Grypa - gwałtowny przebieg z wysoką gorączką, silne bóle mięśni, bardzo złe samopoczucie, choroba potrafi rozwinąć się w ciągu kilku godzin; dawniej podawano antybiotyki aby uniknąć powikłań przy wtórnym zakażeniu bakteryjnym. Aby uniknąć antybiotykooporności powinno podawać się je dopiero przy potwierdzonym zakażeniu. Zalecane jest leżenie w łóżku, ulgę przyniosą preparaty przeciwgorączkowe. Objawy mogą utrzymywać się przez 2-3 tygodnie.

 Przeziębienie - dotyczy zakażenia górnych dróg oddechowych. Chorobę cechuje powolny rozwój, katar, ból głowy, pogorszenie samopoczucia, kaszel, stan podgorączkowy, osłabienie, bóle mięśni i stawów. Nadkażenia bakteryjne zmieniają wodnisty katar w zielono -żółty, a suchy, nieefektywny kaszel w „mokry". Nieleczone przeziębienie może doprowadzić do zapalenia zatok obocznych nosa, zapalenia ucha środkowego, zapalenia gardła, krtani, oskrzeli i anginy. Przeziębienie może zaostrzyć przebieg astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Cięższy przebieg i powikłania są częstsze przy niewydolności serca, cukrzycy i nowotworach.

         
W ramach walki z tak powszechnymi przypadłościami jak przeziębienie i grypa koncerny farmaceutyczne nieustannie pracują nad jak najskuteczniejszymi preparatami farmaceutycznymi, aby każdy mógł wybrać coś dla siebie. Na rynku istnieje więc ogromna ilość specyfików o mniej lub bardziej złożonym składzie. Warto jednak dokładnie zapoznać się z ich składem, gdyż wiele z nich zawiera identyczne lub podobnie działające składniki, których sumujące się działanie i dawki mogą nam bardziej zaszkodzić niż pomóc. Dlatego przy wyborze nie obawiajmy się skorzystać z pomocy lekarza lub kompetentnego farmaceuty. Poza tym nie każdy preparat, szczególnie złożony nadaje się dla każdego. Wybór należy dostosować do ogólnego stanu organizmu, wieku chorego, uwzględnić aktualnie przyjmowane leki.

Poniżej postaramy się przedstawić najważniejsze działania i ewentualne zagrożenia ze strony składowych substancji chemicznych dostępnych preparatów:

• Kwas acetylosalicylowy - w zależności od dawki działa przeciwbólowo (do 3.0g/dobę), przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie (powyżej 4 g). Niestety, drażni błonę śluzową żołądka powodując krwawienia (niewskazana dla wrzodowców), potęguje działanie niektórych leków przeciwcukrzycowych i przeciwzakrzepowych (niebezpieczeństwo krwotoków). Wiele osób ma uczulonie jest na salicylany. Nie stosuje się kwasu ASA przy wirusie grypy, astmie oskrzelowej, polipach w nosie, niewydolności nerek i wątroby, w ciąży i u matek karmiących oraz osób poniżej 14 (!) roku życia (możliwość wystąpienia zespołu Reye'a). Dla złagodzenia niekorzystnego działania na żołądek preferowane są formy musujące kwasu acetylosalicylowego lub tabletki dojelitowe, a zwykłą tabletkę lepiej rozpuścić w małej ilości wody i solidnie popić.

• Paracetamol - działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Lek jest bezpieczny w dawkach terapeutycznych. Jego działanie znosi N-acetylocysteina, dlatego nie wolno stosować go z preparatami, które zawierają tę substancję w swoim składzie. Kofeina, leki uspokajające i nasenne wzmagają działanie przeciwbólowe. Leku nie wolno stosować w I trymestrze ciąży.

• Ibuprofen - działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i przeciwgorączkowo w chorobach infekcyjnych. Może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Należy stosować ostrożnie przy niewydolności serca, nerek i wątroby. Etanol wzmaga jego działanie. Bezwzględnie nie stosować w III trymestrze ciąży i u dzieci poniżej 7 kg.

• Pseudoefedryna - rozszerza oskrzela, zmniejsza przekrwienie błony śluzowej nosa, zwiększa ciśnienie śródgałkowe. Stosowana jest w nieżycie nosa, zapalenia zatok i górnych dróg oddechowych. Ostrożnie ze stosowaniem przy arytmii serca, nadciśnieniu i chorobie niedokrwiennej. Może powodować stany rozdrażnienia, a stosowana przewlekle uszkadza śluzówkę nosa.

• Chlorfenyramina - stosowana w przeziębieniach w celu udrożnienia nosa i zmniejszenia obrzęku trąbki Eustachiusza w uchu. Może powodować senność.

• Diphenhydramina - działa przeciwalergicznie, przeciwwymiotnie i uspokajająco. Stosowana jest w objawowym leczeniu nieżytu górnych dróg oddechowych. Wywołuje senność.

• Dextrometorfan - pochodna morfiny, ale bez działania przeciwbólowego i uzależniającego. Działa silnie przeciwkaszlowo przez 6 godz. Pomocny w zapaleniu oskrzeli, gardła, krtani i kaszlu opłucnowym. Potęguje działanie leków przeciwdepresyjnych, etanolu, leków zapierających. Nie stosować przy astmie.

• Fosforan kodeiny - pochodna morfiny o działaniu przeciwkaszlowym, słabiej przeciwbólowym; stosowany w uporczywym suchym kaszlu, w połączeniu z kwasem acetylosalicylowym  lub paracetamolem jako lek przeciwbólowy. Nasila działanie etanolu, niektórych leków przeciwdepresyjnych i nasennych.

• Ambroxol-  zwiększa ilość wydzielanego śluzu w drogach oddechowych i zmniejsza jego lepkość. Upłynnia zbyt gęstą wydzielinę w oskrzelach i pobudza ruch rzęsek, co ułatwia usuwanie nadmiaru wydzieliny. Ułatwia odkrztuszanie i łagodzi kaszel. Ambroxol jest stosowany w ostrych i przewlekłych chorobach dróg oddechowych przebiegających z utrudnieniem odkrztuszania gęstej wydzieliny, m.in. w zapaleniu oskrzeli, astmie, zapaleniu krtani, zatok przynosowych.

• Chlorowodorek fenylefryny - obkurcza naczynia krwionośne, zmniejsza obrzęk błony śluzowej nosa. Jest dobry dla osób z chorobami serca, a nawet pomaga w utrzymaniu prawidłowego ciśnienia.

• Wodzian terpinu - działa wykrztuśnnie, antyseptycznie, wzmaga wydzielanie i upłynnia śluz oskrzelowy.

• Chlorek benzalkonium - ma działanie bakteriobójcze, działa też na niektóre grzyby i pierwotniaki. W preparatach złożonych  stosowany jako antyseptyk jamy ustnej i gardła.

• Hexylrezorcinol - działanie odkażające na błonę śluzową gardła, działa przeciwbólowo.

• Salicylan choliny - pochodna kwasu salicylowego o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym, przeciwgorączkowym. Stosowany miejscowo ma łagodne działanie bakteriobójcze. Zmniejsza obrzęk i przekrwienie błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Zwiększa wydzielanie śliny. Nie należy stosować u osób wrażliwych na salicylany.

• Chlorowodorek benzydaminy - lek o działaniu przeciwzapalnym, przeciwobrzękowym, przeciwbólowym i miejscowo odkażającym. Zastosowany w preparatach leczniczych w formie aerosolu, płynu do płukania, tabletek do ssania skutecznie radzi sobie w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła, krtani, migdałków. Może powodować miejscowe drętwienie. Należy stosować ostrożnie u pacjentów z astmą oskrzelową ze względu na ryzyko wystąpienia skurczu oskrzeli. Można stosować u dzieci w przeliczeniu na masę ciała (1 dawka spray'u na 4 kg m.c.)

• Kofeina - wzmacnia przeciwbólowe działanie paracetamolu, co pozwala stosować mniejsze dawki. Rozszerza naczynia obwodowe, zwiększa częstość i głębokość oddechów.

• Vitamina C - powszechnie znana witamina o działaniu zakwaszającym. Warto uzupełnić jej niedobory, często towarzyszące przeziębieniom, a także przy stosowaniu preparatów zawierajacych Kwas acetylosalicylowy.

• Xylometazolina - najpopularniejszy składnik kropli do nosa. Zwęża naczynia krwionośne, hamuje przekrwienie błony śluzowej nosa i gardła, zmniejszając jej stan zapalny. Działanie rozpoczyna się w ciągu kilku minut i trwa kilka godzin. Nie wolno stosować dłużej niż kilka dni, gdyż rozdrażniona i przesuszona śluzówka doprowadzi do odwrotnego efektu. Wskazane jest płukanie nosa roztworem soli fizjologicznej i nawilżanie solą morską w spray'u  lub roztworem ol. sezamowego.
  
• Oxymetazolina - zwęża naczynia krwionośne, zmniejsza przekrwienie i obrzęk błony śluzowej nosa. Stosowana jest w przewlekłym nieżycie nosa i zapaleniu spojówek. Wiemy z doświadczenia i z wywiadu z użytkownikami, że powoduje mniejsze wysuszenie śluzówki nosa, ale długotrwałe stosowanie jej może powodować przekrwienie i nawrót objawów chorobowych.