Jakie są rodzaje i objawy chorób autoagresywnych?
Choroby te można podzielić na kilka typów, gdyż atakują różne układy:
- choroby układowe tkanki łącznej, np.: toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa,
- nieswoiste zapalenia jelit, np.: choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, l choroby tarczycy: choroba Gravesa-Basedowa, choroba Hashimoto,
- choroby neurologiczne, np.: stwardnienie rozsiane, miastenia,
- choroby skóry, np.: łuszczyca, łysienie plackowate, bielactwo nabyte, l cukrzyca typu 1.
Najczęściej występujące choroby autoagresywne to:
Toczeń rumieniowaty układowy
Nazwa choroby nawiązuje do jej charakterystyki – może objawiać się w postaci czerwonego wykwitu (rumienia) na twarzy oraz atakuje różne układy w organizmie, np.: skórę i błony śluzowe, mięśnie, stawy, nerki, serce, płuca, układ nerwowy.
Objawy tocznia są dwojakie. Ogólne: złe samopoczucie, zmęczenie, brak łaknienia, utrata wagi, stany podgorączkowe i gorączka. A także objawy związane z zaatakowaniem konkretnych narządów, np.: obrzęk stawów, zaburzenia pamięci i nastroju, nawracające zapalenia płuc, itd. Przebieg choroby ma zaostrzenia i remisje.
Leczenie polega na unikaniu szkodliwych czynników, np. zbytniej ekspozycji na światło, stres oraz stosowaniu leków hamujących rozwój objawów.
RZS – reumatoidalne zapalenie stawów
Kiedyś choroba nosząca nazwę artretyzm czy gościec. To schorzenie reumatyczne, przebiegające ze stanem zapalnym, przewlekłe.
Objawy obejmują symetryczne zapalenie stawów, ale też zmiany poza stawami. Prowadzi do deformacji i zniszczenia stawów, pojawiają się więc przykurcze i ograniczenie funkcji motorycznych.
Leczenie polega na stosowaniu leków przeciwzapalnych oraz dobranej do stanu pacjenta rehabilitacji i dbaniu o zdrowy tryb życia – z odpowiednią dawką ruchu.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Choroba zapalna końcowego odcinka jelit – okrężnicy i odbytnicy (lub zamiennie). Zapalenie powoduje powstawanie wrzodów (wyściółki jelita), które krwawią, wydzielają ropę i śluz, co widać podczas wypróżniania.
Do objawów zaliczamy biegunkę oraz bolesne parcie na odbytnicę, a także wzdęcia i gorączkę. Czasem choroba objawia się też bólami stawów oraz zmianami na skórze.
Leczenie obejmuje między innymi:
- indywidualnie dobraną dietę,
- stosowanie leków przeciwzapalnych,
- stosowanie leków biologicznych.
W ciężkich przypadkach konieczne bywa leczenie chirurgiczne.
Choroba Leśniowskiego-Crohna
Tę jednostkę chorobową opisał pierwszy raz polski lekarz Antoni Leśniowski, potem dokładniejszego opisu dokonał amerykański badacz Burril Crohn – stąd nazwa. Schorzenie to przewlekły stan zapalny ściany przewodu pokarmowego: może zaatakować każdy jego odcinek, ale zwykle dotyczy końcowej części jelita cienkiego i początkowej jelita grubego.
Objawy: Biegunka, gorączka, bóle brzucha – zwłaszcza dolnej partii z prawej strony – co mylnie sugeruje zapalenie wyrostka robaczkowego, skurcze brzucha, krew w kale, afty w ustach, utrata apetytu i masy ciała.
Leczenie: Skuteczne metody leczenia, poza objawowymi, nie są na razie znane.
Choroba Hashimoto
Najczęstsza przyczyna niedoczynności tarczycy i najczęstsza choroba autoimmunologiczna. Polega na przewlekłym, początkowo utajonym, stanie zapalnym tarczycy, który w konsekwencji prowadzi do jej całkowitego unieczynnienia. W efekcie przestają być produkowane hormony tarczycy – regulujące pracą całego organizmu.
Objawy: Bywają mylące i podszywają się pod inne schorzenia lub stany (jak menopauza). To np.: ogólne złe samopoczucie, tycie, apatia, utrata sił witalnych, senność, wypadanie włosów, sucha skóra, trudności z płodnością.
Leczenie: Polega na przyjmowaniu leków przeciwzapalnych, lecz przede wszystkim na stosowaniu hormonu tarczycy i zmianie trybu życia na zdrowszy. Metody te, dobrze dobrane i regularnie stosowane, są skuteczne. Chorobę można opanować i żyć niemal bezobjawowo.
Stwardnienie rozsiane (SM)
Choroba ośrodkowego układu nerwowego. Polega na degradacji osłonki mielinowej nerwów w mózgu, co powoduje nieprawidłowe przekazywanie impulsów nerwowych. Zmiany są rozsiane w różnych miejscach układu nerwowego – stąd nazwa (łac. sclerosis multiplex, od czego pochodzi skrót SM).
Objawy: Brak osłony nerwów powoduje problemy neurologiczne, które są odpowiedzialne za zmęczenie pojawiajace się na długo przed diagnozą. Następnie: niedowład kończyn, pogorszenie wzroku, zaburzenia równowagi i koordynacji oraz czucia. Objawy choroby miewają cykl rzutów (zaostrzenia) i remisji (utajenia). Ostatecznie choroba zwykle prowadzi do niepełnosprawności.
Leczenie: Polega na zmniejszaniu objawów przy pomocy leków przeciwzapalnych. Stosuje się też metody eksperymentalne, jak podawanie komórek macierzystych. Nie jest znana przyczyna powstawania choroby – istnieją hipotezy np. o dziedziczeniu czy czynnikach środowiskowych.
Łuszczyca
Schorzenie skóry o charakterze przewlekłym, nawrotowym i zapalnym, ale nie zakaźnym (nie można się nią zarazić). Przyczyna zachorowania nie jest znana – bierze się pod uwagę czynniki środowiskowe, emocjonalne (silny stres) oraz genetyczne – dość silnie dziedziczona. Może wystąpić w każdym momencie życia.
Objawy: Łuszczące zmiany na skórze (oraz na paznokciach), które pod wpływem stanu zapalnego mogą mieć silniejsze lub słabsze nasilenie: zmiany grudkowe, ale i obszerne ogniska plackowate. U niektórych pacjentów choroba opanowuje też stawy – co może prowadzić do ich kalectwa.
Leczenie: Polega na zmniejszaniu objawów – lekami przeciwzapalnymi, fototerapią, retinoidami, pochodnymi witaminy D3. W ciężkich przypadkach niezwykle skuteczne są leki biologiczne – dobierane indywidualnie.
