Czym jest biedrzeniec anyż i jak wpływa na zdrowie? Poznaj jego właściwości wspierające trawienie i odporność
Owoce anyżu są cennym surowcem wspomagającym pracę układu pokarmowego oraz działającym wykrztuśnie. Są częstym składnikiem syropów na kaszel oraz olejków eterycznych. Anyż działa rozkurczowo, dzięki czemu łagodzi dolegliwości związane ze wzdęciami i niestrawnością. Zawarty w nim olejek wykazuje również właściwości przeciwbakteryjne, wspierając naturalną odporność organizmu.
Przeczytaj artykuł i sprawdź, czym charakteryzuje się biedrzeniec anyż, kiedy warto go stosować oraz jakie są przeciwskazania. Sprawdź też, czym biedrzeniec anyż różni się od anyżu gwiazdkowego, stosowanego w kuchni i medycynie naturalnej.
Z artykułu dowiesz się:
- Czym jest biedrzeniec anyż?
- Biedrzeniec anyż i anyż gwiaździsty (badian właściwy) – czym się różnią?
- Jakie substancje wspierające zdrowie zawiera biedrzeniec anyż?
- W jakich dolegliwościach stosuje się anyż?
- Jak jeszcze wykorzystuje się anyż?
Czym jest biedrzeniec anyż?
Biedrzeniec anyż (Pimpinella anisum) to niewielka, zielona roślina jednoroczna z rodziny selerowatych o wysokości do 40–50 cm. Wywodzi się z Bliskiego Wschodu, a obecnie hoduje się ją przede wszystkim w krajach basenu Morza Śródziemnego, na Półwyspie Indyjskim i w Ameryce Środkowej. Jej łodyga jest prosta i rozgałęzia się ku górze, a liście w – zależności od umiejscowienia na łodydze są – duże i zwarte na dole i bardziej pierzaste u góry. Kwiaty biedrzeńca anyżu są białe i układają się w baldachimy, a jego owoce są małe i łuskowate, o intensywnym aromacie.
Biedrzeniec anyż i anyż gwiazdkowy (badian właściwy) – czym się różnią?
Anyżem potocznie nazywa się też owoc innej rośliny o charakterystycznym, gwiaździstym kształcie. Jest to wysuszony owoc wiecznie zielonego drzewa – badiana właściwego (Illicium verum Hook. f.), pochodzącego z Azji. Warto jednak pamiętać, że nazwa „anyż” w rzeczywistości powinna odnosić się do biedrzeńca. Owoce obu roślin różnią się kształtem i wielkością: u biedrzeńca są to małe, szaro-zielone, łuskowate rozłupnie, natomiast u badiana – brązowe gwiazdki, które powszechnie można dostać w sklepach spożywczych.
To, co łączy obydwa surowce, to pozyskiwany z nich olejek anyżowy, w skład którego wchodzi m.in. anetol, odpowiadający m.in. za ich charakterystyczny aromat. Anyż gwiazdkowaty, podobnie jak biedrzeniec, jest wykorzystywany w przemyśle perfumeryjnym, farmaceutycznym i spożywczym. Ma także zastosowanie kulinarne, jako przyprawę dodaje się go do świątecznych dań, a także aromatycznych, zimowych herbat i naparów ze względu na jego walory smakowe.
Jakie substancje wspierające zdrowie zawiera biedrzeniec anyż?
Najcenniejszymi częściami rośliny, stanowiącymi surowiec farmaceutyczny, są owoce anyżu (anisi fructus). Zawierają one około 20 ml anyżowego olejku eterycznego na 1 kg owoców, będącego źródłem wielu substancji czynnych (m.in. anetolu, estragolu, aldehydu anyżowego), a także białek, tłuszczów, flawonoidów (naturalnych antyoksydantów, neutralizujących wolne rodniki) i steroli.
W jakich dolegliwościach stosuje się preparaty z anyżem?
Preparaty z wykorzystaniem owoców anyżu stosuje się w tradycyjnej medycynie do:
- Wsparcia układu trawiennego
Naturalny anyżowy olejek eteryczny może pomóc w łagodzeniu dolegliwości trawiennych (wzdęć oraz niestrawności) oraz w łagodzeniu skurczowych bólów brzucha.
- Wsparcia dolegliwości układu oddechowego
Składniki olejku anyżowego często wchodzą w skład preparatów na mokry kaszel. Wykazują one właściwości wykrztuśne, pobudzając ruch rzęsek nabłonka oskrzeli. Ponadto owoce biedrzeńca anyżu mogą też działać przeciwdrobnoustrojowo, co może się okazać pomocne podczas leczenia objawów przeziębienia.
- Wsparcia układu odpornościowego
Ze względu na wysoką zawartość anetolu oraz obecność flawonoidów, olejek anyżowy może wspierać naturalną odporność organizmu. Wymienione składniki wykazują działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, co pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym i wspiera prawidłowe funkcjonowanie mechanizmów obronnych.
Jak bezpiecznie stosować biedrzeniec anyż?
W przypadku stosowania preparatów z anyżem (pastylek do ssania, mieszanek ziół), należy zawsze uważać na to, aby jego spożycie odpowiadało dziennej zalecanej dawce, określonej w ulotce. W razie wątpliwości należy zasięgnąć porady lekarza lub farmaceuty.
W przypadku sporządzania naparu z owoców biedrzeńca należy zalać wrzątkiem 1 g / 1,5 g rozdrobnionych owoców i odczekać, aby zaparzyły się pod przykryciem przez 15 minut, a na koniec pić małymi łykami, nie przekraczając podanej gramatury, która jest zalecaną dzienną dawką. Nie należy stosować naparu długotrwale.
Stosując anyżowy olejek eteryczny należy pamiętać, aby nie używać go w nebulizatorze. Sprawdzi się natomiast w inhalacji parowej – wystarczy dodać kilka kropel olejku do miski z gorącą wodą i wykonać tzw. „parówkę”.
Anyż – przeciwwskazania i skutki uboczne. Kto nie powinien stosować preparatów z anyżem?
Nie należy stosować produktów z anyżem, jeżeli pojawiają się reakcje alergiczne (np. wysypka lub świąd) na którykolwiek ze składników preparatu. Nie zaleca się także stosowania owoców anyżu przez kobiety karmiące piersią, kobiety w ciąży oraz dzieci, a u dzieci powyżej 12. roku życia w niewielkich ilościach i jedynie krótkoterminowo.
Jak jeszcze wykorzystuje się anyż?
Anyż (biedrzeniec anyż) znajduje zastosowanie nie tylko w kuchni i medycynie naturalnej. Olejek anyżowy jest ceniony w przemyśle perfumeryjnym do produkcji perfum i kosmetycznym ze względu na swój słodko-korzenny aromat, dlatego sprawdza się jako składnik kosmetyków. Wykazuje działanie bakteriobójcze, dlatego bywa składnikiem płukanek do jamy ustnej, wspomagając higienę i świeży oddech. Anyż stosuje się także w aromaterapii – jego zapach działa odprężająco i łagodząco na układ nerwowy, co pomaga redukować stres i napięcie.
Podsumowanie
Biedrzeniec anyż to roślina o wielu właściwościach wspierających zdrowie. W medycynie tradycyjnej wykorzystywany jest m.in. do wspomagania pracy układu trawiennego, oddechowego i odpornościowego. Przy suplementacji preparatów z anyżu należy przestrzegać zalecanej dziennej dawki oraz zachować ostrożność przy stosowaniu naparów i ziół.
O czym warto pamiętać?
- Biedrzeniec anyż to jednoroczna roślina osiągająca wysokość do 50 cm, o małych łuskowatych owocach, a anyż gwiaździsty to wiecznie zielone drzewo z owocami w kształcie brązowych gwiazdek, które mają charakterystyczny korzenny smak.
- Owoce obydwu roślin wykazują podobne właściwości, przede wszystkim dzięki zawartości anetolu w ich olejku.
- Owoce biedrzeńca mogą okazać się pomocne w łagodzeniu dolegliwości trawiennych, w przypadku kaszlu, a także do wsparcia odporności.
- W kuchni anyż gwiaździsty sprawdzi się jako dodatek do dań i napojów, a biedrzeniec anyż do sporządzania naparów.
Bibliografia
- Portal opieka.farm, Biedrzeniec anyż – Pimpinella anisum L., https://opieka.farm/biedrzeniec-anyz-pimpinella-anisum-l/ (dostęp: 12.01.2026 r.)
- W. Drobnikowska, Anyż – nie tylko aromatyczna przyprawa, Dietetycy.org.pl, https://dietetycy.org.pl/anyz/ (dostęp: 12.01.2026 r.)
- KtoMaLek.pl, Biedrzeniec anyż – właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie, https://ktomalek.pl/ziolopedia/biedrzeniec-anyz-wlasciwosci-lecznicze-dzialanie-zastosowanie/w-4065 (dostęp: 12.01.2026 r.)
- M. Sharafan, M. A. Malinowska, H. Ekiert, E. Sikora, A. Szopa, Zastosowanie anyżu gwiaździstego (Illicium verum) oraz trans-anetolu w kosmetologii, https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/f310ce1b-2a2b-4f0d-9cae-d48d7f6e10e7/content (dostęp: 12.01.2026 r.)
- J. Bilek, M. Bilek, Kompendium fitoterapii. Roślinne produkty lecznicze w kaszlu, https://www.aptekarzpolski.pl/wiedza/kompendium-fitoterapii-w-kaszlu/ (dostęp: 12.01.2026 r.)
- Biomedical.pl, Biedrzeniec anyż (Pimpinella anisum L.), http://www.biomedical.pl/rosliny/biedrzeniec-anyz-pimpinella-anisum-l-185.html (dostęp: 12.01.2026 r.)
Autorka
Klaudia Maj – specjalistka ds. rozwoju treści, absolwentka polonistyki i krytyki literackiej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Miłośniczka przyrody, górskich wędrówek, entuzjastka aktywnego wypoczynku.
Powiązane kategorie
Ostatnia aktualizacja [21.01.2026]