Preparaty lecznicze podawane drogą doustną stanowią ok. 70% wszystkich leków. Podstawą ich stosowania jest uzyskanie jak najwyższej przyswajalności, a przez to jak najlepszego efektu terapeutycznego. W niekorzystnych warunkach w organizmie podana dawka może wchłonąć się  niedostatecznie lub w połączeniu z innymi związkami nawet zaszkodzić. Dlatego bardzo ważny jest stopień wypełnienia przewodu pokarmowego treścią pokarmową oraz przyjmowane wraz z lekiem płyny.

Najlepsze wykorzystanie substancji czynnej uzyskamy popijając tabletkę przegotowaną (nie mineralną) wodą w ilości 200-250 ml. zapewni jej to optymalną rozpuszczalność. Nieodpowiednie są soki owocowe, szczególnie cytrusowe, herbata, mleko, kawa i inne nasze ulubione "aktywatory" zawierające kofeinę, napoje alkoholowe (reakcja disulfiramopodobna). Napoje te często wchodzą w reakcję z terapeutykiem lub zaburzają  jego wchłanianie.

Innym rodzajem interakcji jest wpływ substancji leczniczych na nieprzyswajalność poszczególnych składników odżywczych przez nasz organizm, co przy długotrwałej terapii może prowadzić do niedożywienia.

Warto więc pytać lekarza o ewentualne szczególne warunki przyjmowania danego preparatu oraz zapoznać się z zamieszczoną w opakowaniu ulotką.

            Okres jesienno-zimowy to czas zwiększonej zachorowalności na przeziębienie i grypę. Ze względu na okresowy wzrost spożycia antybiotyków,  zasługują one na szczególną uwagę. Obecność pokarmu w żołądku zmniejsza wchłanianie i powoduje adsorpcję niektórych antybiotyków na jego powierzchni (penicylina, ampicylina, amoksycylina). Należy je przyjmować 1-2 godziny przed lub po jedzeniu.

Błonnik zawarty w otrębach, produktach zbożowych, kaszy oraz pektyny (jabłka, owoce cytrusowe, jagodowe) zmniejszają wchłanianie amoksycyliny dlatego należy podawać ją 2 godziny przed lub po posiłku.

Popularne "mleczka na żołądek" (związki glinu) oraz składniki mineralne z pożywienia (Ca, Mg, Zn, Fe) tworzą trudnorozpuszczalne, niewchłanialne związki z tetracyklinami (zalecany min. 3-godzinny odstęp). Kompleksy mogą także powstawać w wyniku wiązania się substancji leczniczych z białkami, dlatego zalecane jest pobieranie ich na czczo, ok. 1 godzinę przed posiłkiem. Ponadto tetracykliny zwiększają wydzielanie kwasu solnego w żołądku i zaburzają wydzielanie śliny.

Spożycie diety wysokobłonnikowej i wody powoduje szybsze przesuwanie się treści pokarmowej w jelitach, co może zmniejszyć przyswajalność substancji na skutek skrócenia czasu przebywania leku w odpowiednim odcinku przewodu pokarmowego

Także dieta bogatotłuszczowa lub stan głodzenia może opóźniać wchłanianie leków.

Cefalosporyny przyjmujemy na czczo lub pół godz. przed posiłkiem (zmniejszenie dolegliwości żołądkowo-jelitowych).Dodatkowo zalecane jest podawanie witaminy K aby zapobiec krwawieniom z przewodu pokarmowego i nosa.

Cefuroksym aksetylu powinien być zażywany wraz z posiłkiem, co korzystnie wpływa na wchłanianie leku.

Pochodne penicyliny i tetramycyny tworzą w połączeniu z azotanami rakotwórcze związki- nitrozoaminy. Należy więc uważać na produkty, które mają właściwości kumulowania azotanów ze stosowanych nawozów (sałata, szpinak, burak, koper, rzodkiewka, marchew).

Zaburzenia smaku powoduje ampicylina, gryzeofulwina, linkomycyna, tetracyklina, penicylina, streptomycyna.

Antybiotyki są związkami, które działają bakteriobójczo zarówno na drobnoustroje chorobotwórcze, jak i na naturalną mikroflorę przewodu pokarmowego człowieka. Uszkadzają błonę śluzową jelita, co zaburza trawienie i wchłanianie składników odżywczych oraz działanie enzymów trawiennych. Długotrwała kuracja, szczególnie preparatami o szerokim spektrum działania może doprowadzić do awitaminozy oraz niedoboru białka, tłuszczów i witamin w nich rozpuszczalnych, wapnia, sodu, potasu.

Ponadto antybiotyki, które niszczą naturalną mikroflorę jelitową mogą wywołać biegunkę na skutek namnażania się drobnoustrojów patogennych w jelicie lub toksycznego działania na kosmki jelitowe. Nie rezygnujmy więc podczas kuracji z dodatkowej osłony w postaci probiotyków i prebiotyków. Samopoczucie pacjenta będzie lepsze, a organizm szybciej wróci do prawidłowej formy.

Magister biologii, technik farmacji Iwona Grzywacz

na podstawie dzieła "Leki i pożywienie- interakcje" pod red. Z. Zachwiei