Rwa kulszowa powstaje w wyniku ucisku lub podrażnienia nerwu kulszowego. Głównym objawem jest ból rozchodzący się w okolicy lędźwiowo-krzyżowej grzbietu i promieniujący do pośladka oraz nogi – jednej, czasami obu. Jakie są jeszcze inne objawy rwy kulszowej, jak ją leczyć i jakie są domowe sposoby na złagodzenie bólu? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w poniższym artykule.
Rwa kulszowa to jedna z tych dolegliwości, które potrafią wyłączyć z codziennego funkcjonowania. W jej przebiegu pojawia się silny ból tuż nad pośladkami, odczuwalny od dolnej części pleców w kierunku pośladka, uda, a czasem aż do stopy. Ból pośladka, tyłu pleców i nogi wynika z ucisku lub podrażnienia nerwu kulszowego – najdłuższego nerwu w ludzkim ciele. Objawy mogą nasilać się przy siedzeniu, schylaniu, a nawet podczas kaszlu czy kichania. Rwę kulszową można pomylić z innymi schorzeniami, takimi jak choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa lędźwiowego czy zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.
O czym warto pamiętać?
- Rwa kulszowa powstaje na skutek ucisku lub podrażnienia nerwu kulszowego.
- Dolegliwości bólowe w okolicy pośladka i stawu biodrowego to nie zawsze rwa kulszowa. Ból kości ogonowej promieniujący ku dołowi może zwiastować również inne schorzenia.
- Jeśli promieniujący ból kręgosłupa lędźwiowego pojawia się regularnie, konieczne jest leczenie.
- Ból pleców można złagodzić domowymi sposobami, np. stosując okłady.
- Z promieniującym bólem w dolnej części kręgosłupa najlepiej zgłosić się do lekarza rodzinnego, ortopedy lub neurologa.
- Nieleczona rwa kulszowa może prowadzić do przewlekłych problemów z kręgosłupem.
Z artykułu dowiesz się:
- Jakie są objawy i przyczyny rwy kulszowej?
- Co sprzyja rozwojowi rwy kulszowej?
- Jakie są metody leczenia i zalecenia w przypadku rwy kulszowej?
- Jakie są niefarmakologiczne sposoby leczenia?
- Jakie domowe sposoby na rwę kulszową warto wypróbować?
- Co jeszcze może pomóc przy rwie kulszowej?
Rwa kulszowa – objawy i przyczyny
Za epizody rwy kulszowej odpowiada podrażnienie nerwu kulszowego lub korzeni nerwowych, wynikające z ucisku struktur kręgosłupa na nerw kulszowy. Na ten nerw składa się połączenie pięciu korzeni nerwowych przechodzących przez kanał kręgowy, brzeg mięśnia gruszkowatego i pośladkowego oraz przez tylną część uda. Jest to największy nerw w ludzkim ciele. Gdy z jakiegoś powodu zostanie podrażniony, pojawiają się dolegliwości bólowo-czuciowe. Co zalicza się do typowych objawów rwy kulszowej?
- Bóle pleców w okolicy lędźwiowo-krzyżowej – początkowo tępe, występujące po wysiłku lub nagłym ruchu, z biegiem czasu ulegają nasileniu. Mogą mieć charakter przewlekły i nawracający lub ostry i napadowy.
- Ból promieniujący w dół pleców przez pośladek i tylną część uda aż po stopę – zazwyczaj pacjenci opisują go jako jednostronny ból pleców, ale zdarzają się przypadki obustronne.
- Ból guza kulszowego – to ból kości w głębi pośladka, promieniujący do prawej strony pleców i prawego uda.
- Drętwienia kończyn dolnych – osłabienie siły mięśni, zaburzenia czucia.
Mogą wystąpić także duże problemy z poruszaniem się, utrzymywaniem wyprostowanej pozycji ciała i podnoszeniem się z pozycji leżącej.
Jakie czynniki mogą sprzyjać rwie kulszowej?
Przyczyną rwy kulszowej jest najczęściej ucisk na korzenie nerwowe wywierany przez krążek międzykręgowy lub przez elementy zwężonego kanału kręgowego. Do rzadszych czynników można zaliczyć: guzy w kanale kręgowym, złamania i urazy kręgosłupa, guzy obwodowe i krwiaki uciskające na nerwy.
Czynnikami, które sprzyjają rozwojowi rwy kulszowej, są m.in.:
- siedzący tryb życia;
- brak aktywności fizycznej;
- nadwaga i otyłość;
- dźwiganie ciężarów w nieprawidłowej pozycji;
- długotrwała praca w wymuszonej postawie ciała;
- zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, postępujące wraz z wiekiem.
Wyróżnia się ostrą rwę kulszową, która charakteryzuje się silnym epizodem bólowym, drętwieniem kończyn, wykrzywieniem tułowia i problemami z poruszaniem się. Drugim rodzajem jest przewlekła rwa kulszowa, w której przebiegu dochodzi do przykurczów, zaniku mięśni i utrwalenia nieprawidłowej postawy.
U części pacjentów obserwuje się także zmiany w psychice, spowodowane długotrwałymi dolegliwościami. Dlatego niezwykle ważne jest leczenie rwy kulszowej, nawet jeżeli dolegliwości nie są na tyle silne, by uniemożliwiły codzienne funkcjonowanie.
Rwa kulszowa – ból pleców tuż nad pośladkami w czasie ciąży
Warto wiedzieć, że ten charakterystyczny ból mięśni pośladków, pleców i nóg może wystąpić także w okresie ciąży. To dodatkowy czynnik sprzyjający rwie, ponieważ rosnąca macica i zmiana środka ciężkości ciała mogą uciskać na nerw kulszowy, powodując przeszywający ból. W takim przypadku leczenie ogranicza się głównie do bezpiecznej rehabilitacji i technik odciążających. U ciężarnych nie stosuje się niesteroidowych leków przeciwzapalnych, ponieważ zwiększają ryzyko ciążowych komplikacji.
Rwa kulszowa – wskazówki dotyczące leczenia i zaleceń
Ostry epizod wymaga przede wszystkim złagodzenia bólu, a ćwiczenia i masaże mogą być wykonywane dopiero po ustaniu ostrych dolegliwości. Zaleca się odpoczynek przez 1-2 dni w łóżku w pozycji leżącej. Najlepiej ułożyć się na boku z ugiętymi nogami lub na plecach z poduszką pod kolanami.
W łagodzeniu bólu przydatne są maści, żele i okłady o działaniu miejscowo znieczulającym, zawierające składniki przeciwzapalne i przeciwbólowe. Do leków bez recepty, przydatnych w zmniejszeniu bólu krzyża, pośladka i nogi, można zaliczyć paracetamol, ibuprofen, metamizol, diklofenak. Ulgę przynoszą również leki rozluźniające mięśnie, jednak są one dostępne na receptę.
Jeżeli ten pulsująco-kłujący ból nie ustępuje po maksymalnie 3-4 dniach, konieczna jest wizyta u lekarza. W niektórych przypadkach podaje się silne opioidowe leki przeciwbólowe oraz leki uspokajające i przeciwdepresyjne, a w określonych sytuacjach wykonuje się zabieg operacyjnego odbarczania ucisku na korzenie nerwowe. Operacja jest konieczna u ok. 2-10% pacjentów z rwą kulszową, którzy odczuwają ból w pośladku i objawy utrudniające codzienne funkcjonowanie. Są to m.in. nietrzymanie moczu i kału, zaburzenia czucia czy osłabienie mięśni.
Jakie są niefarmakologiczne formy leczenia?
Obok leczenia farmakologicznego coraz częściej stosuje się także iniekcje sterydowe w okolice nerwu kulszowego lub krążka międzykręgowego. Zmniejszają one stan zapalny i pozwalają szybciej złagodzić ból, jednak powinny być wykonywane wyłącznie przez doświadczonych specjalistów.
Leczenie farmakologiczne ma duże znaczenie w łagodzeniu dolegliwości, ale dla osiągnięcia najlepszych efektów warto wdrożyć również:
- ćwiczenia;
- rehabilitację;
- zmianę stylu życia;
- psychoterapię;
- redukcję nadwagi;
- aktywności wzmacniające mięśnie grzbietu.
