"Jestem na diecie 500 kalorii, ale i tak jem mniej." , "Jestem zdesperowana, od jakiegoś czasu odchudzałam się, jem jeden posiłek dziennie. Bylo super, wszyscy widzieli zmianę, ale od kilku dni nie daje rady, jem ciągle słodycze i duże posiłki i mam dość, ciągle po coś sięgam! Co zrobić by ograniczyć głód? Pomocy!" , "Super, że zaczęły się ferie...nie będę musiała brać tabletek na poprawienie koncentracji, której mi brak bo nic nie zjadłam",  "Jestem na głodówce od 5 dni, idzie dobrze, ale nie mogę patrzeć na lodówkę i nie mogę wejść do kuchni. Wiem, że wytrwam, bo to śwadczy o sile charakteru" - takie komentarze, pojawiające się na blogach internetowych, mrożą przysłowiową krew w żyłach zdrowej osoby. I natychmiast pojawia się pytanie: gdzie kończy się odchudzanie a pojawiają poważne zaburzenia odżywiania?

   Jadłowstręt psychiczny (anorexia nervosa) jest zespołem chorobowym charakteryzującym się zmniejszeniem masy ciała i innymi następstwami celowego nieprzyjmowania pokarmów. Ponad 90 % przypadków dotyczy kobiet, a szczyt zachorowań przypada na drugą dekadę życia   przy zapadalności około 50 przypadków na 100 000 dziewcząt w wieku 13-19 lat. Przyczyny choroby wciąż nie są znane, jednak zwraca się uwagę na jej podłoże - genetyczne, psychologiczne oraz neurohormonalne.
Objawy anoreksji są bezpośrednim następstwem niedożywienia, dotyczą narządów i całych układów w organizmie chorego. Wśród najważniejszych wymienia się drastyczne zmniejszenie masy cała, zaburzenia układu pokarmowego, zaburzenia układu krążenia (zawroty głowy, spadek ciśnienia tętniczego krwi, niewydolność krążenia), osłabienie i zanik mięśni, bóle kostne, brak miesiączki, suchą łuszczącą się skórę, a przede wszystkim apatię, osłabienie koncentracji i upośledzenie funkcj poznawczych. Leczenie w ostrej fazie choroby ma charakter psychiatryczno - ogólnointernistyczno - żywieniowy. Statystyki podają, że wyleczenie uzyskuje się u około 45% przypadków. Młody wiek chorego oraz szybkie podjęcie odpowiedniego leczenia są tu ważnymi czynnikai rokowniczymi.

   Żarłoczność psychiczna (bulimia nervosa) jest zespołem chorobownym cechującym się regularnymi epizodami niekontrolowanego spożywania bardzo dużych ilości pokarmów przy jednoczesnym stosowaniu ekstremalnych metod zwalczania skutków przejedzenia. Ponad 90 % zachorowań dotyczy kobiet, głównie w wieku 16-35 lat. Podobnie jak w anoreksji przyczyna choroby nie jest dotąd znana, sugeruje się jednak to samo podłoże co w anoreksji, z włączeniem otyłości oraz nadużywania narkotyków i alkoholu.

   Do objawów bulimii zalicza się odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca z osłabieniem mięśni, uszkodzenia szkliwa zębów oraz nadżerki błony śluzowej przełyku będące następstwami prowokowanych biegunek i wymiotów. Postępowaniem z wyboru jest przede wszystkim psychoterapia trwająca minimalnie 5 miesiący, leczenie żywieniowe u pacjentów z cechami niedożywienia, a także odpowiednie leczenie stomatologiczne. Wyleczenie uzyskuję się u około 50 % przypadków.

   Lata prac nad zaburzeniami odżywiania dowadzą, że  brak akceptacji swojego ciała rodzi się z chęci zamanifestowania niepokoju bądź negacji dotychczasowego życia chorego. Profesjonalna pomoc, terapia indywidualna i grupowa oraz wsparcie rodziny są niezbędnymi czynnikami walki z zburzeniami łaknienia.

Materiały źródłowe:

 Bulik CM, Reba L, Siega-Riz AM, Reichborn-Kjennerud T, Anorexia nervosa: definition, epidemiology and cycle of risk, Int J Eat Disord. 2005;37 Suppl:S2-9; discussion S20-1.

 Szczeklik A(red.), Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom 1, Medycyna Praktyczna, 2005.