Nadwaga i otyłość są definiowane jako nadmierna akumulacja tkanki tłuszczowej (20% u mężczyzn i 25% u kobiet), stanowiąc zagrożenie dla zdrowia i zwiększając ryzyko zachorowania na szereg chorób, m.in.: chorób układu krążenia, cukrzycy typu II i chorób nowotworowych. W literaturze medycznej bardzo często używa się wskaźnika masy ciała (BMI, Body Mass Index), obliczanego jako stosunek masy ciała [kg] do kwadratu wzrostu [m²]. Osoby o BMI równym bądź przekraczającym 25kg/ m² mają nadwagę, a problem otyłości dotyczy osób o BMI równym bądź przekraczającym 30kg/m².

Statystyki Światowej Organizacji Zdrowia donoszą, że w 2005 roku problem nadwagi dotyczył ponad 1,6 miliarda osób,  a otyłości 400 miliona osób w wieku ponad 15 lat. Niestety problem ten coraz częściej dotyczy również dzieci - w tym samym roku zanotowano podand 20 milionów przypadków otyłości wsród dzieci poniżej 5 roku życia.

Fundamentalną przyczyną otyłości jest niekorzystnie zaburzona równowaga pomiędzy ilością energii spożywanej a ilością energii wydatkowanej - wzrost spożycia produktów bogatych energetycznie, a jednocześnie ubogich w witaminy, minerały i błonnik oraz nikła aktywność fizyczna. Nie bez znaczenia pozostaje również obciążenie genetyczne. W szczególnych przypadkach otyłość może być rezultatem zaburzeń hormonalnych, co oczywiście wymaga diagnozy lekarskiej i wdrożenia odpowiedniego schematu leczenia. Niektóre środki farmakologiczne mogą mieć również niekorzystny wpływ na metabolizm i poziom masy ciała.

Lepsze rezultaty w poprawie własnego wizerunku osiąga się poprzez gruntowną i długoterminową zmianę nawyków żywieniowych, a nie krótkotrwałe i  radykalne głodowanie, prowadzące jedynie do niekorzystnego spadku metabolizmu. Najważniejszą zasadą zdrowego odżywiania jest spożywanie śniadań i regularne jedzenie posiłków (od 3 do 5 dziennie). Światowa Organizacja Zdrowia zaleca zmniejszenie spożycia węgowodanów (cukry w nadmiarze zaburzają łaknienie, osłabiają odporność organizmu i odpowiadają za zły stan uzębienia); tłuszczy nasyconych - na korzyść tłuszczy nienasyconych (oliwa z oliwek, olej rzepakowy, wiesiołkowy); zwiększenie spożycia warzyw i owoców (minimum 2-3 porcji dziennie) oraz produktów zbożowych (kasza gryczana, chleb żytni razowy). Warto pamiętać także o wyborze produktów niskoprzetworzonych, bez środków konserwujących i  barwiących. Nie można zapomnieć o wysiłku fizycznym - podczas ćwiczenia zachodzą korzystne zmiany hormonalne, które wspomagaja odchudzanie.

Warto mieć na uwadze, że zrzucone kilogramy nie tylko wiąża się ze znaczną poprawą zdrowia, ale także samopoczucia! Co więcej, dobre nawyki żywieniowe u dzieci poważnie rzutują na stan zdrowia w okresie dorosłym. Dzieci borykające się z problemem nadwagi i otyłości mają zwiąkszone ryzyko zachorowania na cukrzycę i choroby serca, a także często popadają w depresję. Szczegółowe informacje dotyczące poradni specjalistycznych można uzyskać na stronie internetowej NFZ http://www.nfz.gov.pl i pod numerem telefonu 0-22 572-60-42 oraz na stronie Fundacji na Rzecz Walki z Otyłością http://www.nadwaga.leczenie.com.           

Magister farmacji Magdalena Kurnik

Materiały źródłowe:
http://www.who.org

Porth CM. Pathophysiology.Concepts of Altered Health States. Lippincott Williams &Wilkins, Philadelphia 2005.