 30%. W badaniach laboratoryjnych pojawia się charakterystyczna podwyższona leukopenia oraz wysokie wskaźniki transaminaz, które są charakterystyczne dla tego rodzaju zakażenia. Każde podejrzenie zakażenia wymaga szybkiego dochodzenia epidemiologicznego i diagnostyki, aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się choroby.
Jak wygląda leczenie kongijskiej gorączki krwotocznej CCHF?
Leczenie krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej wymaga kompleksowego podejścia, które może obejmować zarówno terapię objawową, jak i leczenie przeciwwirusowe. Ze względu na poważny przebieg choroby oraz ryzyko wystąpienia powikłań, szybka i odpowiednia interwencja medyczna jest niezwykle istotna dla poprawy rokowania u pacjentów.
Leczenie krymsko kongijskiej gorączki krwotocznej
Leczenie gorączki krwotocznej krymsko-kongijskiej opiera się głównie na terapii objawowej oraz wspomaganiu funkcji życiowych pacjenta. Ze względu na poważny przebieg choroby i ryzyko powikłań, szybka i odpowiednia interwencja medyczna jest kluczowa.
W leczeniu CCHP bywa stosowana rybawiryna, którą podaje się dożylnie przez 10 dni, ale jej skuteczność jest niepewna. W ostatnich latach stosuje się także leczenie przeciwwirusowe, które może poprawić rokowanie.
Co trzeba robić po zakończeniu leczenia gorączki krwotocznej?
Jeśli choroba przebiegła łagodnie, zwykle wymaga jedynie oszczędzającego trybu życia do czasu pełnego powrotu do zdrowia. W ciężkich przypadkach mogą wystąpić powikłania, które będą wymagały dłuższej rekonwalescencji.
Co zrobić, aby uniknąć zakażenia podróżując do krajów występowania wirusa CCHF?
Aby uniknąć zakażenia wirusem krymsko-kongijskim należy zadbać o to, aby uniknąć ukąszenia kleszcza. W tym celu warto:
- stosować repelenty, czyli środki odstraszające owady,
- wybierać odzież, która będzie osłaniała części ciała narażone na ukąszenia (koszule z długimi rękawami, długie spodnie, wysokie skarpetki, nakrycia głowy itp.).
W przypadku ekspozycji na krymsko kongijską gorączkę krwotoczną zalecana jest chemioprofilaktyka poekspozycyjna, która polega na przyjmowaniu rybawiryny doustnie przez 7 dni. Należy jednak pamiętać, że o zastosowaniu takiej profilaktyki decyduje lekarz.
Źródła
- Główny Inspektorat Sanitarny, Gorączka krwotoczna krymsko-kongijska, https://www.gov.pl/web/gis/goraczka-krwotoczna-krymsko-kongijska (dostęp: 18.08.2026).
- Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Rzeszowie, Gorączka krwotoczna krymsko-kongijska (CCHF), https://www.gov.pl/web/wsse-rzeszow/goraczka-krwotoczna-krymsko---kongijska-cchf (dostęp: 18.08.2026).
- K. Korzeniewski, Krymsko-kongijska gorączka krwotoczna, https://medycynatropikalna.pl/choroba/krymsko-kongijska-goraczka-krwotoczna (dostęp 18.08.2026).
- E. Kuchar, Wirusowe gorączki krwotoczne, https://www.mp.pl/pacjent/zdrowiewpodrozy/problemy/165597,wirusowe-goraczki-krwotoczne (dostęp 18.08.2026).
Autorka
Urszula Haluch – specjalistka ds. rozwoju treści i redaktorka bloga e-ZikoApteki. Od kilku lat tworzy treści związane ze zdrowiem, mające charakter informacyjny i edukacyjny. W pracy redakcyjnej dba o rzetelność informacji i zgodność treści z zasadami komunikacji medycznej. Specjalizuje się w przekładaniu złożonych zagadnień na przystępny język. Wybiera zagadnienia istotne dla czytelników, które mogą pomóc im lepiej zadbać o swoje zdrowie.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy gorączka krwotoczna krymsko-kongijska występuje w naszym kraju?
Na chwilę obecną w Polsce nie odnotowano przypadków zachorowań na CCHF, jednak sytuacja epidemiologiczna jest monitorowana ze względu na potencjalne ryzyko pojawienia się wirusa.
Czy istnieje szczepionka przeciwko gorączce krwotocznej krymsko-kongijskiej?
Obecnie nie ma dostępnej szczepionki, która chroniłaby przed zakażeniem wirusem CCHF. Trwają jednak badania nad jej opracowaniem.
Jakie są zalecenia po ukąszeniu kleszcza w regionie endemicznego występowania CCHF?
W przypadku ukąszenia przez kleszcza w obszarach, gdzie występuje CCHF, zaleca się natychmiastową konsultację lekarską oraz ewentualne zastosowanie chemioprofilaktyki rybawiryną, jeśli lekarz ją zaleci.
Czy można zarazić się CCHF przez bliski kontakt z osobą chorą?
Tak, wirus może przenosić się przez kontakt z krwią, płynami ustrojowymi, dlatego ważne jest stosowanie środków ochrony osobistej.
Powiązane kategorie
Ostatnia aktualizacja [20.08.2026]