Rodzaje antykoncepcji hormonalnej
Na rynku oprócz jedno- i dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych dostępne są również inne metody antykoncepcji hormonalnej. Daje to szerokie możliwości w zakresie użycia poszczególnych z nich. Ważne jest, aby mieć świadomość, jak dany rodzaj terapii hormonalnej może oddziaływać na organizm.
Wśród rodzajów antykoncepcji hormonalnej wyróżnia się:
- doustne tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe,
- doustne środki antykoncepcyjne jednoskładnikowe,
- dopochwowe krążki – uwalniają hormony stopniowo i są wymieniane raz w miesiącu, dlatego nie trzeba pamiętać o codziennym przyjmowaniu tabletek;
- wkładki wewnątrzmaciczne – działają nawet kilka lat, stanowiąc jedną z najskuteczniejszych metod antykoncepcji długoterminowej. Co ciekawe, poza ochroną przed ciążą mogą również zmniejszać obfitość miesiączek i redukować bóle menstruacyjne;
- zastrzyki antykoncepcyjne – to kolejna spośród długoterminowych metod antykoncepcyjnych. Raz na trzy miesiące kobiecie podawany jest domięśniowo progestagen. To pozwala utrzymać stabilny poziom hormonu, skutecznie blokując owulację;
- plastry antykoncepcyjne (przezskórne) – nakleja się je na skórę raz w tygodniu przez trzy kolejne tygodnie, a następnie robi tygodniową przerwę. Plaster stopniowo uwalnia estrogen i progestagen, zapewniając stałe stężenie hormonów we krwi;
- implanty podskórne – wszczepiane w ramię przez lekarza ginekologa, mogą działać nawet przez 3 lata, zapewniając stały poziom hormonów.
W składzie dwuskładnikowych tabletek hormonalnych znajduje się estrogen i progestagen, natomiast w jednoskładnikowych sam progestagen. Ten drugi rodzaj jest polecany szczególnie dla kobiet karmiących piersią oraz tych, u których występują przeciwwskazania do przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych z estrogenem.
Decyzję, który rodzaj metody zapobiegania ciąży lub terapii hormonalnej zostanie wybrany, podejmuje pacjentka w porozumieniu z lekarzem. Niemniej warto mieć wiedzę o alternatywnych metodach wpływania na hormony.
Antykoncepcja hormonalna – wady i zalety
Stosowanie antykoncepcji hormonalnej ma zarówno zalety, jak i wady. Działanie tabletek antykoncepcyjnych jedno- i dwuskładnikowych jest bardzo skuteczne w przypadku zapobiegania ciąży oraz leczenia niektórych przypadłości. Może jednak również powodować działania niepożądane. W trakcie przyjmowania antykoncepcji hormonalnej mogą pojawić się m.in.:
- nudności,
- wymioty,
- biegunki,
- bóle głowy,
- spadek libido,
- zmiany nastroju,
- tkliwość piersi,
- wzrost masy ciała.
Większość z tych dolegliwości ustępuje krótko po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej. Jednak w trakcie jej stosowania, w zależności od metody, należy pamiętać o regularności. Jeśli zapomnisz przyjąć nawet jedną dawkę, może dojść do nieplanowanej ciąży.
Wkładki domaciczne i implanty podskórne wykazują bardzo wysoką skuteczność w zapobieganiu ciąży, są wygodne oraz bezpieczne w stosowaniu. Mogą z nich także korzystać kobiety karmiące piersią. Zastrzyki, krążki oraz plastry antykoncepcyjne również są dobrze tolerowane przez większość kobiet.
Choć współczesna antykoncepcja hormonalna jest bardzo skuteczna, w niektórych sytuacjach nie należy rezygnować z zabezpieczeń mechanicznych. Tabletki, wkładki czy krążki dopochwowe nie chronią przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Jeśli więc często zmieniasz partnerów lub zdarzają Ci się inne ryzykowne zachowania w tej kwestii, nie narażaj swojego zdrowia seksualnego.
Hormonalne metody antykoncepcji – jak określić ich skuteczność?
Skuteczność antykoncepcji hormonalnej określa się za pomocą wskaźnika Perla (PI). Dostarcza on informacji o tym, ile ze 100 par w ciągu roku, stosując daną metodę, doświadcza nieplanowanej ciąży. Im jest on wyższy wobec regularności współżycia, tym wyższe jest prawdopodobieństwo zajścia w ciążę.
Im niższa wartość PI, tym metoda jest bardziej niezawodna. Przykładowo – tabletki antykoncepcyjne stosowane zgodnie z zaleceniami mają wskaźnik Perla wynoszący poniżej 1. Oznacza to, że mniej niż jedna kobieta na sto zajdzie w ciążę w ciągu roku, korzystając z tego rodzaju antykoncepcji. Warto mieć jednak na uwadze, że jest to skuteczność teoretyczna, która zakłada wzorcowe stosowanie oraz kondycję organizmu kobiety. Jeśli dawka zostanie pominięta lub tabletki antykoncepcyjne są przyjmowane o różnych porach, skuteczność metody może spaść.
Podsumowanie
Środki antykoncepcji hormonalnej to różnego rodzaju metody zapobiegania ciąży. Istnieje wiele rodzajów hormonalnej terapii antykoncepcyjnej – m.in. tabletki, krążki dopochwowe lub implanty podskórne. Dzięki temu kobiety mogą wybrać odpowiednią metodę dla siebie.
O czym warto pamiętać?
- Zastosowanie konkretnego sposobu powinno zostać uprzednio przedyskutowane z lekarzem specjalistą.
- Należy ściśle stosować się do zaleceń lekarza ginekologa i producenta preparatu, aby uniknąć nieplanowanej ciąży.
- Ważna jest także podstawowa wiedza odnosząca się do poszczególnych metod terapii antykoncepcyjnej, aby mieć świadomość wystąpienia potencjalnych działań niepożądanych.
Źródła:
- M. Jóźwik, M. Jóźwik, B. Modzelewska, M. Niewińska, M. Jóźwik, Levonorgestrel-releasing intrauterine system Mirena® (Bayer) for the prevention and treatment of endometrial adenocarcinoma and the incidence of other malignancies in women, „Ginekologia Polska” 2015, s. 305-310.
- L.E. Britton, A. Alspaugh, M.Z. Greene, M.R. McLemore, CE: An Evidence-Based Update on Contraception, „American Journal of Nursing” 2020, s. 22-33.
- B. Ilana, M.D. Ressler, J. Tarun, Odwracalne metody antykoncepcji: wpływ na przyszłą płodność, „Ginekologia po Dyplomie” 2010, nr 06, s. 45–49.
- M.M. Lech, Czy antykoncepcja hormonalna może być czynnikiem sprzyjającym zwiększeniu masy ciała u kobiet?, „Forum Zaburzeń Metabolicznych” 2011, vol. 2, nr 1, s. 27-33.
Autor
Mateusz Jagielski-Szczypik – dyplomowany dietetyk, absolwent Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu na kierunku Żywienie Człowieka i Dietetyka. Również trener personalny piszący o zdrowiu, suplementacji i znaczeniu stylu życia w kontekście prawidłowej profilaktyki zdrowotnej. Edukator i copywriter w zakresie tematów związanych ze zdrowiem.
